I SA/Wr 981/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Olejnik, Sędziowie Sędzia WSA Maria Tkacz-Rutkowska, Asesor WSA Tomasz Świetlikowski (sprawozdawca), Protokolant Anna Terlecka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 9 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi T. N. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania decyzji oddala skargę. Sygn. akt I SA/Wr 981/08 P O S T A N O W I E N I E Dnia 9 stycznia 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Olejnik, Sędziowie Sędzia WSA Maria Tkacz-Rutkowska, Asesor WSA Tomasz Świetlikowski (sprawozdawca), Protokolant Anna Terlecka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 9 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi B. N. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie : odmowy wstrzymania wykonania decyzji odrzucić skargę. Przystępując do rozstrzygania, Sąd uwzględnił następujący stan faktyczny i prawny sprawy. Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej we W. (dalej: Dyrektor Izby Skarbowej), po rozpatrzeniu zażalenia B. i T. N. (dalej: podatnik/ strona/ skarżący), utrzymał w mocy - wydane przez ten organ w pierwszej instancji - postanowienie odmawiające wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej we W. z dnia [...] (nr [...]), określającej T. N. odsetki za zwłokę od nieuregulowanej w terminie płatności zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych za październik 2002 r. w kwocie 4.555,40 zł. Z uzasadnienia postanowienia wynika, że w odwołaniu od w/w decyzji podatnicy wnieśli o wstrzymanie jej wykonania, zaznaczając, iż wniosek formułują "z ostrożności". Argumentowali, iż blokada środków finansowych, w sytuacji dokonanych już innych zabezpieczeń, uniemożliwi T. N. realizację inwestycji budowlanych, spowoduje niedotrzymanie terminów (naliczenie kar umownych) a w konsekwencji likwidację jego firmy. Postanowieniem z dnia [...] (nr [...]) Dyrektor Izby Skarbowej, działając jako organ pierwszej instancji, odmówił T. N. wstrzymania wykonania decyzji. Uznał bowiem, że podatnik nie wykazał zaistnienia przesłanek uzasadniających wstrzymanie wykonania decyzji, tj. ważnego interes strony lub interesu publicznego, określonych w art. 224 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm. - dalej: O.p.). W zażaleniu na to postanowienie podatnicy zarzucili błędną wykładnię przepisu art. 224 § 2 O.p. i jego niezastosowanie w sprawie, subiektywną ocenę dowodów, pominięcie okoliczności nakazujących wstrzymanie wykonania decyzji, poczynienie ustaleń w sposób oczywiście chybiony, nielogiczny, nie uwzględniający podstawowych zasad życia codziennego. Datowanym na [...] postanowieniem nr [...], będący właściwy w sprawie, Dyrektor Izby Skarbowej zaskarżone zażaleniem postanowienie utrzymał w mocy. Uzasadniał, że ciężar wykazania zaistnienia przesłanek wstrzymania wykonania decyzji, tj. ważnego interesu strony lub interesu publicznego, spoczywa na stronie. Stwierdził, iż T. N. nie uprawdopodobnił możliwości wystąpienia tych przesłanek w jego sytuacji. Zaakcentował, że strona nie przedstawiła dowodów, które potwierdzałyby argumenty wskazujące na realną perspektywę likwidacji prowadzonej przez nią działalności gospodarczej i związane z tym zwolnienia pracowników. Zauważył, iż poczynione przez organ pierwszej instancji ustalenia także nie pozwalały na postawienie tezy, że w przypadku podatnika istniało zagrożenie zaistnienia przesłanek z art. 224 § 2 O.p. Argumentował organ, że z pozyskanych od Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. informacji wynika, iż B. i T. N. są właścicielami budynku mieszkalnego w B. D., działki o powierzchni 7,2 ara, domu letniskowego w B. M., domu w S. P. oraz dwóch samochodów osobowych. Dodał, iż T. N. prowadzi dochodową działalność gospodarczą: samodzielnie oraz w spółce z o. o. Podkreślił ponadto, że składając [...] wniosek o rozłożenie na raty zaległości podatkowych za lata 2002 - 2003 B. i T. N. oznajmili, iż gwarancją regularnych spłat podatku w ratach jest ciągła realizacja przez T. N. inwestycji budowlanych. W świetle powyższego, dokonując ponownej analizy materiału dowodowego, mając na uwadze okoliczności faktyczne sprawy i argumenty zawarte we wniosku oraz zażaleniu, Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że w sytuacji podatnika nie wystąpiły przesłanki z art. 224 § 2 O.p., tzn. uzasadniony ważny interes strony lub interes publiczny. Abstrahując od powyższego organ odwoławczy zauważył, iż bez znaczenia w sprawie pozostaje dotychczasowy przebieg postępowania oraz kwestia, czy na majątku strony dokonano zabezpieczeń. