I SA/Wr 981/17

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi M. L. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2012 r. postanawia: I. przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi w kwocie przewyższającej 2.000 (słownie: dwa tysiące) złotych oraz ustanowienie adwokata, II. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Strona skarżąca, wezwana do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 59.637 zł, wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata uzasadniając, że obecnie jest zatrudniona w firmie A Sp. z o.o. Jej dochód jest zajęty przez komornika. Poza tym na rachunku bankowym dokonał zabezpieczenia Naczelnik Urzędu Skarbowego w związku z zobowiązaniem podatkowym określonym zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją. Do dyspozycji strony pozostaje kwota 2.268 zł, która w całości jest przeznaczana na bieżące wydatki czteroosobowej rodziny, to jest na spłatę kredytu hipotecznego, prądu (z powodu braku środków został wyłączony w październiku zeszłego roku), wodę, zakup żywności i leków. Z zasiłku 500+ opłacane jest przedszkole dla dwójki dzieci. Strona nie posiada żadnych oszczędności ani rzeczy materialnych, które mogłaby sprzedać. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach strona podała, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z partnerem i dwójką synów (zgodnie z wyjaśnieniem strony - ur. w [...] r.). Nie ma jakichkolwiek nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów o wartości powyżej 5.000 zł. Jej partner ze względu na sprawowanie opieki nad dziećmi, może pracować tylko na pół etatu, skarżąca natomiast pracuje w systemie 2-, 3-zmianowym. Synowie również majątku nie posiadają. Dochody rodzina skarżącej uzyskuje z wynagrodzeń za pracę strony i partnera oraz z zasiłku 500+ - łącznie 2.768 zł netto. Jako zobowiązania i stałe wydatki wymienione zostały: miesięczne koszty utrzymania mieszkania, w tym kredyt hipoteczny 700 zł, media w kwocie około 1.100 zł oraz opłaty za przedszkole około 400 zł i opłaty związane z edukacją dzieci około 150 zł. Reszta dostępnych środków pieniężnych przeznaczona jest na zakup żywności, odzieży, obuwia, środków czystości. Z przedłożonych dokumentów i oświadczeń wynika, że w 2015 r. skarżąca uzyskała przychód z działalności gospodarczej i ze stosunku pracy łącznie 650.683,32 zł. W 2016 r. ze stosunku pracy oraz z najmu i dzierżawy przychód wyniósł 46.313,10 zł. Partner skarżącej w 2015 r. ze stosunku pracy, działalności wykonywanej osobiście i z innych źródeł uzyskał przychód w wysokości 9.074,19 zł, a 2016 r. przychód ten wyniósł 3.811,20 zł. Obecnie wynagrodzenie skarżącej netto wynosi średnio około 1.500 zł, jej partnera, zatrudnionego w B sp. z o.o. na stanowisku kierowcy konwojenta, 768 zł. Miesięczne wydatki rodziny skarżącej wynoszą około 2.400 zł. Część wydatków, związanych z leczeniem i wyżywieniem dzieci ponosi matka partnera. Strona i jej partner nadto oświadczyli, że nie posiadają środków transportu. Partner nie posiada własnego rachunku bankowego ani wyciągów rachunków spółki, której jest prezesem. Wyjaśnił, iż spółka obecnie jest wykreślona z rejestru VAT i nie prowadzi działalności. Przedłożony został również wydruk rachunku bankowego należącego do skarżącej z historią za wrzesień, październik i listopad 2017 r., na którym odnotowane są wpływy z tytułu wynagrodzenia i zasiłku 500+ oraz opłaty za przedszkole, telewizję nc+ zajęcia egzekucyjne, kredyt i przelewy wychodzące zewnętrzne opisane jako "lis g zaliczka". W ocenie referendarza sądowego, udostępnione przez skarżącą dane dają podstawę do uwzględnienia przedmiotowego wniosku w części. Podstawą prawną jego rozpoznania jest regulacja zawarta w art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. – dalej: p.p.s.a.). Stosownie do treści tych przepisów, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, a więc w zakresie całkowitym, może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Przede wszystkim zaznaczyć należy, że co do zasady każdy ma obowiązek ponosić koszty swego udziału w sprawie, co zostało wyrażone w przepisie art. 199 p.p.s.a. