I SA/Wr 979/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Henryka Łysikowska po rozpoznaniu w dniu 10 października 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. R. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] maja 2011 r. Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym w związku z nabyciem wewnątrzwspólnotowym samochodu osobowego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący wniósł na urzędowym formularzu o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, wskazując, że ciąży na nim obowiązek alimentacyjny względem córki w wysokości 3500 zł miesięcznie i nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania swojego oraz rodziny. W rubryce dotyczącej stanu rodzinnego, w której należy wpisać osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym, wpisał urodzoną [...] 2003 r. córkę V. R.. Wnioskodawca podał także, że nie posiada żadnych nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów o wartości powyżej 3000 euro. Wskazał, że nie osiąga żadnych dochodów. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego, skarżący przesłał do akt sprawy kserokopię zeznania o wysokości osiągniętego dochodu w roku 2010 r. (PIT-36L), umowy o pracę z dnia [...] listopada 2010 r. zawartą na czas nieokreślony, faktury z dnia [...] marca 2011 r. oraz wyrok Sądu Okręgowego w S. z dnia [...] kwietnia 2008 r. (sygn. akt IC [...]) w sprawie o rozwód. Z dokumentów tych wynika, że w roku 2010 r. wnioskodawca osiągnął z pozarolniczej działalności gospodarczej dochód w kwocie 653.420,61 zł (brutto), przy przychodzie w wysokości 4.579.084,26 zł, obecnie uzyskuje dochód z tytułu umowy o pracę w kwocie 1.386 zł miesięcznie i na podstawie ww. wyroku zobowiązany jest do świadczenia alimentacyjnego na rzecz córki w kwocie 3.000 zł. Z wyroku wynika, że miejscem zamieszkania dziecka jest każdorazowo miejsce zamieszkania matki. Nadto skarżący przedłożył informację o wysokości dochodu (straty) z pozarolniczej działalności gospodarczej w roku podatkowym 2010 (PIT/B), z której wynika, że skarżący posiada 80% udziałów w A S.C.. Spółka w 2010r. przy przychodach 3.268.324,65 zł osiągnęła dochód brutto w wysokości 504.958,53 zł. Jak wynika z przedłożonego dokumentu przedmiotem działalności spółki jest badanie rynku i opinii publicznej. W treści pisma procesowego z dnia [...] sierpnia 2011 r. M. R. zawarł oświadczenie, wedle którego oprócz wynagrodzenia za pracę otrzymuje pomoc od rodziny, jego miesięczne wydatki na rodzinę ograniczają się do alimentów na dziecko, opłacanych ze względu na jego złą sytuację finansową przez jego rodzinę, nieruchomość wskazana jako miejsce zamieszkania skarżącego jest własnością jego siostry, od momentu likwidacji działalności gospodarczej nie posiada on rachunków i lokat bankowych, usługi reprezentującego wnioskodawcę w postępowaniu podatkowym profesjonalnego pełnomocnika (radca prawny) zostały opłacone "w ramach pomocy dla pracownika" przez pracodawcę skarżącego, natomiast dzięki wynagrodzeniu za pracę i okazjonalnej pomocy rodziny nie korzysta z pomocy społecznej. Natomiast pomimo wezwania referendarza skarżący nie przedłożył szczegółowego określonego kwotowo zestawienia ponoszonych miesięcznie wydatków skarżącego (opłaty: czynsz, media, środki higieny, ubrania, lekarstwa, spłata kredytów, pożyczek bankowych i prywatnych, podatki alimenty, zajęcia komornicze, inne – ze wskazaniem źródeł ich finansowania i dowodami opłat). Postanowieniem z dnia 19 sierpnia 2011 r. referendarz sądowy, w oparciu o art. 246 § 1 pkt 2, oraz art. 258 § 1 i 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W sprzeciwie od ww. orzeczenia skarżący podniósł, że dla oceny jego wniosku o przyznanie prawa pomocy bez znaczenia pozostaje okoliczność, iż sprawa zawisła przed WSA pozostaje w związku z prowadzoną przez niego w przeszłości działalnością gospodarczą, której skarżący zmuszony był zaprzestać ze względu na niekorzystne dla niego decyzje organów celnych, będące obecnie przedmiotem skarg skierowanych do WSA, pomimo osiągnięcia w 2010 r. znacznego dochodu, obecnie zgodnie z oświadczeniem złożonym na urzędowym formularzu nie posiada żadnych oszczędności. Skarżący nie zabezpieczył z osiągniętego dochodu żadnych środków, które mógłby przeznaczyć na koszty sądowe, albowiem prowadząc działalność w dobrej wierze nie przewidział możliwości sporu sądowego z organami podatkowymi. Skarżący nie jest w stanie zabezpieczyć choćby świadczeń alimentacyjnych z otrzymywanego wynagrodzenia i z tego powodu korzysta z pomocy rodziny. Tym bardziej nie jest więc w stanie ponieść kosztów sądowych, które we wszystkich sprawach prowadzonych przez skarżącego wynoszą łącznie 18.370,00 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Natomiast zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1) bądź w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Podkreślenia wymaga, że regulacja prawna art. 246 § 1 pkt 1 i 