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego T. N. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Podobnie jak w zażaleniu zarzucił, iż Dyrektor Izby Skarbowej naruszył podstawowe zasady prawa podatkowego, dokonał błędnej wykładni art. 224 § 2 O.p. oraz niewłaściwie zastosował ten przepis. Wskazał, że organ podatkowy subiektywnie, wbrew logice, z pominięciem podstawowych zasad życia codziennego, ocenił zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. Zauważył, iż organ nie uwzględnił faktu, że pierwotnie wydana w sprawie decyzja wymiarowa została uchylona. Dodał, że organy podatkowe dokonały już zabezpieczeń na jego majątku. Skarżący motywował, iż z konstrukcji instytucji wstrzymania wykonania decyzji wynika, że w sytuacji zaistnienia chociażby jednej z przesłanek, o których mowa w przepisie art. 224 § 2 O.p., organ podatkowy obowiązany jest wstrzymać wykonanie decyzji. Wywiódł, że w zaskarżonym postanowieniu nie rozważono przesłanek wstrzymania w kontekście obecnej sytuacji finansowej i interesu podatnika. Autor skargi zanegował twierdzenie Dyrektora Izby Skarbowej, iż we wniosku nie wykazał on swojego słusznego interesu, który uzasadniałby wstrzymanie wykonania decyzji. W odpowiedzi na skargę, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga okazała się nieuzasadniona. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), właściwość sądów administracyjnych obejmuje sprawowanie kontroli decyzji i innych rozstrzygnięć administracyjnych w oparciu o kryterium ich zgodności z prawem. Uchylenie przez sąd zaskarżonego aktu następuje tylko w razie zaistnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu lub w wyniku naruszenia przepisów prawa materialnego mających wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej: p.p.s.a.). Po dokonaniu kontroli zaskarżonego postanowienia, mając na uwadze stan faktyczny i prawny sprawy, sformułowane w skardze zarzuty oraz wspierające je argumenty, Sąd stwierdza, że postanowienie to znajduje dostateczne podstawy w obowiązujących przepisach prawa. W sprawie istota sporu dotyczy kwestii zaistnienia w sytuacji podatnika, określonych w art. 224 § 2 O.p., przesłanek uzasadniających wstrzymanie wykonania decyzji określającej odsetki za zwłokę od nieuregulowanej w terminie płatności zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych za październik 2002 r. w kwocie 4.555,40 zł. Zgodnie z dyspozycją przepisu art. 224 § 1 O.p., w brzmieniu mającym zastosowanie w sprawie, wniesienie odwołania od decyzji organu podatkowego nie wstrzymuje jej wykonania. Organ podatkowy, z urzędu lub na wniosek strony, wstrzymuje w drodze postanowienia wykonanie decyzji w całości lub w części, w przypadku uzasadnionym ważnym interesem strony lub interesem publicznym (art. 224 § 2 O.p.). Z treści art. 224 § 2 O.p. wynika, że rozpoznający wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji organ podatkowy nie działa w ramach uznania administracyjnego, czyli konstrukcji prawnej pozwalającej organowi na wybór konsekwencji prawnych sytuacji, do której odnosi się hipoteza normy prawnej. Brzmienie tego przepisu wyraźnie bowiem stanowi, iż w przypadku wystąpienia przesłanek wstrzymania organ podatkowy jest zobligowany do wstrzymania wykonania decyzji w całości lub w części. Zauważa się, że brak jest ustawowej definicji terminów: uzasadniony ważny interes strony i interes publiczny. Ocena zatem, jakie okoliczności sprawy przemawiają za wstrzymaniem wykonania decyzji, pozostawiona jest organowi podatkowemu. Zakres swobody tego organu jest jednak ograniczony: po pierwsze, przez przyjęcie, iż organ orzeka w formie postanowienia, na które służy zażalenie, a tym samym obowiązany jest on uzasadnić motywy podjętego rozstrzygnięcia; po drugie, organ związany jest, wyrażoną w art. 121 § 1 O.p., ogólną zasadą pogłębiania zaufania do organów podatkowych, co nakłada na niego obowiązek starannego rozważenia zasadności wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji (B. Adamiak..., Ordynacja podatkowa. Komentarz 2005, Wrocław 2005, str. 820). Rozstrzygnięcie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji uzależnione jest od