I SA/Wr 997/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Piotr Kieres po rozpoznaniu w dniu 23 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I w sprawie ze skargi A w D. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia [...] lipca 2017 r. Nr [...] w przedmiocie określenia przybliżonej kwoty zobowiązania w podatku od towarów i usług za sierpień 2015 r. oraz kwoty odsetek za zwłokę od zaległości podatkowej i orzeczenia o zabezpieczeniu na majątku postanawia: postanawia: I. odrzucić skargę, II. oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Skarga na ww. decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. została sporządzona w imieniu skarżącej spółki przez radcę prawnego H. W. Do skargi nie załączono pełnomocnictwa procesowego, ani też dokumentów dotyczących przyjętych w spółce zasad reprezentacji. W związku z powyższym, w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 27 września 2017 r., pełnomocnik skarżącej został wezwany do złożenia pełnomocnictwa procesowego (lub jego uwierzytelnionego odpisu), a także dokumentu wykazującego umocowanie do wniesienia skargi i określającego sposób reprezentacji strony skarżącej lub jego uwierzytelnionego odpisu (odpis z KRS), w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie to zostało doręczone na adres podpisanego pod skargą radcy prawnego w dniu 9 października 2017 r., który w piśmie z dnia 16 października 2017 r. wskazał, że na podstawie umowy z dnia 31 sierpnia 2014 r. udziały w spółce A sp. z o.o. spółka komandytowa, zostały sprzedane przez B sp. z o.o. (dawniej A sp. z o.o.) na rzecz M. K., który z kolei dokonał zbycia przysługujących mu praw komplementariusza na rzecz I. J.. Pełnomocnik wskazał, że zmiany w powyższym zakresie nie zostały dotychczas ujawnione w Krajowym Rejestrze Sądowym oraz że od dnia 31 sierpnia 2014 r. B sp. z o.o. nie jest komplementariuszem spółki A sp. z o.o. spółka komandytowa. Do ww. pisma załączono pełnomocnictwo z dnia 1 października 2017 r., udzielone radcy prawnemu H. W. przez I. J. (jako komplementariusza A sp. z o.o. spółka komandytowa), wydruk z KRS z dnia 16 października 2017 r. oraz wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Pismem z dnia 30 października 2017 r. Sąd wezwał podpisanego pod skargą radcę prawnego do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez wykazanie następstwa prawnego przedstawionego w piśmie pełnomocnika z dnia 16 października 2017 r., z którego wynikałoby, że I. J. jest komplementariuszem skarżącej spółki uprawnionym do jej reprezentacji oraz przedłożenia odpisu umowy spółki z dnia [...] września 2009 r. rep. A Nr [...] oraz umowy zmieniającej z dnia [...] listopada 2013 r. Rep. A [...], w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Wezwanie doręczono pełnomocnikowi skarżącej w dniu [...] listopada 2017 r. W dniu [...] listopada 2017 r. radca prawny przedłożył poświadczone za zgodność z oryginałem kopie - aktu notarialnego z dnia [...] listopada 2013 r. rep. A nr [...], umowy zbycia ogółu praw i obowiązków wspólnika w spółce komandytowej z dnia [...] sierpnia 2014 r. zawartej pomiędzy B sp. z o.o. a M. K. oraz umowy zbycia ogółu praw i obowiązków wspólnika w spółce komandytowej z dnia 1 września 2015 r. zawartej pomiędzy T. C. a I. J.. Pismem z dnia 4 grudnia 2017 r. Sąd wezwał podpisanego pod skargą radcę prawnego do przedłożenia dokumentów potwierdzających fakt zbycia przez M. K. na rzecz I. J. udziałów w spółce A sp. z o.o. spółka komandytowa (ogółu praw i obowiązków komplementariusza tej