I SAB/Wr 1/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Tkacz - Rutkowska (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Kamieniecka Sędzia WSA Jadwiga Danuta Mróz Protokolant Katarzyna Trzęsicka po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 12 marca 2013 r. sprawy ze skargi A w O. S.A. z siedzibą w O. na bezczynność Naczelnika D. Urzędu Skarbowego we W. w przedmiocie umorzenia w całości lub w części kosztów postępowania egzekucyjnego I. zobowiązuje Naczelnika D. Urzędu Skarbowego we W. do wydania orzeczenia rozstrzygającego wniosek skarżącej z dnia [...].09.2012 r., uzupełniony pismem z dnia [...].09.2012 r., w przedmiocie umorzenia całości lub części kosztów egzekucyjnych w terminie 30 dni licząc od dnia doręczenia organowi prawomocnego orzeczenia Sądu wraz z aktami administracyjnymi; II. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, III. zasądza od Naczelnika D. Urzędu Skarbowego we W. na rzecz strony skarżącej kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) zł tytułem kosztów postępowania sądowego. Postanowieniem z 18 października 2012 r. Naczelnik D. Urzędu Skarbowego we W., na podstawie art. 64 § 2 oraz art. 123 i art. 124 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U z 2000 r. nr 98, poz.1071 ze zm. – dalej: Kpa) w związku z art. 17 §1, art. 18, art. 64e § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz.1015), pozostawił bez rozpoznania wniosek A w O. S.A. (dalej: Spółka, strona, skarżąca) z [...] września 2012 r. w sprawie umorzenia kosztów egzekucyjnych, powstałych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego, wystawionego przez Naczelnika D. Urzędu Skarbowego we W., z [...] sierpnia 2012 r. nr [...], obejmującego zaległości w podatku od towarów i usług za czerwiec 2012 r., z uwagi na nieusunięcie w wyznaczonym terminie braków formalnych wniosku. Z akt sprawy wynika, że wniosek strony o umorzenie całości lub części kosztów egzekucyjnych został podpisany w sposób nieczytelny, tj. bez podania imienia nazwiska oraz pełnionej w Spółce funkcji. W związku ze stwierdzeniem braków formalnych wniosku, Naczelnik Urzędu Skarbowego wezwał Spółkę do usunięcia braków formalnych przez podpisanie podania przez osoby umocowane do reprezentacji Spółki, albo dostarczenie udzielonego pełnomocnictwa. Na usuniecie braków formalnych wyznaczono stronie termin 7 dni od daty doręczenia wezwania, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Wezwanie to doręczono stronie 25 września 2012 r. W dniu 28 września 2012 r. do Urzędu Skarbowego wpłynęło pismo z 26 września 2012 r. wraz z kserokopią wniosku Spółki o umorzenie kosztów egzekucyjnych z 17 września 2012 r. Wniosek uzupełniono o podpis Prezesa Zarządu Spółki R. H. oraz o pieczątkę o treści – Wiceprezes Zarządu A. P. - w miejscu, w którym znajdowała się kserokopia nieczytelnego podpisu. Naczelnik Urzędu Skarbowego uznał, że Spółka nie uzupełniła braków formalnych wniosku w terminie. Wyjaśnił, że z Krajowego Rejestru Sądowego (dale: KRS) wynika, że gdy zarząd Spółki jest wieloosobowy do składania oświadczeń i podpisywania w imieniu Spółki uprawnieni są dwaj członkowie zarządu działający łącznie, albo jeden członek zarządu działający wraz z prokurentem. Przesłana kserokopia wniosek nie zawiera własnoręcznego podpisu wiceprezesa zarządu Spółki, ale kserokopię podpisu, podczas gdy wniosek winien być podpisany własnoręcznie, a składanie oświadczeń w imieniu Spółki wymaga jednoczesnego działania dwóch członków zarządu Spółki. Nieuzupełnienie braków formalnych wniosku skutkowało pozostawieniem tego wniosku bez rozpoznania. W związku z