I SAB/Wr 3/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jadwiga Danuta Mróz (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Lidia Błystak, Sędzia WSA Katarzyna Borońska, Protokolant Lucyna Barańska, po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2009 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. M. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej dotyczącej podatku od nieruchomości za 2003 roku umarza postępowanie w sprawie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 6 sierpnia 2009 r. M. M. zarzuciła bezczynność Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w W. z uwagi na nierozpatrzenie złożonego przez nią wniosku z dnia [...] o stwierdzenie nieważności - doręczonej stronie w dniu [...] - decyzji SKO w W. z dnia [...] Nr [...], uchylającej w całości decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia [...] odmawiającą umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości za 2003 r. (...) i umarzającej postępowanie w sprawie. W stanie faktycznym sprawy, M. M. zastępowana przez radcę prawnego A. D. - złożyła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) w W. - wniosek z dnia [...] o stwierdzenie nieważności - doręczonej jej w dniu [...] - ostatecznej decyzji SKO w W. z dnia [...] Nr [...] uchylającej w całości decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej z tytułu podatku od nieruchomości za 2003 r. (...) i umarzającej postępowanie w sprawie (zwanej dalej decyzją z dnia [...] Nr [...] - doręczoną [...]). Strona zarzuciła przedmiotowej decyzji naruszenie art. 247 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej (OP), poprzez to, że została ona wydana (jako druga decyzja w sprawie) mimo istniejącej w obrocie prawnym decyzji SKO (w tym samym przedmiocie, z tej samej daty i o tym samym numerze -tl. z dnia [...] Nr [...]) doręczonej stronie w dniu [...] od której strona wniosła w dniu 26 marca 2009 r. skargę do WSA we Wrocławiu (zarejestrowanej w WSA pod sygn. akt I SA/Wr 834/09). Postanowieniem z dnia [...] (nr [...]) SKO w W. działając na podstawie art. 140 i art. 216 OP przedłużyło termin załatwienia ww. wniosku strony do dnia [...] uzasadniając to skomplikowanym charakterem sprawy. Pismem z dnia [...] (wpływ do SKO w dniu [...]) strona, działając na podstawie art. 52 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej P.p.s.a., wezwała SKO w W. do usunięcia naruszenia prawa i wniosła o niezwłoczne wydanie decyzji stwierdzającej nieważność kwestionowanej decyzji SKO w W. z dnia [...] - doręczonej [...] Strona zarzuciła, że organ wstrzymuje się z wydaniem decyzji w tej sprawie, czekając na rozpatrzenie przez WSA we Wrocławiu skargi (o sygn. I SA/Wr 834/09) na analogiczną decyzję (w tym samym przedmiocie, z tej samej daty i o tym samym numerze lecz z niekompletnymi podpisami składu SKO) doręczonej stronie w dniu [...] Postanowieniem z dnia [...] SKO działając na podstawie art. 201 § 1 pkt 2 i art. 216 OP zawiesiło postępowanie wszczęte wnioskiem strony o stwierdzenie nieważności ww. decyzji SKO z dnia [...] (doręczonej [...]) do czasu otrzymania prawomocnego orzeczenia WSA we Wrocławiu w sprawie zawisłej przed tym sądem pod sygn. akt I SA/Wr 834/09. Następnie pismem z dnia [...] SKO udzieliło stronie odpowiedzi na wezwanie z dnia [...] do usunięcia naruszenia prawa. Pismem z dnia 6 sierpnia 2009 r. (złożonym w SKO w dniu 7 sierpnia 2009 r.), pełnomocnik podatniczki wniósł skargę do WSA we Wrocławiu na bezczynność SKO w W. w sprawie wniosku M. M. z dnia [...] W skardze wniesiono o uwzględnienie skargi i zobowiązanie organu do wydania decyzji w zakreślonym terminie. Zrzucono organowi, że swoją bezczynnością naruszył przepisy: - art. 139 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej (OP) poprzez to, że SKO nie dotrzymało terminu załatwienia sprawy i nie wydało decyzji bez zbędnej zwłoki, lecz bezzasadnie przedłużyło postępowanie o kolejne 2 miesiące; - art. 140 § 1 OP, poprzez podanie w postanowieniu z dnia [...] nieprawdziwych powodów przesunięcia terminu załatwienia sprawy w postaci "skomplikowanego charakteru sprawy"; - art. 120; art. 121 § 1 i art. 125 OP poprzez bezzasadne przedłużanie przez SKO postępowania i niewydanie merytorycznego rozstrzygnięcia, co prowadzi do swoistego "zawieszenia postępowania" w niniejszej sprawie na kolejne miesice, mimo iż organowi podatkowemu nie przysługuje takie uprawnienie w świetle art. 201 i