spółki) zgodnie z informacją zawartą w nadesłanym do Sądu piśmie z dnia 16 października 2017 r. Wyjaśnił, że przedłożony przez pełnomocnika dokument nabycia przez I. J. ogółu praw i obowiązków w A sp. z o.o. spółka komandytowa (umowa z dnia 1 września 2015 r.) dotyczy stosunku umownego zawartego pomiędzy I. J. a T. C. (a zatem stroną tej umowy nie jest M. K. jak to wynika z treści pisma z dnia [...] października 2017 r.). Zwrócił także uwagę, że z przedłożonych przez radcę prawnego dokumentów nie sposób wywieźć następstwa prawnego T. C. jako komplementariusza A sp. z o.o. spółki komandytowej. Dokumenty te potwierdzają bowiem jedynie fakt zbycia przez B sp. z o.o. (jako komplementariusza A sp. z o.o. spółki komandytowej) ogółu praw i obowiązków w spółce komandytowej M. K. (umowa z dnia [...] sierpnia 2014 r. zawarta pomiędzy B sp. z o.o. a M. K.). W sprawie nadal nie wykazano zatem by to I. J. istotnie był obecnie komplementariuszem strony skarżącej, oraz, by, jak to wynika z treści pisma z dnia 16 października 2017 r., ogół praw i obowiązków komplementariusza skarżącej spółki I. J. nabył w następstwie umowy zawartej z M. K.. Dodatkowo Sąd zobowiązał podpisanego pod skargą radcę prawnego do złożenia pełnomocnictwa na dzień wniesienia skargi (na dzień 25 sierpnia 2017 r.). Wezwanie to doręczono na adres podpisanego pod skargą radcy prawnemu w dniu 6 grudnia 2017 r. W dniu 13 grudnia 2017 r. działający w charakterze pełnomocnika radca prawny przedłożył: umowę z dnia 1 września 2015 r. o zbyciu przez T. C. na rzecz I. J. ogółu praw i obowiązków komandytariusza spółki A sp. z o.o. spółka komandytowa, umowę z dnia [...] maja 2015 r. o zbyciu przez M. K. na rzecz T. C. ogółu praw i obowiązków komplementariusza spółki A sp. z o.o. spółka komandytowa, umowę z dnia [...] maja 2015 r. o zbyciu przez P. K. na rzecz T. C. ogółu praw i obowiązków komandytariusza spółki A sp. z o.o. spółka komandytowa, złożoną już wcześniej umowę zbycia ogółu praw i obowiązków wspólnika w spółce komandytowej (komplementariusza) z dnia 31 sierpnia 2014 r. zawartą pomiędzy B sp. z o.o. a M. K., umowę z dnia [...] grudnia 2013 r. o zbyciu przez C. K. na rzecz P. K. ogółu praw i obowiązków komandytariusza spółki A sp. z o.o. spółka komandytowa, umowę z dnia 5 grudnia 2013 r. o zbyciu przez J. K. na rzecz P. K. udziałów w spółce A sp. z o.o., a także pełnomocnictwo do działania w sprawie udzielone radcy prawnemu H. W. przez I. J. (jako komplementariusza A sp. z o.o. spółka komandytowa) w dniu 25 sierpnia 2017 r. W związku z rozbieżnościami wynikającymi z dotychczas przedłożonych przez ww. radcę prawnego dokumentów, w wykonaniu zarządzenia sędziego sprawozdawcy z dnia 23 stycznia 2018 r., wezwano pełnomocnika do uzupełnienia braku formalnego skargi w terminie 7 dni od otrzymania wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi poprzez: wskazanie czy w obrocie prawnym funkcjonują dwie różne umowy zbycia ogółu praw i obowiązków wspólnika w spółce komandytowej (zawarte w dniu 1 września 2015 r. pomiędzy T. C. - jako zbywającym a I. J. - jako nabywającym) różniące się jedynie § 1 pkt 1. umowy?; w sytuacji funkcjonowania w obrocie prawnym tylko jednej umowy z dnia 1 września 2015 r. - o wyjaśnienie przekreślenia w § 1 pkt 1. ww. umowy słowa "komplementariuszem" i zastąpienie go słowem "komandytariuszem" oraz wskazanie, jaki skutek rodzi to przekreślenie; wyjaśnienie, jaki był stan osobowy A sp. z o.o. spółka komandytowa z/s w D. przed podpisaniem umowy/umów z dnia [...] września 2015 r. i po jej/ich