pozostawieniem wniosku bez rozpoznania Spółka złożyła zażalenie na bezczynność organu podnosząc, że wniosek pozostawiono bez rozpoznania mimo uzupełnienia w terminie braków formalnych oraz wskazując na naruszenie art. 63 § 3 Kpa w związku z art. 373 ustawy z 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. nr 94, poz. 1037 ze zm., dalej: Ksh) przez wadliwe przyjęcie, że składanie oświadczeń i występowanie z żądaniem wymaga jednoczesnego działania dwóch członków zarządu, gdy obowiązek taki nie wynika z przepisów prawa. Dyrektor Izby Skarbowej we W. zażalenie uznał z nieuzasadnione. Po przytoczeniu przebiegu postępowania stwierdził, że w postępowaniu egzekucyjnym zastosowanie maja przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 37 § 1 Kpa, na niezałatwienie sprawy w terminie stronie służy zażalenie do organu administracji wyższego stopnia. Jest to swoisty środek prawny, który służy na zachowanie (bezczynność) organu administracji publicznej. Dyrektor Izby Skarbowej powołał się na uchwałę 7 sędziów Sadu Najwyższego z dnia 8.06.2000 r. (sygn. akt IIIZP 11/00) oraz postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8.04.2008 r. (sygn. akt I GSK 485/07) z których wynika, że pozostawienie wniosku bez rozpoznania, jako czynność materialno – techniczna, nie podlega zaskarżeniu w drodze odwołania, a tym samym nie służy skarga do sądu administracyjnego. Jeśli według strony nie wystąpiły przesłanki do pozostawienia wnioski bez rozpoznania, może złożyć skargę na bezczynność organu. Wynik tego postępowania przesądzi czy wniosek spełniał wymogi formalne, zatem czy organ pozostaje w bezczynności. Odnosząc się do kwestii spornej w sprawie, Dyrektora Izby Skarbowej stwierdził, że wniosek strony nie został prawidłowo uzupełniony, gdyż przesłana w ramach uzupełnienia wniosku kserokopia wniosku zawierała własnoręczny podpis tylko jednego członka zarządu, zaś z KRS wynika, że skutecznie w imieniu Spółki mogą działać dwaj członkowie zarządu Spółki łącznie lub jeden członek zarządu łącznie z prokurentem. Tym samym wniosek z 17 września 2012 r. opatrzony nieczytelnym podpisem, bez możliwości identyfikacji osoby dokonującej podpisu, uzupełniony przesłanym 28 września 2012 r. pismem opatrzonym jedynie oryginalnym podpisem jednego z członków zarządu nie spełniał wymogów formalnych stawianych przez przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. W skardze do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego we Wrocławiu na bezczynność Naczelnik D. Urzędu Skarbowego we W., polegającą na zaniechaniu rozpoznania wniosku strony o umorzenia całości lub części kosztów postępowania egzekucyjnego prowadzonego w celu wyegzekwowania należności z tytułu podatku od towarów i usług za czerwiec 2012 r., Spółka wniosła o: - zobowiązanie Naczelnika D. Urzędu Skarbowego do niezwłocznego wydania merytorycznej decyzji administracyjnej, oraz - zasądzenie na rzecz skarżącej Spółki kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu skargi Spółka zarzuciła, że nie jest prawdą, iż podpis złożony na wniosku Spółki z [...] września 2012 r. był nieczytelny i nie można było zidentyfikować nazwiska oraz pełnionej funkcji w Spółce przez osobę, która wniosek podpisała, gdyż na wniosku tym odciśnięto pieczęć. Nawet brak pieczęci i nieczytelność podpisu, zdaniem skarżącej, z punktu widzenia skuteczności podpisu nie mają znaczenia, gdyż obowiązek taki nie wynika z art. 63 Kpa, a podpis został złożony w formie zazwyczaj używanej, gdy podpisujący składa podpis na dokumencie. Nie może być zatem wątpliwości, że wniosek z [...] września 2012 r. podpisał A. P., zwłaszcza, że