I SAB/Wr 12/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Łoboda po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 grudnia 2005 r. sprawy ze skargi T. K. na bezczynność Dyrektora Izby Skarbowej we W. w przedmiocie nieukończenia postępowania podatkowego i niewydania decyzji w zakresie rozliczenia nadwyżki podatku od towarów i usług postanawia: odrzucić skargę. Pismem z dnia [...]r., doręczonym skarżącemu w dniu [...]r., został on wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący złożył wniosek o częściowe zwolnienie go z ponoszenia kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia [...]r. Sąd w osobie referendarza sądowego odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. Od powyższego postanowienia skarżący wniósł w ustawowym terminie sprzeciw. W związku ze złożeniem sprzeciwu, ponownie rozpoznając wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy, Sąd na mocy postanowienia z dnia [...]r. ów wniosek oddalił. Postanowienie to skarżący zaskarżył zażaleniem złożonym w dniu [...]r. Zażalenie skarżącego Naczelny Sąd Administracyjny oddalił postanowieniem z dnia [...]r. W tej sytuacji, wobec uprawomocnienia się postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy, skarżący został ponownie wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi, które to wezwanie zostało mu doręczone w dniu [...]. W dniu [...]r. skarżący wniósł pismo, w którym ponownie domaga się zwolnienia od kosztów sądowych m.in. w niniejszej sprawie, w tym zwolnienia z obowiązku uiszczenia wpisów i opłat w łącznej kwocie [...]zł. Skarżący nie podał przy tym żadnych nowych okoliczności, które świadczyłyby o zmianie jego sytuacji majątkowej uzasadniającej przyznanie zwolnienia, a jedynie wskazał, że w celu wykonania wezwań do uzupełnienia poszczególnych wniosków w tym przedmiocie, złożonych w różnych sprawach, zmuszony jest ponieść dodatkowy koszt w kwocie [...]zł, który Sąd powinien jego zdaniem uwzględnić przy ocenie jego aktualnej sytuacji majątkowej, przy czym w dalszej części pisma skarżący stwierdza, że na poniesienie takiej kwoty go nie stać i wskazuje, że jego sytuacja materialna jest i tak Sądowi doskonale znana. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Jak stanowi przepis art. 220 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej u.p.s.a., Sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie została uiszczona należna opłata. W tym przypadku przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. W razie bezskutecznego upływu tego terminu przewodniczący wydaje zarządzenie o pozostawieniu pisma bez rozpoznania. Natomiast zgodnie 2 Sygn. akt I SAB/Wr 12/04 z treścią art. 220 § 3 u.p.s.a., skarga, od której pomimo wezwania nie został uiszczony wpis, podlega odrzuceniu przez sąd. Na gruncie przepisów postępowania sądowoadministracyjnego zasadą jest, że złożony w terminie do uiszczenia opłaty wniosek o zwolnienie z tej opłaty przerywa bieg terminu do jej uiszczenia, rodząc po stronie Sądu obowiązek rozpoznania takiego wniosku i ponownego wezwania do uiszczenia opłaty po jego prawomocnym rozstrzygnięciu w sposób negatywny. Sytuacja ta odnosi się jednak do stanów typowych, w których od strony nie można wymagać, aby opłaciła należne koszty sądowe właśnie ze względu na złożenie wniosku o zwolnienie z tychże kosztów i nie istnienie na tę chwilę oceny, czy jej sytuacja majątkowa pozwala na ich uiszczenie. Po prawomocnym dokonaniu takiej oceny przez Sąd poprzez oddalenie tego wniosku, obowiązek uiszczenia kosztów nie powstaje na nowo, a wezwanie do ich uiszczenia ma charakter w istocie porządkowy, przypominający stronie o tym obowiązku z uwzględnieniem rygoru procesowego w razie jego nie zrealizowania w terminie. Ponowne złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w terminie do wniesienia opłaty, wyznaczonego w kolejnym wezwaniu w tym przedmiocie, nie może zatem przerwać biegu tego terminu, ponieważ prawomocna ocena sytuacji majątkowej dokonana przez Sąd na skutek poprzedniego wniosku jest dla strony i Sądu wiążąca. Odmienną ocenę mogą uzasadniać jedynie okoliczności świadczące o zmianie sytuacji majątkowej strony od czasu wydania ostatniego postanowienia, mogącej uzasadniać przeciwną ocenę w zakresie zdolności do ponoszenia kosztów sądowych. Jeżeli strona nie powoła się na tego rodzaju okoliczności lub też jeśli okoliczności te okażą się nieprawdziwe, brak jest podstaw do uznania, że wniosek taki przerwał bieg terminu do uiszczenia opłaty. Wobec tego wniosek, w którym strona nie powołuje się na okoliczności uzasadniające zmianę jej sytuacji, podlega rozpoznaniu dopiero po dokonaniu wiążącej oceny skutków nie uiszczenia opłaty sądowej, a jego złożenie dla tejże oceny nie może mieć znaczenia. Nietrudno również zauważyć, że wniosek taki zmierza w istocie do niczym nieuzasadnionego przewlekania postępowania, czemu Sąd ma obowiązek zapobiegać. Powyższe stanowisko wielokrotnie przyjmował Sąd Najwyższy (m.in. w postanowieniach: z dnia 23 lutego 1999 r., I CKN 1064/97, OSNC 1999/9/153; z dnia 21 kwietnia 1999 r. I CKN 1461/98, OSNC 1999/11/196 oraz z dnia 9 grudnia 2002 r., III RN 144/02, Wokanda 2003/11/29), jak również zbieżne są z nim aktualne poglądy wyrażone w literaturze z zakresu postępowania sądowoadministracyjnego (T. Woś (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2005, s.606 i 607). W tym stanie rzeczy należało uznać, że ponowny wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych, złożony w wyznaczonym po prawomocnym negatywnym rozpoznaniu poprzedniego wniosku terminie do uiszczenia opłaty 3 Sygn. akt I SAB/Wr 12/04 sądowej od skargi, nie przerwał biegu terminu do jej uiszczenia. Okoliczności, na które powołuje się obecnie skarżący w ponownym wniosku o zwolnienie, w ocenie Sądu w ogóle nie świadczą o zmianie jego sytuacji majątkowej, skoro jako jedyną dodatkową przesłankę uwzględnienia jego wniosku podaje on konieczność uiszczenia kwoty [...]zł celem realizacji wezwań sądowych do uzupełnienia składanych w różnych sprawach wniosków o przyznanie prawa pomocy, a jednocześnie w dalszej części pisma podaje, że i tak kwoty tej nie poniesie, ponieważ go na to nie stać. W związku z tym zdaniem Sądu nie można uznać, aby skarżący w nowo złożonym wniosku powoływał się na okoliczności uzasadniające zmianę oceny jego sytuacji majątkowej, co prowadzi do konkluzji, że jego wniosek nie przerwał biegu terminu do uiszczenia opłaty sądowej od skargi. W konsekwencji należy uznać, że skarga mimo stosownego wezwania nie została opłacona w ustawowym terminie, co skutkuje jej odrzuceniem na podstawie powołanych wyżej przepisów. 4