wystąpienia w sytuacji strony uzasadnionego ważnego jej interesu lub interesu publicznego. Przyjmuje się, iż w ramach ważnego interesu strony mieszczą się zarówno sytuacje, w których zapłata kwoty podatku z decyzji będzie stwarzała zagrożenie dla podstawowych interesów majątkowych strony, jak również, gdy takie zagrożenie nie wystąpi, jednakże wstrzymanie wykonania jest uzasadnione innym ważnym interesem, związanym z jej sytuacją osobistą lub rodzinną. Pojęcie interesu publicznego odnosi się w swej istocie do spraw związanych z funkcjonowaniem Państwa oraz zadań, które instytucje państwowe są obowiązane realizować w interesie ogółu. W ocenie Sądu, Dyrektor Izby Skarbowej prawidłowo przyjął, że ciężar wykazania zaistnienia przesłanek wstrzymania wykonania decyzji spoczywa na stronie, która wnioskuje o wydanie pozytywnego rozstrzygnięcia i wywodzi z tego korzystne dla siebie skutki prawne. Trafne jest również stanowisko tego organu, iż w niniejszej sprawie skarżący nie wykazał, aby jego sytuacja finansowa uniemożliwiała zapłatę kwoty określonej decyzją, której wniosek o wstrzymanie wykonania dotyczy (4.555,40 zł). Wnioskodawca nie uprawdopodobnił bowiem istnienia realnego zagrożenie dla jego podstawowych interesów majątkowych oraz wystąpienia szczególnie ważnego interesu podatnika, który uzasadniałby pozytywne rozpatrzenie wniosku. Strona nie wykazała także, w jaki sposób wykonanie decyzji zagrozi interesowi publicznemu. Sąd stwierdza, że orzekający w sprawie Dyrektor Izby Skarbowej w sposób wyczerpujący zebrał i rozpoznał cały materiał dowodowy. Organ ten pozyskał od Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. informacje o sytuacji majątkowej skarżącego. Informacje te nie wskazywały bynajmniej, aby uiszczenie wynikającej z decyzji wymiarowej kwoty 4.555,40 zł zagrażało sytuacji finansowej podatnika. Wręcz przeciwnie, w pełni uprawniona jest teza, że stan majątkowy skarżącego pozwala na opłacenie tej kwoty bez zbytnich wyrzeczeń. I tak, T. i B. N. są właścicielami budynku mieszkalnego w B. D., działki o powierzchni 7,2 arów, domu letniskowego w B. M., domu w S. P. i dwóch samochodów. T. N. prowadzi poza tym działalność gospodarczą, samodzielnie oraz, posiadając 60% udziały, w spółce z o. o. Za 2007 r. podatnik uzyskał dochód z działalności gospodarczej w wysokości 49.695,68 zł, natomiast spółka dochód w kwocie 385.554,29 zł. Należy także zaakcentować, iż organ podatkowy wziął wzgląd na informacje zawarte we wniosku strony o rozłożenie na raty zaległości podatkowych, z których wynika, że skarżący posiada możliwości podejmowania dużych zleceń, ciągle realizuje umowy podpisane z inwestorami, bierze udział w kolejnych przetargach. Powołane fakty, co słusznie zauważył Dyrektor Izby Skarbowej, w sposób oczywisty stoją w sprzeczności z twierdzeniami skarżącego, że odmowa wstrzymania wykonania decyzji może doprowadzić do likwidacji jego firmy oraz utraty miejsc pracy przez pracowników. Powyższe nakazuje poza tym przyjąć, iż chybiony jest zarzut, że organ - przy rozpoznawaniu wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji - nie uwzględnił sytuacji majątkowej oraz interesu podatnika i subiektywnie oceniły materiał dowodowy. Zdaniem Sądu, w sprawie, organ podatkowy przeprowadził postępowanie dowodowe w takim zakresie, jaki był wymagany dla rozpoznania wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji. Również dokonana przez ten organ ocena zgromadzonego materiału dowodowego mieściła się, w opinii Sądu, w ramach przewidzianej w art. 191 O.p. zasady swobodnej oceny dowodów, nie stanowiąc w żadnym razie oceny dowolnej. Sama tylko okoliczność, że ocena ta odbiega od oczekiwań skarżącego nie stanowi o przekroczeniu granic swobodnej oceny dowodów. W uzasadnieniu wydanych postanowień, wbrew zarzutom skargi, organ podatkowy wyjaśnił nie tylko podstawę prawną podjętego rozstrzygnięcia, ale także wskazał fakty, które uznał za udowodnione, dowody, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności. Bezpodstawny jest zarzut niedokonania przez organ podatkowy oceny, czy obawa utraty pracy przez podatnika, jego pracowników, jak również likwidacja działalności gospodarczej, mieszczą się w granicach ważnego interesu strony lub interesu publicznego. Zauważa się, że skarżący nie uprawdopodobnił w żaden sposób, aby opisane zdarzenia mogły wystąpić w jego przypadku. W sytuacji zaś, gdy podatnik nie