stosowny wzór podpisu znajduje się w aktach rejestrowych Spółki, które są jawne. Skarżąca stwierdziła, że w sposób prawidłowy uzupełniła brak podpisu Prezesa Zarządu Spółki, przesyłając 28 września 2012 r. kserokopię pisma z 17 września 2012 r. na której obok podpisu A. P. (opatrzonego pieczęcią) własnoręczny podpis złożył Prezes Zarządu Spółki. W konsekwencji do organu wpłynęły dwa pisma identycznej treści, każde podpisane własnoręcznie przez jednego członka zarządu Spółki. Żaden przepis prawa nie wymaga zaś, aby członkowie zarządu działali jednocześnie składając oświadczenia woli. W tym zakresie Spółka powołała się na wyrok SN z dnia 29.11.2006 r. II CSK 233/06 oraz stanowisko wyrażone w publikacji Spółka z o.o. Komentarz A. Kidyba s.494 oraz komentarz do art. 373 Ksh - Lex 2012 r. Skarżąca podkreśliła, że wobec treści pisma przewodniego z 26 września 2012 r. złożonego przez Spółkę nie może być wątpliwości, co do tego, że w stanie faktycznym sprawy chodziło o współdziałanie członków zarządu Spółki. Ponieważ organ bezpodstawnie pozostawił bez rozpoznania wniosek Spółki o umorzenie kosztów egzekucyjnych pozostaje w bezczynności. Skarżąca zgodnie z art. 37 § 1 Kpa wniosła do Dyrektora Izby Skarbowej zażalenie na bezczynności Naczelnika Urzędu Skarbowego, ale postanowieniem z [...] listopda2012 r. organ ten zażalenie uznał za nieuzasadnione. W tych okolicznościach skarżąca wyczerpawszy środki zaskarżenia wystąpiła ze skargą na bezczynność do Sądu. W odpowiedzi na skargę Naczelnik D. Urzędu Skarbowego wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w postanowieniu o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania i stwierdził, że Spółka nie uzupełniła w terminie braków formalnych wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002, nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Zgodnie zaś z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), kognicja sądu administracyjnego obejmuje kontrolę działalności administracji publicznej przez orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. W zakresie tak określonej kognicji Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy stwierdzić, że Sąd akceptuje zastosowany w sprawie tryb postępowania. Bezpodstawne pozostawienie podania bez rozpoznania oznacza bowiem, że organ administracji publicznej, właściwy w sprawie, której dotyczy podanie, pozostaje bezczynnym i na tę jego bezczynność służy skarga do sądu administracyjnego. Na gruncie Kodeksu postępowania administracyjnego nie służy natomiast środek odwoławczy od orzeczenia organu administracji o pozostawieniu podania bez rozpoznania. Przyjęte przez strony w sprawie tryb postępowania wynika z uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 8.06.2000 r., (sygn. akt III ZP 11/00, OSNAPiUS 2000, nr 19, poz. 702) taki tryb postępowania zaakceptowany został także na gruncie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8.04.2008 r. sygn. akt I GSK 485/07, LEX nr 469747). W wyroku tym przyjęto, że: "Pozostawienie wniosku bez rozpatrzenia, jako czynność materialno-techniczna, nie podlega zaskarżeniu w drodze odwołania, a tym samym nie może być przedmiotem skargi do sądu administracyjnego. Natomiast, jeżeli w ocenie składającego wniosek jego wniosek spełnił kryterium kompletności, może on złożyć skargę na bezczynność organu. Wówczas wynik tego postępowania przesądzi o tym, czy wniosek spełniał wszystkie wymogi formalne, a zatem czy organ pozostawał bezczynnym w sprawie". W rozpoznawanej sprawie strony spierają się w istocie o to czy wniosek Spółki z 17 września 2012 r. o umorzenia kosztów egzekucyjnych