podpisaniu; wyjaśnienie rozbieżności pomiędzy tym co wynika z przedłożonych przez pełnomocnika dokumentów, a tym co wywodzi z nich pełnomocnik (tj. wykazanie następstwa prawnego, które pozwala uznać, że I. J. jest obecnie komplementariuszem strony skarżącej, oraz, że ogół praw i obowiązków komplementariusza tej spółki I. J. nabył w następstwie umowy zawartej z M. K.); przedłożenie uchwały z dnia [...] listopada 2015 r. dotyczącej rozwiązania przez I. J. i T. C. A sp. z o.o. spółki komandytowej z/s w D.; wyjaśnienie rozbieżności wynikających z faktu, że pełnomocnik skarżącej w postępowaniu administracyjnym reprezentuje spółkę A sp. z o.o. spółka komandytowa, będąc umocowaną przez Prezesa Zarządu spółki z o.o. B z/s w S., natomiast w postępowaniu przed Sądem posługuje się pełnomocnictwem podpisanym przez I. J. jako komplementariuszem A sp. z o.o. spółka komandytowa. W odpowiedzi na powyższe, pełnomocnik strony skarżącej oświadczył, że według jego wiedzy, w obrocie prawnym funkcjonuje jedna umowa zbycia udziałów (zawarta w dniu 1 września 2015 r. pomiędzy T. C. a I. J.), która została okazana pełnomocnikowi. Pełnomocnik wyjaśnił, że nie wie dlaczego w ww. umowie został skreślony wyraz "komplementariusz" i zastąpiony wyrazem "komandytariusz", gdyż I. J. przedkładając oryginał tej umowy nie wyjaśnił tego skreślenia, nie podał też przyczyny tej zmiany, ani czasu jej dokonania. Jednocześnie pełnomocnik skarżącej wyjaśnił, że M. K. zbył swoje prawa - jako komplementariusz - umową z dnia [...] maja 2015 r. Według wiedzy pełnomocnika, od dnia 5 maja 2015 r. T. C. był komandytariuszem spółki, od dnia [...] maja 2015 r. również komplementariuszem; w dniu 1 września 2015 r. zbył przysługujące mu prawa, przy czym z oświadczenia I. J. wynikało, że wolą stron umowy z dnia [...] września 2015 r. było nabycie praw komplementariusza. Pełnomocnik oświadczył, że został upoważniony przez Prezesa Zarządu spółki z o.o. B do reprezentowania tej spółki w postępowaniu przed Urzędem Skarbowym, gdyż wezwanie do złożenia wyjaśnień zostało skierowane imiennie do Prezesa Zarządu tej spółki – M. W. Pełnomocnik poinformował również, że uchwała o rozwiązaniu spółki z dnia 30 listopada 2015 r. została złożona w Sądzie Rejonowym dla [...] (IX Wydział Gospodarczy), w związku z czym pełnomocnik nie jest obecnie w posiadaniu jej kopii, jednak złożono już wniosek o odpis dokumentów znajdujących się w aktach rejestrowych i niezwłocznie po jego otrzymaniu zostanie przedłożony do niniejszej sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga podlegała odrzuceniu. Skuteczne wniesienie skargi uwarunkowane jest m.in. oceną, że skarga została wniesiona przez podmiot do tego uprawniony. Stroną skarżącą w sprawie jest spółka komandytowa. Skargę w imieniu tej spółki wniósł pełnomocnik - radca prawny. Stąd, przy ocenie wspomnianego warunku zastosowanie znalazły przepisy art. 28 § 1 p.p.s.a. oraz art. 117 ustawy z dnia 15 września 2000 r. kodeks spółek handlowych (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1577, dalej: k.s.h.). Zgodnie z art. 28 p.p.s.a. osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują czynności w postępowaniu przez swoje organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu. Z treści art. 117 k.s.h. wynika, że spółkę komandytową reprezentują komplementariusze. Z kolei, art. 37 § 1 p.p.s.a. wprowadza wymóg, by pełnomocnik przy pierwszej czynności procesowej dołączył do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Kompleksowa wykładania powołanych przepisów