I SAB/Wr 2/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jadwiga Danuta Mróz, Sędziowie Sędzia NSA Halina Betta (sprawozdawca), Sędzia WSA Maria Tkacz-Rutkowska, Protokolant Wojciech Śnieżyński, po rozpoznaniu w dniu 18 września 2008 r. na rozprawie sprawy ze skargi H. P. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. w przedmiocie : podatku od nieruchomości za 2000r. p o s t a n a w i a odrzucić skargę H. P. wniósł skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2000 r. i zasądzenie zadośćuczynienia w kwocie 10.000 zł za przewlekłość postępowania. Wskazał skarżący, że w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2000 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wydał wyrok w dniu 27 września 2006 r. sygn. akt I Sa/Wr 732/05, którym uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. Samorządowe Kolegium Odwoławcze ponownie rozpoznając sprawę uchyliło decyzje organu I instancji dopiero w dniu [...] r.: Nr [...]. Do dnia złożenia skargi na bezczynność organy administracji nie wykonały zdaniem skarżącego postanowień wyroku sądowego i mimo zażądania w dniu [...] r. informacji o postępowaniu w tej sprawie, informacji takiej nie udzieliły. Skarżący oświadczył również, że w dniu [...] r. wystąpił z żądaniem zwrotu bezpodstawnie pobranych opłat z tytułu podatku od nieruchomości, nie otrzymał jednak w tym zakresie żadnej odpowiedzi. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, wskazując, że od lat prowadzi postępowania z wniosków skarżącego w przedmiocie podatku od nieruchomości za różne lata. Przedmiotem postępowań jest zabudowana nieruchomość gruntowa, będąca własnością Miasta W., dzierżawiona, a następnie posiadana przez skarżącego bezumownie. Podstawą sporu jest rozbieżność co do podlegającej opodatkowaniu powierzchni nieruchomości oraz istnienia po stronie skarżącego obowiązku podatkowego. Organ podatkowy nie zgodził się z zarzutem przewlekłości postępowania po wydaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wspomnianego w skardze wyroku. Wskazał, że po uchyleniu decyzji organu II instancji przez Sąd ponownie rozpatrzył sprawę w dniu [...] r., wydając decyzję, którą uchylono decyzją organu I instancji w przedmiocie odmowy uchylenia w trybie wznowienia postępowania decyzji ostatecznej tego organu ustalającej stronie wymiar podatku od nieruchomości za rok 2000 z przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Poinformował organ odwoławczy, że w dniu [...] r. organ I instancji wydał decyzję odmawiającą uchylenia, w trybie wznowienia postępowania, decyzji ustalającej wymiar podatku od nieruchomości za 2000 r. W piśmie procesowym z dnia [...] r. organ II instancji wniósł o umorzenie postępowania informując, że w dniu [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. podjęło decyzję Nr [...] którą uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. Organ I instancji w dniu [...] r. wydał decyzję o nr [...] uchylającą w całości decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia [...] r. nr [...] sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 2000r. i ustalił skarżącemu podatek od tejże nieruchomości w wysokości 4.553.00 zł . Od powyższej decyzji podatnik wniósł odwołanie. Na rozprawie, która odbyła się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu w dniu 18 września 2008r. skarżący sprecyzował żądanie skargi w ten sposób, że wnosi o nakazanie organom administracji państwowej ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2000r. Jego zdaniem czteroletni okres załatwiania sprawy świadczy o przewlekłości postępowania i bezczynności organów. Obecny na rozprawie pełnomocnik organu odwoławczego przedstawił do akt sprawy decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] r. sygn. akt [...] , którą utrzymano w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] r. dotyczącą wymiaru podatku od nieruchomości za 2000r. Skarżący podniósł, iż powyższa decyzja nie została mu doręczona do dnia rozprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następujące: Zgodnie z brzmieniem art. 1§1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr. 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres właściwości rzeczowej sądów administracyjnych wyznacza katalog skarg na określone w art. 3 § 2 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z dnia 30 sierpnia 2002r. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) działania organów administracji publicznej lub ich bezczynność. Przywołany przepis przewiduje możliwość wniesienia skargi do Sądu na bezczynność organów w przypadku określonych w pkt 1-4. Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, lub nie podjął stosownej czynności. Skarga na bezczynność może być wniesiona dopiero po wyczerpaniu środków zaskarżenia jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi Rzecznik Praw Obywatelskich lub prokurator (art. 52§1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) Paragraf 2 art. 52 ustawy przywołanej wyżej przez wyczerpanie środków zaskarżenia nakazuje rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy przewidziany w ustawie. Zgodnie zaś z §3 powyższego przepisu, jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na bezczynność organu można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu do usunięcia naruszenia prawa. W rozpatrywanej sprawie, w sytuacji kiedy skarżący podnosi, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze dopuszcza się bezczynności w przedmiocie wydania decyzji wymierzającej podatnikowi wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2000r. skarżącemu nie przysługuje żaden środek zaskarżenia w rozumieniu przywołanego art. 52§2 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Podkreślić należy, iż skarżącemu nie przysługuje przewidziany w art. 141§1 ordynacji podatkowej – ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn .zm.) środek w postaci "ponaglenia". "Ponaglenie" ma na celu spowodowanie, aby rozstrzygnięcie w sprawie zostało podjęte. Przysługuje ono bowiem na "niezałatwienienie sprawy we właściwym terminie lub terminie ustalonym na podstawie art. 140 ordynacji podatkowej". Środek ten nie może być wykorzystany w przypadku bezczynności samorządowego kolegium odwoławczego (art. 13§1 pkt 3 ordynacji podatkowej). W przypadku bowiem tego organu nie można wskazać organu wyższego stopnia, do którego można by kierować ponaglenie (art.141 §1 pkt 1 ordynacji podatkowej). Ponaglenie jest bowiem specyficznym środkiem prawnym służącym ochronie praw strony w postępowaniu podatkowym. Jednym z istotnych elementów zastosowania' tego środka jest poinformowanie organu wyższego stopnia o uchybieniach w pracy organu niższego stopnia. W każdym przypadku stwierdzenia uchybienia terminu do rozpoznania sprawy organ wyższego stopnia obowiązany jest wyznaczyć dodatkowy termin jej załatwienia oraz zarządania wyjaśnienia przyczyn i ustalenia osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie, a w razie potrzeby podjęcia środków zapobiegających naruszeniu terminów załatwiania spraw w przyszłości (art.141 § 2 Ordynacji podatkowej). Tego rodzaju środki nadzorcze nie mogłyby zostać podjęte z oczywistych względów w przypadku braku organu wyższego stopnia nad organem, który dopuścił się uchybień w terminowym załatwianiu spraw. Wyjątek od tej zasady wprowadzony został w art. 141 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej dopuszczający ponaglenie do ministra właściwego do spraw finansów publicznych, w przypadku niezałatwienia sprawy w terminie przez dyrektora izby skarbowej lub dyrektora izby celnej (organy odwoławcze stosowanie do art.13 § 1 pkt 2 lit. a) Ordynacji podatkowej). Analogicznego rozwiązania nie zawierają omawiane przepisy (art. 141§1 i §2 ordynacji podatkowej) w odniesieniu do samorządowych kolegiów odwoławczych. Samorządowe kolegia odwoławcze stosownie do art. 1 ust. 1 ustawy z 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych ( Dz. U. z 2001, Nr 79, poz. 856 ze zm.) są organami wyższego stopnia w rozumieniu przepisów k.p.a. i ordynacji podatkowej w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej należących do właściwości jednostek samorządu terytorialnego. Tego rodzaju usytuowanie samorządowych kolegiów odwoławczych zostało potwierdzone w art. w art. 13§1 pkt 3 i §3 ordynacji podatkowej. Z przepisów tych należy wyprowadzić wniosek, iż w przypadku bezczynności samorządowego kolegium odwoławczego środek prawny w postaci ponaglenia ( art. 141 §1 pkt 1 ordynacji podatkowej) nie przysługuje (por. wyrok NSA z dnia 27 września 2005r. sygn. akt FSK 2142/04). Naruszenie zatem przez samorządowe kolegium odwoławcze przepisów o terminach załatwienia sprawy stanowi podstawę do wystąpienia do sądu administracyjnego ze skargą na bezczynność. Skarga ta o czym była mowa wyżej musi zostać poprzedzona wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa, o którym mowa w art. 52§3 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi . Tymczasem w sprawie rozpatrywanej skarżący nie wezwał samorządowego kolegium odwoławczego do usunięcia naruszenia prawa poprzez załatwienie sprawy. W szczególności za takie wezwanie nie może być uznane pismo z dnia [...] r. skierowane do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, w którym skarżący zawnioskował o przesłanie mu pełnej informacji, co do podjętych przez organy czynności oraz o udostępnienie mu kopii korespondencji dotyczącej wznowienia postępowania. W dniu [...] o Nr [...] została wydana bowiem decyzja przez organ I instancji. Decyzja ta została wydana przed wniesieniem przez skarżącego skargi inicjującej przedmiotową sprawę. Zatem jeżeli skarżący uważał, iż po wydaniu decyzji opisanej wyżej dalej organy pozostają w bezczynności to winien po wydaniu tej decyzji a przed wniesieniem skargi do Sądu wezwać organ odwoławczy do załatwienia sprawy. Nie można uznać również za wezwanie do załatwienia sprawy pisma strony z dnia [...] r. skierowanego do Urzędu Miejskiego we W. w którym skarżący wniósł o zwrot zapłaconego podatku za lata 1996- 2000, nadpłaconego czynszu dzierżawionego za okres od 1996- 31 maja 2000r. i zapłaconego czynszu dzierżawnego za okres od 1 czerwca do 31 grudnia 2000 r. (wraz z odsetkami) oraz zażądał natychmiastowego wykreślenia wpisu hipoteki przymusowej, którą obciążano jego nieruchomości, z przyczyn jak wyżej. Na marginesie wskazać należy, że zawarty przez stronę w skardze wniosek "o zadośćuczynienie w wysokości 10.000,00 zł za przewlekłość postępowania" należy uznać za roszczenie cywilnoprawne. Strona może dochodzić ewentualnego odszkodowania od organów państwowych w drodze odrębnego postępowania przed sądem cywilnym. Mając na uwadze przedstawione okoliczności zarówno faktyczne jak i prawne należało skargę odrzucić jako niedopuszczalną na podstawie art. 58§1 pkt 6 w zw. z art. 52§3 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.