został prawidłowo uzupełniony, a tym samym czy organ administracji, do którego był skierowany powinien wniosek ten rozpoznać merytorycznie. Jeśli bowiem organ administracji błędnie przyjął, że Spółka nie uzupełniła prawidłowo wniosku w terminie, to pozostaje w zwłoce z rozpoznaniem tego wniosku, stosownie do art. 35 Kpa. Zgodnie z art. 63 Kpa, podanie wniesione pisemnie powinno zawierać, co najmniej wskazanie osoby od której pochodzi, jej adres i żądanie, a także podpis osoby od której pochodzi, winno czynić także zadość innym wymaganiom wynikającym z przepisów szczególnych. W rozpoznawanej sprawie wniosek o umorzenia kosztów egzekucyjnych pochodził od spółki akcyjnej. Zasadnie zatem Naczelnik Urzędu Skarbowego badał czy wniosek został podpisany przez osoby uprawnione do działania w imieniu tej Spółki. Stosowanie do zapisów w KRS uprawnionymi do składania oświadczeń i podpisywania w imieniu skarżącej Spółki byli dwaj członkowie zarządu łącznie (tj. w dacie złożenia wniosku Prezes Zarządu Spółki – R. H. oraz Wiceprezes Zarządu Spółki – A. P.) lub jeden członek zarządu działający łącznie z prokurentem (prokurent A. W.). Wniosek Spółki, który wpłynął do Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] września 2012 r. zawierał określenie podmiotu, od którego wniosek pochodził, został jednak podpisany przez jedną osobę w sposób nieczytelny, tj. bez wskazania danych osobowych tej osoby oraz funkcji, jaką pełni w Spółce. Do wniosku nie dołączono też pełnomocnictwa do działania w imieniu Spółki. W tych okolicznościach zasadnie Spółka została wezwana do uzupełnienia, w terminie 7 dni, braków formalnych pisma, poprzez jego podpisanie przez osoby umocowane do reprezentacji Spółki, oznaczone w KRS lub dostarczenie pełnomocnictwa udzielonego osobie, która podpisała wniosek. W wyznaczonym terminie Spółka przesłała kserokopię wniosku uzupełnioną o podpis drugiego z członków zarządu Spółki oraz o pieczęć w miejscu kserokopii nieczytelnego podpisu, z której wynikało, że podpis na oryginale wniosku pochodził od Wiceprezesa Zarządu Spółki A. P. Oznacza to, że wniosek o umorzenie kosztów egzekucyjnych, który wpłynął do organu administracji publicznej 17 września 2012 r. został podpisany przez Wiceprezesa Zarządu Spółki A. P., a kserokopia tego wniosku, która wpłynęła do tego organu 28 września 2012 r. (tj. w wyznaczonym terminie), została podpisana przez Prezesa Zarządu Spółki – R. H. Nie może być zatem wątpliwości, że wolą obu członków zarządu skarżącej Spółki było wystąpienie w imieniu Spółki z wnioskiem o umorzenie kosztów egzekucyjnych. Reprezentacja łączna, o jakiej mowa w art. 373 Ksh i jaka wynika z przedłożonego przez Spółkę odpisu z KRS oznacza wspólne działanie co najmniej dwóch osób, składających oświadczenia woli, które łącznie stanowią oświadczenie woli spółki. Oświadczenia osób reprezentujących spółkę, aby były skuteczne nie muszą być składane równocześnie, ale dopiero w przypadku złożenia ostatniego z wymaganych oświadczeń dochodzi do złożenia ważnego oświadczenia woli przez spółkę (por. A. Kidyba, Spółka z o.o. Komentarz, s. 494 oraz Kodeks spółek handlowych Komentarz - Orzecznictwo pod red. prof. Janusza A. Strzępki wydawnictwo C.H. Beck wyd. 2. st. 1109). Stanowisko takie wyraził też Sąd Najwyższy, który w wyroku z dnia 26.08.2009 r. (sygn. akt I CSK 32/09) stwierdził, że "Wyrazem współdziałania członków zarządu musi być złożenie przez każdego z nich w imieniu spółki takich samych oświadczeń co do istotnych postanowień umowy. Oświadczenia te nie muszą być złożone jednocześnie. W pełni dopuszczalne jest złożenie ich w różnym czasie