przedstawił dowodów, które potwierdzałyby realną możliwość zaistnienia w/w okoliczności nie można czynić organowi skutecznego zarzutu, iż przy rozpatrywaniu wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji nie uwzględnił on interesu i trudnej sytuacji materialnej wnioskodawcy. Sam fakt, że organ podatkowy jest w posiadaniu danych dotyczących rozmiaru prowadzonej przez skarżącego działalności, ilości zatrudnianych przez niego osób, rentowności branży budowlanej nie oznacza, iż dane te dowodzą istnienia przesłanek wstrzymania wykonania decyzji oraz nie zwalnia podatnika z obowiązku przedstawienia dowodów potwierdzających obraz jego rzeczywistej sytuacji finansowej. Sąd podziela pogląd organu podatkowego, że określone w przepisie art. 224 § 2 O.p. przesłanki uzasadnionego ważnego interesu strony lub interesu publicznego muszą mieć charakter konkretny, a nie hipotetyczny. W niniejszej sprawie natomiast skarżący wskazuje jedynie na potencjalną, nie zaś realną, możliwość likwidacji działalności, utraty pracy przez pracowników, utraty płynności finansowej... Tym samym nie można uznać, iż są to przesłanki dotyczące aktualnej sytuacji strony, które uzasadniają wstrzymanie wykonania decyzji. Odnosząc się z kolei do argumentacji skargi związanej z ustanowieniem przez organ podatkowy "wystarczających" zabezpieczeń na majątku podatnika Sąd stwierdza, że okoliczność ta pozostaje bez wpływu na ocenę zasadności wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji. Podobnie rzecz się ma z wnioskiem strony o "zwolnienie z zabezpieczenia jednej z nieruchomości, z uwagi na chęć zaciągnięcia kredytu". Należy wskazać, że zawarte w skardze zarzuty merytoryczne dotyczące samej decyzji wymiarowej zostaną poddane ocenie w odrębnym postępowaniu. Sąd zauważa, iż bez znaczenia dla rozpoznania wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji pozostaje fakt uchylenia przez organ odwoławczy pierwotnie wydanej w sprawie decyzji oraz to, że w pierwszym odwołaniu podatnik również wnosił o wstrzymanie wykonania decyzji. Podsumowując Sąd stwierdza, iż zaskarżone postanowienie nie narusza obowiązujących przepisów prawa w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 pkt 1-3 powołanej na wstępie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 151 tej ustawy, skargę - jako nieuzasadnioną - oddalił. U Z A S A D N I E N I E OD POSTANOWIENIA W sprawie, małżonkowie - B. i T. N., w odwołaniu od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej we W., określającej T. N. odsetki za zwłokę od nieuregulowanej w terminie płatności zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych za październik 2002 r., wnieśli o wstrzymanie wykonania tej decyzji. Postanowieniem z dnia [...] (nr [...]) Dyrektor Izby Skarbowej we W. odmówił T. N. wstrzymania wykonania decyzji. Po rozpoznaniu wniesionego przez oboje małżonków zażalenia, właściwy w sprawie, Dyrektor Izby Skarbowej we W., w skierowanym do T. N. - zaskarżonym - postanowieniu z dnia [...] (nr [...]), utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej: p.p.s.a.) Sąd odrzuca skargę, jeżeli z przyczyn innych, niż wymienione w pkt 1 - 5, wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Z punktu widzenia rozpatrywanej sprawy istotne jest wskazanie, iż proces sądowy może zainicjować jedynie podmiot posiadający legitymację procesową, czyli uprawnienie do skutecznego wniesienia skargi. Stosownie do brzmienia art. 50 § 1 p.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny. Ze skargą może więc wystąpić, co do zasady, podmiot, który wykaże związek między chronionym przez przepisy prawa materialnego interesem prawnym a aktem lub czynnością organu administracji publicznej. W rezultacie, skarga wniesiona przez podmiot, który nie ma legitymacji skargowej, podlega odrzuceniu. W niniejszej sprawie, objęte skargą postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] (nr [...]) zostało adresowane tylko do T. N., który posiadał legitymację procesową do skutecznego zainicjowania skargi na to postanowienie. Takiej legitymacji nie miała natomiast B. N., której w/w postanowienie nie dotyczyło. Tym samym, B. N. nie dysponowała uprawnieniem do żądania przeprowadzenia sądowej kontroli niniejszego postanowienia a złożona przez nią skarga - jako niedopuszczalna - winna zostać odrzucona. Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w sentencji postanowienia.