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób będących w bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Przy czym powyższe przesłanki powinien wykazać sam wnioskodawca w sposób logiczny i wiarygodny, poprzez dokładne wyjaśnienie całokształtu sytuacji finansowej, majątkowej i rodzinnej, nie ograniczając się tylko i wyłącznie do tych okoliczności, które miałyby uzasadnić jego żądanie i tylko takich, które są udokumentowane. Tymczasem – zdaniem referendarza – skarżąca udostępniła dane co do jej możliwości płatniczych w sposób wybiórczy. Strona wykazała, że zatrudniona jest na pełny etat z zarobkami około 1.500 zł miesięcznie, w sposób wiarygodny (bardzo szczegółowy) przedstawiła również zestawienie miesięcznie ponoszonych wydatków przez jej rodzinę. Pominięte zostały natomiast istotne informacje kształtujące sytuację finansową jej partnera. Zaznaczyć trzeba, że skarżąca z partnerem mieszka i wychowuje wspólne dzieci w wieku 7 lat. Zaś w procedurze rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy konieczne jest zbadanie także aspektu rodzinnego, który również ma wpływ na możliwości płatnicze wnioskodawcy. Co do swojego partnera strona podała, że pracuje na pół etatu na stanowisku kierowcy konwojenta, z wynagrodzeniem 768 zł, co potwierdzone zostało zaświadczeniem pracodawcy, B Sp. z o.o. Z ogólnodostępnych danych Krajowego Rejestru Sądowego wynika, że partner skarżącej pełni w tej spółce również funkcję prezesa zarządu, a jedynym wspólnikiem spółki jest jego matka (co potwierdza zestawienie danych z KRS i przedłożonego zaświadczenia). Nadto partner skarżącej jest prezesem zarządu w spółce z o.o. C, gdzie posiada osiem udziałów o wartości 4.000 zł oraz jedynym wspólnikiem i prezesem zarządu w D Sp. z o.o., przy czym – jak oświadczył – spółka ta nie prowadzi działalności. Zgodnie z danymi KRS, wobec spółki prowadzone było postępowanie egzekucyjne, które zostało umorzone. W każdym razie powyższe informacje skarżąca powinna była ujawnić, aby dać pełny obraz sytuacji majątkowej i finansowej swojej rodziny, a co za tym idzie, jej możliwości płatniczych. Wątpliwości, czy wszystkie informacje i dokumenty zostały udostępnione, budzą również dane z wydruków historii rachunku bankowego. W historii rachunku nie ma odnotowanych jakichkolwiek zakupów, wypłat gotówki, czy opłat za media (wywóz śmieci, prąd, woda). Z pewnością zaś pensja partnera nie jest wystarczająca na pokrycie tych wydatków, skoro tylko media to miesięczny koszt 650 zł, a żywność 700-900 zł. Dochodzą do tego koszty lekarstw, dodatkowych zajęć dla synów, środków higieny. W tym stanie rzeczy stwierdzić należało, iż strona nie przedstawiła w sposób rzetelny danych co do swojej sytuacji finansowej, majątkowej i rodzinnej. Jakkolwiek jest to podstawa do odmowy przyznania prawa pomocy, to należało mieć tutaj na uwadze, iż wpis od skargi został wyznaczony na kwotę 60.000 zł. W ocenie referendarza natomiast udostępnione dane pozwalają na przyjęcie, iż wskazana kwota może w sposób znaczny przewyższać możliwości finansowe skarżącej i jej rodziny. W związku z tym, że w oparciu o dane udostępnione przez skarżącą nie było możliwe ustalenie, do jakiej kwoty może ona pokryć wartość wpisu, referendarz przyjął za wyznacznik zwolnienia od ponoszenia tej opłaty dolną granicę w przedziale, w którym wpis został wyznaczony na podstawie § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193), to jest 2.000 zł. Mając również świadomość cen usług profesjonalnych pełnomocników, zwłaszcza w sprawach, w który wartość przedmiotu zaskarżenia wynosi prawie 6.000.000 zł, w ocenie referendarza, i w tym zakresie skarżąca nie jest w stanie pokryć kosztów bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania swojej rodziny. Co do pozostałych kosztów sądowych, to na obecnym etapie postępowania są to koszty przyszłe i niepewne, gdyż w postępowaniu przed sądami administracyjnymi sprowadzają się zwykle, poza wpisem od skargi, do opłaty kancelaryjnej w kwocie 100 zł za sporządzenie uzasadnienia wyroku (jeżeli skarga zostanie oddalona, gdyż w przypadku jej uwzględnienia uzasadnienie sporządzane jest z urzędu) oraz wpisu od skargi kasacyjnej (jeżeli strona zdecyduje wnieść ten środek zaskarżenia). Skarżąca może natomiast składać wniosek o przyznanie prawa pomocy w każdym czasie, gdy nałożony zostanie na nią obowiązek poniesienia kosztów swego udziału w sprawie. Mając zatem na uwadze powyższe postanowiono jak w sentencji na podstawie powołanych przepisów oraz 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a.