I SA/Wr 991/16

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 2 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia doradcy podatkowego w sprawie ze skargi D. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2015 postanawia: I. przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie doradcy podatkowego; II. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego uzasadniając, że z uwagi na stan zdrowia, wskazania lekarza orzecznika i brak odpowiedniej pracy, jest osobą bezrobotną. Również wiek dyskwalifikuje stronę na rynku pracy. Samotnie wychowuje syna (ur. w 2000 r.), który jest dzieckiem dysfunkcyjnym. Utrzymują się z alimentów na syna, zasiłku rodzinnego, dorywczej pracy lekkiej i pomocy rodziców emerytów, ponoszących koszty utrzymania domu, w którym skarżąca mieszka. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca wskazała, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje tylko z synem, posiada dom o powierzchni 220 m2, który jest darowizną od rodziców, poza tym nie dysponuje żadnymi zasobami pieniężnymi ani przedmiotami o wartości powyżej 5.000 zł. Dochody uzyskuje z alimentów, zasiłku i pomocy rodziców w łącznej wysokości 1.218 zł. Jako zobowiązania i stałe wydatki strona wymieniła media-śmieci 35 zł, TV 25 zł, telefon 50 zł, gaz 40 zł, internet 90 zł, energia elektryczna 150 zł, leki 100 zł, bilet MZK 100 zł wyżywienie psa 200 zł, utrzymanie samochodu 150 zł, żywność 300 zł (łącznie 1.240 zł). Ponadto, w wyniku wezwania, strona oświadczyła, że mieszka tylko z synem, któremu od września bieżącego roku podwyższone zostały alimenty do 1.100 zł, a dodatkowo otrzymuje zasiłek rodzinny w kwocie 118 zł i zasiłek 500+. Skarżąca sporadycznie otrzymuje pomoc rzeczową, żywieniową lub finansową od rodziców, w zależności od potrzeb zdrowotnych swoich lub syna. Bezrobotna, bez prawa do zasiłku jest od maja 2015 r. Posiada orzeczenie o niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym. Nie ma kont, lokat bankowych ani kart kredytowych. Posiada samochód osobowy Ford Focus z 2004 r., o wartości 3.000-4.000 zł. Przedłożone dokumenty potwierdzają złożone oświadczenia. Jako znane z urzędu wskazać trzeba, że obecnie skarżąca jest w tutejszym Sądzie stroną w dwóch sprawach toczących się równocześnie (I SA/Wr 990-991/16), w których wpisy do skarg zostały wyznaczone na łączną kwotę 300 zł. Podstawą prawną rozpoznania przedmiotowego wniosku jest regulacja zawarta w art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016, poz. 718 ze zm. – dalej: p.p.s.a.). Stosownie do treści tych przepisów, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, a więc w zakresie całkowitym, może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Zaznaczyć trzeba, że co do zasady każdy ma obowiązek ponosić koszty swego udziału w sprawie, co zostało wyrażone w przepisie art. 199 p.p.s.a. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób będących w bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Koszty sądowe, w tym wpis od skargi, stanowią formę daniny publicznej, a te – zgodnie z konstytucyjną zasadą wyrażoną w art. 84 Konstytucji RP – każdy jest obowiązany ponosić. Jednocześnie też każdy ma prawo do obrony swoich praw przed sądem (art. 45 ust. 1 Konstytucji). Dlatego też rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należało wyważyć pomiędzy tymi dwiema konstytucyjnymi regułami. W oparciu o powyższą regulację i poczynione uwagi, w ocenie referendarza sądowego, wniosek należało uwzględnić w części. Odnosząc się w pierwszej kolejności do żądania zwolnienia od kosztów sądowych, zwrócić należy uwagę, iż w niniejszej sprawie zarówno wpis od skargi, jak i ewentualne przyszłe koszty sądowe nie będą wyższe niż 100 zł. Zwykle bowiem ograniczają się one do opłaty kancelaryjnej w kwocie 100 zł za doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem na wniosek strony (jeżeli skarga nie zostanie przez Sąd uwzględniona) oraz wpisu od skargi kasacyjnej stanowiącego równowartość połowy wpisu od skargi, nie mniej niż 100 zł (jeżeli strona zdecyduje wnieść ten środek zaskarżenia). Jak wynika z oświadczeń strony, obecnie jej dochody wynoszą łącznie 1.718 zł, jej miesięczne wydatki – 1.240 zł, w tym na wyżywienie dla psa 200 zł. Nadto skarżąca otrzymuje pomoc finansową od rodziców. Stąd referendarz wywiódł, że strona była w stanie zgromadzić środki na opłacenie kosztów sądowych, których winna się spodziewać najpóźniej z dniem wniesienia skargi, która jest datowana na 20 lipca 2016r. Niemniej jednak strona zdecydowanie nie byłaby w stanie poczynić rezerw na opłacenie wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. W związku z tym, na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.