nast. OP . Odpowiadając na zawarte w skardze zarzuty, SKO w W. uznało skargę za przedwczesną i wniosło o jej odrzucenie przez Sąd. Uzasadniając ten wniosek organ przywołał treść art. 52 i art. 53 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (P.p.s.a.). Organ podkreślił, że odpowiedzi na wezwanie strony z dnia [...] do usunięcia naruszenia prawa udzielił pismem z dnia [...] W związku z powyższym organ uznał , że skarga na bezczynność, wniesiona do Sądu w dniu 7 sierpnia 2009 r. (pismem z dnia 6.08.2009 r.) jako niedopuszczalna, powinna zostać odrzucona. Ustosunkowując się merytorycznie do skargi, organ zauważył, że podniesione w skardze zarzuty, dotyczące bezczynności organu są bezzasadne. Skarżąca pominęła bowiem, że postanowieniem z dnia [...] ( nr [...]) SKO w W. działając na podstawie art. 201 § 1 pkt 2 i art. 216 OP zawiesiło postępowanie wszczęte wnioskiem skarżącej o stwierdzenie nieważności decyzji SKO w W. z dnia [...](Nr [...]) do czasu otrzymania przez SKO prawomocnego orzeczenia WSA w sprawie ze skargi M. M. (sygn. akt I SA/Wr 834/09) na decyzję SKO z dnia [...] Organ argumentował, że w doktrynie prawa podatkowego podkreśla się, że zwieszenie postępowania podatkowego wyklucza możliwość ponaglenia organu podatkowego w trybie art. 141 OP. Dopiero opieszałość polegająca na niepodjęciu zawieszonego postępowania, pomimo ustania przyczyn zwieszenia, może stanowić podstawę do skorzystania przez stronę z tego środka prawnego. W ocenie organu, pogląd ten dotyczy również skargi na bezczynność złożonej do Sądu Administracyjnego. Na potwierdzenie takiego poglądu, organ przywołał tezę (postanowienia NSA z dnia 29.12.1992 r. II SA 697/92, ONSA 1994, nr 2, poz. 50), że "niedopuszczalne jest wniesienie skargi na bezczynność organu (...) dopóty, dopóki we właściwym trybie nie zostanie wzruszone ostateczne postanowienie o zawieszeniu postępowania lub nie zostanie podjęte postępowanie". Z podanych wyżej względów SKO wnioskowało odrzucenie skargi, ewentualnie jej oddalenie. Pismem procesowym z dnia 3 września 2009 r. pełnomocnik Skarżącej ponowił zarzuty zawarte w skardze, sugerując przy tym, że organ podatkowy "spreparował" postanowienie z dnia [...] o zawieszeniu postępowania w niniejszej sprawie i antydatował odpowiedź (z dnia [...]) na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Dowodząc powyższych twierdzeń doręczeniem ww. pism organu w dniu [...], pełnomocnik wskazywał na zasadność wniesionej do WSA w dniu 7 sierpnia 2009 r. skargi na bezczynność organu. Zarzucił, że SKO celowo przedłuża toczące się postępowanie, albowiem oczekuje na rozstrzygnięcie przez WSA skargi podatniczki z dnia 26 marca 2009 r. dotyczącej pierwszej "wadliwej" prawnie decyzji SKO w W. z dnia [...] i w zależności od jej wyniku chce rozstrzygnąć co do wniosku strony z dnia [...] Pełnomocnik skarżącej kwestionuje też, jakoby zawisła przed WSA sprawa ze skargi wniesionej 26 marca 2009r. miała charakter zagadnienia prejudycjalnego dla kwestii stwierdzenia nieważności "drugiej" decyzji z dnia [...] doręczonej stronie w dniu [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., pismem z dnia [...] ustosunkowało się do ww. pisma Skarżącej, uznając zawarte w nim zarzuty za całkowicie bezzasadne. Organ wskazał, w jaki sposób rozstrzygnięcie sprawy (z wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji) związane jest z zawisłym przed WSA sporem dotyczącym decyzji SKO z dnia [...] (sygn. akt I SA/Wr 834/09). Przedstawiając przebieg postępowania i następstwo czasowe podejmowanych przez organ czynności w objętej sporem sprawie, SKO w W. oponowało przeciwko sugestiom pełnomocnika Skarżącej o "preparowaniu" przez organ dokumentacji w sprawie dla obalenia zarzutu o bezczynności organu. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył co następuje: Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), stanowiąc w art. 1 ust. 