i nie ma podstawy do podważania ich skuteczności - jako oświadczeń będących wynikiem współdziałania członków zarządu - jeżeli nie ma wątpliwości co do ich treści.", a w wyroku z dnia 29.11.2006 r. (sygn. akt II CSK 233/06), że " Współdziałanie dwóch członków zarządu w zakresie reprezentowania spółki z o.o. nie wymaga w zasadzie równoczesności składania oświadczeń woli przez dwóch członków zarządu, jeżeli z uwagi na przedmiot takich oświadczeń (indywidualizację czynności prawnej) i okoliczności składania tych oświadczeń, nie istnieją wątpliwości co do tego, że w danym wypadku chodzi o wspomniane współdziałanie. In concreto także oświadczenie jednego z członków zarządu, "potwierdzające" oświadczenie woli złożone już przez innego członka zarządu, mogłoby być traktowane jako samoistne oświadczenie woli i w konsekwencji - pozwalające przyjąć reprezentację łączną przewidzianą w art. 205 § 1 k.s.h." W rozpoznawanej sprawie do działania w imieniu Spółki umocowani byli dwaj członkowie zarządu Spółki działający łącznie. Uwzględniając, że przejawem łącznego działania dwóch członków zarządu Spółki jest składanie oświadczeń tej samej treści w imieniu Spółki, ale nie koniecznie jednocześnie, należy stwierdzić, że pozostawiając bez rozpoznania wniosek Spółki o umorzenie kosztów egzekucyjnych, Naczelnik Urzędu Skarbowego wykazał się nadmiernym formalizmem, który nie znajduje uzasadnienia ani w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego, ani przepisach Kodeksu Spółek handlowych regulujących sposób reprezentowania spółek akcyjnych. Jak wynika z odpisu z KRS, przyjęty przez skarżącą Spółkę sposób reprezentacji jest zgodny z art. 373 Ksh, a zatem wymóg łącznego działania dwóch członków zarządu Spółki zostanie zrealizowany przez złożenie przez tych członków zarządu oświadczeń o tej samej treści. Wniosek o umorzenie kosztów egzekucyjnych podpisał Wiceprezes Zarządu Spółki, co wynika z uzupełnienia braków formalnych wniosku i czego organ nie kwestionuje. Zauważyć też wypada, że identyczny podpis, opatrzony pieczątką ze wskazaniem nazwiska i funkcji pełnionej w Spółce, widnieje na wniosku o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych, znajdującym się w aktach sprawy (str. 17). Uzupełniając brak formalny wniosku Prezes Zarządu Spółki podpisał kserokopię wniosku o umorzenie kosztów egzekucyjnych. Naczelnik Urzędu Skarbowego posiadał zatem wnioski tej samej treści, każdy podpisany przez jednego z członków zarządu Spółki oraz pismo podpisane przez Prezesa Zarządu Spółki z 26 września 2012 r. W piśmie tym, nawiązując do wezwania o usunięcie braków formalnych wniosku o umorzenie kosztów egzekucyjnych, Prezes Zarządu Spółki informuje o przesłaniu kserokopii wniosku uzupełnionego o drugi podpis zgodnie z reprezentacja w KRS. W dniu 28 września 2012 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego posiadał wniosek o umorzenie kosztów egzekucyjnych podpisany własnoręcznie przez umocowanych do działania w imieniu Spółki członków zarządu tej Spółki, winien zatem wniosek ten rozpoznać, a nie wydawać postanowienie o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania. W dniu wniesienia skargi na bezczynność, jak i w dniu rozpoznania tej skargi przez Sąd Naczelnik D. Urzędu Skarbowego we W. pozostawał w bezczynności, zachodziły zatem przesłanki do zobowiązania organu, na podstawie art. 149 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, do rozpozna wniosku strony w terminie 30 dni. Sąd jednocześnie stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa i na podstawie art. 200 ww. ustawy orzekła o kosztach postępowania sądowego.