prowadzi do wniosku, że dla uznania skuteczności skargi złożonej w sprawie przez pełnomocnika procesowego nie wystarczy legitymowanie się przez tego pełnomocnika samym dokumentem pełnomocnictwa. Niezbędnym jest również wykazanie, że osoba udzielająca mu tego umocowania była uprawniona do działania w imieniu skarżącej spółki (była komplementariuszem strony skarżącej) oraz, że uprawnienie to istniało w dniu udzielenia takiego umocowania. W ocenie Sądu, powyższego warunku podpisany pod skargą radca prawny nie dopełnił, co pozwalało Sądowi zakwestionować skuteczność złożonego do akt sprawy pełnomocnictwa procesowego. Wymaga wyjaśnienia, że wobec braku odnotowania stosownych zmian po stronie komplementariusza w rejestrze KRS (w którym jako komplementariusz wciąż widnieje spółka A sp. z o.o.) status I. J. jako komplementariusza skarżącej spółki Sąd poddał analizie na podstawie dokumentów przedłożonych przez pełnomocnika oraz jego wyjaśnień co do przebiegu tego następstwa prawnego. Zdaniem Sądu, złożone do akt sprawy dokumenty budzą istotne wątpliwości w zakresie nabycia przez I. J. praw i obowiązków komplementariusza skarżącej spółki, rzutując w konsekwencji na możliwość skutecznego udzielenia przez tę osobę umocowania do działania w imieniu skarżącej. Już w pierwszej kolejności należy wskazać na rozbieżność danych jakie wynikają z pisma pełnomocnika z dnia 16 października 2017 r. w skonfrontowaniu z informacjami jakie wynikają z analizy przedłożonych przez niego dokumentów. W piśmie z dnia 16 października 2017 r. radca prawny H. W. wyjaśniła, że I. J. nabył ogół praw i obowiązków komplementariusza skarżącej spółki w następstwie umowy zawartej z M. K. (jako poprzednim komplementariuszem). Zwrócił jednocześnie uwagę, że zmiany te nie zostały jeszcze wpisane do KRS, podobnie jak to, że M. K. nabył ogół praw i obowiązków komplementariusza od spółki B sp. z o.o. (dawniej A sp. z o.o.). O ile jednak przedłożone przez pełnomocnika dokumenty istotnie potwierdzają następstwo prawne pomiędzy B sp. z o.o. a M. K., o tyle, nie korespondują już z podnoszoną przez niego okolicznością jakoby I. J. nabył ogół praw i obowiązków komplementariusza skarżącej spółki w następstwie umowy z M. K.. Z przedłożonych przez pełnomocnika dokumentów wynika bowiem, że prawa i obowiązki komplementariusza skarżącej spółki I. J. miał nabyć od T. C. (umowa z dnia [...] września 2015 r.). Z kolei, to właśnie T. C. a nie I. J. miał być bezpośrednim następcą prawnym po komplementariuszu M. K. (umowa z dnia 13 maja 2015 r.). Podnoszona w sprawie sprzeczność nie jest jedyną w sprawie, albowiem podpisany pod skargą radca prawny przedłożył do akt sprawy de facto dwie umowy z dnia 1 września 2015 r., zawarte pomiędzy I. J. a T. C., z tą istotną jednak różnicą, że w jednej z nich T. C. figuruje jako komplementariusz skarżącej spółki (który zbywa ogół praw i obowiązków komplementariusza na rzecz I. J.), a w drugiej, jako komandytariusz (który zbywa ogół praw i obowiązków komandytariusza na rzecz I. J.). Obu rozbieżności reprezentujący spółkę pełnomocnik nie potrafił wyjaśnić. Wzywany wielokrotnie przez Sąd o wykazanie umocowania I. J. do działania w charakterze komplementariusza pełnomocnik przedkładał dokumenty nie pozostające w bezpośrednim związku z wątpliwościami Sądu w zakresie tego od kogo faktycznie I. J. miał nabyć ogół praw i obowiązków komplementariusza. Z kolei w następstwie wezwania do wyjaśnienia wątpliwości związanych z różną treścią umów z dnia 1 września 2015 r. radca prawny jedynie oświadczył, że według