I SAB/Wr 12/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Łukasz Cieślak po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2024 r. w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "E." sp. z o.o. z siedzibą w Ż. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu w przedmiocie rozpoznania odwołania od decyzji w sprawie określenia wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2024 r. postanawia: I. odrzucić skargę; II. zwrócić stronie skarżącej kwotę 100 zł (sto złotych) uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi. Pismem z 11 września 2024 r. (data nadania: 12 września 2024 r.) skarżąca spółka wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu (dalej: SKO, Kolegium) w przedmiocie rozpoznania odwołania od decyzji Burmistrza M. z 18 kwietnia 2024 r. nr RPO.3120.5.2.2024 w sprawie określenia wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2024 r. W skardze zarzucono, że spółka, pomimo wniesienia odwołania z 29 kwietnia 2024 r., do dnia sporządzenia skargi nie otrzymała żadnej odpowiedzi od Kolegium. Wskazano, że bezczynność Kolegium może wynikać z tego, że pomimo wskazania w odwołaniu adresu do doręczeń, Kolegium nie wysyła na ten adres korespondencji do spółki. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o umorzenie postępowania przed Sądem. Wskazano, że odwołanie spółki od ww. decyzji Burmistrza M. wpłynęło do Kolegium 13 maja 2024 r., a Kolegium rozpoznało sprawę decyzją z 29 maja 2024 r. nr SKO 4000.227.2024. Decyzja została wysłana przesyłką pocztową na adres spółki ujawniony w Krajowym Rejestrze Sądowym. Zdaniem SKO, wniesienie skargi po wydaniu decyzji przez organ odwoławczy oznacza, że postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, że badanie merytorycznej zasadności skargi każdorazowo poprzedza jej analiza pod kątem dopuszczalności. Innymi słowy, sąd zobowiązany jest do zbadania, czy w danej sprawie nie zachodzą podstawy do odrzucenia skargi, wymienione w art. 58 § 1 pkt 1-6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.). W niniejszej sprawie skarga na bezczynność podlegała odrzuceniu jako niedopuszczalna w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. z tego względu, że została wniesiona po załatwieniu sprawy przez organ. Jak bowiem wynika z akt sprawy, decyzja Kolegium, podjęta na skutek rozpoznania sprawy w związku z odwołaniem skarżącej spółki, została wydana 29 maja 2024 r., natomiast skarga do Sądu została wniesiona 12 września 2024 r. Trzeba podkreślić, że Naczelny Sąd Administracyjny w składzie 7 sędziów podjął uchwałę z 22 czerwca 2020 r., II OPS 5/19 (ONSAiWSA 2020, nr 6, poz. 79; orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: orzeczenia.nsa.gov.pl), w której stwierdził, że wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. W uzasadnieniu uchwały stwierdzono m.in., że skarga na bezczynność jest skargą na naruszający prawo stan postępowania administracyjnego, w którym mimo upływu określonego prawem terminu właściwego dla załatwienia indywidualnej sprawy, rozstrzygnięcie nie zostało wydane, co skutkowało złożeniem ponaglenia. Tak objaśniony przedmiot skargi na bezczynność ma zasadnicze znaczenie dla wykładni przepisu art. 53 § 2b p.p.s.a., statuującego prawo do skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania i określającego dopuszczalny termin jej wniesienia do sądu. Termin "w każdym czasie", którym posłużył się ustawodawca, a który jest właściwy do wniesienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, musi być postrzegany w aspekcie trwającego w dacie składania skargi i naruszającego czas załatwienia sprawy stanu postępowania administracyjnego, co prowadzi do wniosku, że możliwość wniesienia skargi do sądu administracyjnego na bezczynność, z przyczyn związanych z prawną konstrukcją i istotą bezczynności, obejmuje przedział czasowy od zaistnienia stanu bezczynności oprotestowanego wniesionym ponagleniem aż do załatwienia sprawy, której bezczynność dotyczy. Reasumując, NSA wskazał, że nie sposób przyjąć, że skarga na bezczynność może być wnoszona także po zakończeniu postępowania administracyjnego. Pamiętać należy, że zgodnie z art. 269 § 1 p.p.s.a., jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej Izby albo w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi. Mając na uwadze powyższe, Sąd w składzie rozpoznającym skargę w niniejszej sprawie nie znalazł podstaw, by nie podzielić stanowiska zajętego w przywołanej uchwale