2 powoływanej ustawy stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., stosownie do której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Tak więc, przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Skarżący wniósł o zwolnienie go od kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania stanowi wpis w kwocie 1.145,00 zł. Skarżący swoje prawo do przyznania ze strony Skarbu Państwa prawa pomocy uzasadnił pozostawaniem w ciężkiej kondycji finansowej oraz łączną kwotą 18.370,00 zł kosztów sądowych we wszystkich sprawach na skutek skarg skarżącego na decyzje organów celnych. Jednak, jak wynika z akt sprawy skarżący prowadził działalność gospodarczą relatywnie dużych rozmiarów, z której to działalności w 2010 r. zadeklarował przychód w wysokości 4.579.084,26 zł i dochód w wysokości 653.420,61 zł brutto. Przedmiotem działalności gospodarczej był co najmniej zakup za granicą i sprzedaż w Polsce pojazdów samochodowych o znacznej wartości, oscylującej na średnim poziomie 100.000,00 euro. Skarżący w żaden sposób nie uprawdopodobnił, że, jak twierdzi na skutek niekorzystnych dla niego decyzji organów celnych, został zmuszony do zaprzestania prowadzonej przez siebie zyskownej działalności, nie przedłożył na tą okoliczność żadnych dokumentów i nie wyjaśnił, jaki konkretnie mechanizm, a w szczególności w jaki sposób wpływ decyzji organów celnych, miał spowodować konieczność zaprzestania tej działalności. Z przedłożonego materiału dowodowego nie wynika również, że skarżący przestał osiągać dochody z działalności spółki cywilnej, prowadzącej działalność gospodarczą w zakresie badania rynku i opinii publicznej, a więc w zakresie, na który decyzje organów celnych wpływu mieć nie mogą. Reasumując, w ocenie Sądu skarżący nie wykazał, że nie może ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego dla swojego utrzymania, a jego twierdzenia o pozostawaniu w trudnej sytuacji majątkowej, należy uznać za gołosłowne. Dodać także warto, że skarżący we wniosku złożonym na urzędowym formularzu zawyżył o 500 zł kwotę alimentów, które zobowiązany jest łożyć na małoletnią córkę, podał nieprawdę, że pozostaje z nią we wspólnym gospodarstwie domowym (jak wyżej wskazano, Sąd w wyroku rozwodowym opiekę nad dzieckiem powierzył matce dziecka, a z akt sprawy nie wynika, że dziecko wbrew wyrokowi Sądu pozostaje obecnie pod opieką ojca, który pomimo sprawowania osobistej opieki, płaci na dziecko alimenty w znacznej kwocie do rąk niemieszkającej z nimi matki), podał nieprawdę, że nie osiąga żadnych dochodów (w rubryce formularza nr 10 dotyczącej dochodów wnioskodawcy i osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym wpisał "brak" - k. [...], natomiast na wezwanie referendarza przedłożył umowę o pracę świadczącą, że jest zatrudniony i otrzymuje wynagrodzenie – k. [...]), pomimo wezwania nie podał dokładnych wydatków, jakie ponosi na swoje codzienne utrzymanie. Również w tym kontekście gołosłowne oświadczenia skarżącego o pozostawaniu w sytuacji majątkowej charakteryzującej osoby ubogie, trzeba uznać za wątpliwe, a co najmniej nieuprawdopodobnione. Jak wyżej wskazano, nie jest rzeczą Sądu przy ocenie wniosku o przyznanie prawa pomocy, wyjaśnianie tych wątpliwości. To wnioskodawca ma przedłożyć taki materiał dowodowy i przedstawić okoliczności, które umożliwią ocenę jego sytuacji finansowej. Odnosząc się natomiast do twierdzeń skarżącego, że w jego przekonaniu prowadził działalność gospodarczą zgodnie z przepisami i nie przewidywał konieczności poniesienia kosztów postępowania przed WSA i z tego powodu nie zabezpieczył środków finansowych z zysku za 2010 r., które można by obecnie przeznaczyć na koszty sądowe, wskazać należy, że Naczelnik Urzędu Celnego w W., co wynika z akt administracyjnych, pierwsze pismo w sprawie skierował do skarżącego w dniu [...] września 2010 r., a postępowanie w sprawie określenia skarżącemu zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym wszczął postanowieniem z dnia [...] października 2010 r. Tak więc skarżący już w 2010 r. winien spodziewać się, że będzie musiał ponieść koszty sporu z organem celnym. Reasumując, prawo pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania sądowego ze środków publicznych i przez to zwolnienie z obowiązków ponoszenia kosztów postępowania sądowego powinno się sprowadzać wyłącznie do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków do sfinansowania udziału w tym postępowaniu jest niemożliwe (tak też II SAB/Wr 32/08 postanowienie WSA we Wrocławiu z 9 marca 2009 r., LEX nr 603148). Skarżący nie wykazał zaś, iż nie jest w stanie zdobyć środków na pokrycie kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania stanowi wpis w wysokości 1.145,00 zł. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, nie znajdując przesłanek dla przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, na mocy art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.