jego wiedzy w obrocie prawnym funkcjonuje jedna umowa zbycia udziałów z dnia 1 września 2015 r. oraz że nie ma on wiedzy dlaczego na drugim egzemplarzu umowy opatrzonej tą samą datą (i poza § 1 pkt 1 o identycznej treści) został skreślony wyraz "komplementariuszem" i odręcznie napisany wyraz "komandytariuszem". Należy przy tym zwrócić uwagę, że korespondencja Sądu z podpisanym pod skargą pełnomocnikiem w zakresie braków formalnych skargi trwała od początku października 2017 r. do połowy lutego 2018 r. Wielokrotność wezwania Sądu wynikała z faktu, że za każdym razem przedstawione przez pełnomocnika dokumenty były wybiórcze i nie pozwalały ustalić pełnego przebiegu następstwa prawnego pomiędzy komplementariuszem wciąż figurującym w KRS (spółką A sp. z o.o.) a I. J., który wedle treści złożonego pełnomocnictwa miał pełnić funkcję komplementariusza skarżącej spółki na dzień wniesienia skargi. Już tylko przedstawione okoliczności nie dają podstaw do stwierdzenia, że podpisany pod skargą radca prawny wykazał, by działał w sprawie na podstawie umocowania udzielonego mu przez osobę uprawnioną do składania oświadczeń woli w imieniu skarżącej spółki. Przedstawione rozważenia należy uzupełnić o informacje wynikające z akt administracyjnych sprawy. Z protokołu kontroli jaka została przeprowadzona wobec spółki z tytułu rozliczeń w podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2014 r. wynika, że w dniu 29 stycznia 2016 r. radca prawny H. W. przedłożyła do komórki [...] Urzędu Skarbowego w D. uchwałę wspólników A sp. z o.o. spółki komandytowej (I. J. i T. C.) z dnia [...] listopada 2015 r. o rozwiązaniu tej spółki. Okoliczność ta została potwierdzona przez ww. radcę w piśmie z dnia 12 lutego 2018 r. złożonym w następstwie wezwania Sądu do przedłożenia tej uchwały, której nota bene pełnomocnik nie przedłożył Sądowi. Poinformował jedynie, że taka uchwała została złożona do sądu rejestrowego, a on nie dysponuje jej kopią. Ta dodatkowa okoliczność jedynie potwierdza zasadność zakwestionowania przez Sąd umocowania udzielonego pełnomocnikowi przez I. J.. Trafność tej oceny uzupełnia także wzgląd na to że, podpisany pod skargą pełnomocnik nie wyjaśnił Sądowi przyczyn dla których w postępowaniu administracyjnym posługiwał się pełnomocnictwem udzielonym mu przez M. W., tj. prezesa zarządu B sp. z o.o., skoro wedle przedstawionych dokumentów B sp. z o.o. przestała pełnić funkcję komplementariusza w skarżącej spółce w dniu 31 sierpnia 2014 r., a wspomniane pełnomocnictwo opatrzone jest datą 5 kwietnia 2017 r. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji postanowienia. Podstawę orzeczenia w punkcie drugim stanowi art. 247 p.p.s.a., zgodnie z którym prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. Jak podkreśla się w orzecznictwie, art. 247 p.p.s.a. wprowadza samodzielną, negatywną przesłankę przyznania stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Stwierdzenie przez sąd, że w sprawie zachodzi sytuacja oczywistej bezzasadności skargi, skutkuje odmową przyznania prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 30 września 2014 r. sygn. akt II OZ 998/14, publ. LEX nr 1530922). Ocena w tym przedmiocie dokonywana jest w oderwaniu od sytuacji materialnej strony. W orzecznictwie przyjmuje się ponadto, że potrzeba zastosowania art. 247 p.p.s.a. zachodzi w sytuacjach gdy skarga kwalifikuje się do odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Wobec powyższego, na podstawie art. 247 p.p.s.a. orzeczono jak w punkcie drugim sentencji postanowienia.