NSA w składzie 7 sędziów. Przyjąć zatem należało, że w przypadku wniesienia skargi na bezczynność po załatwieniu sprawy przez organ decyzją ostateczną nie istnieje już stan bezczynności, a to oznacza, że nie istnieje już przedmiot skargi w chwili jej wniesienia. Kontrolowany bowiem w wyniku skargi na bezczynność stan rzeczy musi być w dacie skargi aktualny, a nie historyczny. Innymi słowy, załatwienie sprawy administracyjnej przed wniesieniem skargi, skutkuje ustaniem stanu podlegającego kontroli sądowej, tj. stanu bezczynności. Zatem, jeżeli organ zakończy postępowanie administracyjne stosownym rozstrzygnięciem przed wniesieniem skargi, to w takiej sytuacji zarzucana bezczynność realnie przestaje istnieć - ustaje jako okoliczność faktyczna i tym samym nie może stanowić przedmiotu merytorycznego rozstrzygnięcia sądu administracyjnego. Ponadto trzeba zwrócić uwagę, że w powołanej wyżej uchwale Naczelny Sąd Administracyjny wprost wskazał, że kluczowe znaczenie dla oceny dopuszczalności skargi na bezczynność organu ma data zakończenia przez organ prowadzonego postępowania, przez co należy rozumieć wydanie decyzji. Zgodnie z art. 207 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 ze zm.; dalej: o.p.), organ podatkowy orzeka w sprawie w drodze decyzji, chyba że przepisy tej ustawy stanowią inaczej. Jak wynika z art. 210 § 1 pkt 2 o.p., decyzja powinna zawierać m.in. datę jej wydania. Datą wydania decyzji przez organ podatkowy jest data podpisania jej przez osobę upoważnioną do jej wydania (zob. A. Kabat [w:] S. Babiarz, B. Dauter, W. Gurba, R. Hauser, M. Niezgódka-Medek, A. Olesińska, J. Rudowski, A. Kabat, Ordynacja podatkowa. Komentarz, wyd. XII, Warszawa 2024, art. 210). Zgodnie z art. 211 o.p., decyzję doręcza się stronie na piśmie. Należy podkreślić, że zarówno w sentencji ww. uchwały z 22 czerwca 2020 r., jak i w jej uzasadnieniu, Naczelny Sąd Administracyjny wiąże skutek w postaci przeszkody w merytorycznym rozpoznaniu przez sąd administracyjny skargi na bezczynność organu z samym faktem "wydania decyzji". Bez znaczenia zatem w takim wypadku pozostaje kwestia doręczenia decyzji stronie postępowania. W niniejszej sprawie Kolegium wydało decyzję przed wniesieniem skargi na bezczynność tego organu. Okoliczność ta stanowi o niedopuszczalności skargi i uzasadnia jej odrzucenie na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Odnosząc się do twierdzeń strony skarżącej odnośnie do prawdopodobnego wyekspediowania decyzji Kolegium na adres siedziby spółki, a nie adres do doręczeń, należy wyjaśnić, że akta sprawy wskazują, że decyzję z 29 maja 2024 r. Kolegium wysłało na adres siedziby spółki wynikający z Krajowego Rejestru Sądowego. Wskazać więc trzeba, że zgodnie z art. 151 § 1 o.p., osobom prawnym oraz jednostkom organizacyjnym niemającym osobowości prawnej pisma doręcza się w lokalu ich siedziby lub w miejscu prowadzenia działalności - osobie upoważnionej do odbioru korespondencji lub prokurentowi. Przepisy art. 146 (obowiązek zawiadomienia organu podatkowego o zmianie adresu), art. 148 § 2 pkt 1 (możliwość doręczenia w siedzibie organu podatkowego) oraz art. 150 (doręczenie przez awizo) i art. 150a (doręczenie na adres skrytki pocztowej stosuje się odpowiednio). Przepis art. 151 § 1 o.p., traktując o lokalu siedziby, nawiązuje do konkretnego adresu, który wynika z Krajowego Rejestru Sądowego, o ile określony podmiot podlega wpisowi do tego rejestru, a tak jest w przypadku skarżącej spółki. Podkreślenia wymaga przy tym, że w postępowaniu podatkowym osoba prawna oraz jednostka organizacyjna nie mogą ustanowić adresu do doręczeń, co wynika z zamkniętego katalogu miejsc doręczeń wskazanych w art. 151 o.p., ale też z braku odesłania do art. 148 § 1 o.p., który umożliwia wskazanie adresu do doręczeń osobie fizycznej. Błędne zatem było stanowisko strony skarżącej w tym aspekcie sprawy, co jednak pozostaje w istocie na marginesie rozstrzygnięcia. Reasumując poczynione rozważania, Sąd stwierdził, że skargę należało odrzucić jako niedopuszczalną z omówionych już przyczyn. Brak było jednocześnie podstaw do umorzenia postępowania, ponieważ już w chwili wniesienia skargi w istocie nie istniał przedmiot skargi. Z tych względów Sąd – na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. – orzekł jak w pkt I sentencji postanowienia. Natomiast w pkt II sentencji Sąd postanowił na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego do dnia rozpoczęcia rozprawy.