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 3 § 1 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej P.p.s.a., pozostaje w zakresie działania sądu administracyjnego również rozpoznawanie skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w art. 3 § 1 pkt 1-4 powołanej ustawy. Ich właściwość dotyczy zatem niepodejmowania przez organy administracji nakazanych prawem aktów lub czynności w sprawach indywidualnych. W przypadku skargi na bezczynność organu przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie ma znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt (decyzja, postanowienie) nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, a w szczególności czy bezczynność organu spowodowana została zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu w ich podjęciu, czy też wiąże się z przeświadczeniem organu, że stosowany akt lub czynność w ogóle nie powinna zostać dokonana. Skarga na bezczynność może być wniesiona dopiero po upływie terminu przewidzianego do załatwienia sprawy. Przekroczenie tych terminów oznacza stan bezczynności zaskarżalnej do sądu administracyjnego. Należy przy tym wskazać, że jeżeli w toku postępowania sądowo -administracyjnego, przed dniem orzekania w sprawie ze skargi na bezczynność, organ administracji publicznej wydał decyzję, lub inny akt, choćby z przekroczeniem ustawowych terminów, oznacza to, że organ ten nie pozostaje w stanie bezczynności i sąd nie może uwzględnić skargi, stosownie do uprawnień, jakie ma na podstawie art. 149 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Nie może bowiem zobowiązać organu do wydania określonego aktu lub podjęcia czynności, które przed dniem orzekania zostały wydane lub podjęte. Zawieszenie postępowania administracyjnego i tak zwana bezczynność organu w rozpatrzeniu sprawy są odrębnymi i wzajemnie wyłączającymi się instytucjami prawa procesowego. Nie wnikając w istotę i cel zawieszenia postępowania, należy podkreślić, że w świetle art. 206 OP (analogicznie jak w art. 103 k.p.a.) wstrzymuje ono bieg terminów przewidzianych w postępowaniu podatkowym. Ostateczne postanowienie o zawieszeniu postępowania eliminuje więc możliwość powstania tak zwanej bezczynności organu, związanej z upływem terminu załatwienia sprawy w określonej instancji. Na postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania przysługuje zażalenie (art. 201 § 3 OP) a następnie skarga do sądu administracyjnego. Nie jest natomiast dopuszczalne wniesienie skargi na bezczynność organu, dopóki we właściwym trybie nie zostanie wzruszone ostateczne postanowienie o zawieszeniu postępowania lub nie zostanie podjęte postępowanie. Jednocześnie należy mieć na uwadze, że skarga na akt z zakresu administracji publicznej (art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a.) może zostać wniesiona dopiero po doręczeniu odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa - nie wolno jej złożyć przed doręczeniem tejże odpowiedzi. Wynika to z trybu określonego w art. 53 § 2 P.p.s.a., nakazującego wniesienie skargi w ciągu 30 dni od dnia doręczenia wymienionej odpowiedzi. Wniesienie skargi przed tym terminem powoduje co do zasady jej odrzucenie na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. (vide postanowienie NSA z 13 maja 2009 r. sygn. akt II GSK 947/08, LEX nr 499729). Z akt spornej sprawy nie wynika, w jakiej dacie została doręczona skierowana do pełnomocnika Skarżącej przesyłka zawierająca postanowienie z dnia [...] o zawieszeniu postępowania w sprawie jak i odpowiedź organu z dnia [...] na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Organ oświadczył w odpowiedzi na skargę (s.4), że nie posiada dowodu doręczenia ww. pism, zaś pełnomocnik Skarżącej (w piśmie z [...]) wywodzi, że przesyłka zwierająca zarówno odpowiedź organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa jak i postanowienie o zawieszeniu postępowania, zostały mu doręczone w dniu [...] tj. trzy dni po złożeniu skargi na bezczynność organu. Brak w aktach sprawy dowodów doręczenia ww. przesyłek oraz występująca w tej sprawie zbieżność daty [...] jako prawdopodobnej daty przesłania do strony przesyłki zawierającej postanowienie organu o zawieszeniu postępowania i odpowiedź na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, ale także zbieżność tej daty ([..]) jako daty złożenia skargi do WSA we Wrocławiu na bezczynność organu (SKO w W.) sprawia, że istniejące w tym zakresie wątpliwości wykluczają odrzucenie skargi na bezczynność jako rozstrzygnięcia najbardziej niekorzystnego dla Skarżącej. Przyjmując zatem dopuszczalność wniesienia skargi na bezczynność, należy rozważyć jej zasadność w chwili wyrokowania Sądu. Uwzględnić zatem należy, że w obrocie pozostaje wydane przez organ i nie zakwestionowane skutecznie przez stronę postanowienie SKO z [...](nr [...]) zawieszające postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji SKO z dnia [...] do czasu otrzymania prawomocnego orzeczenia WSA w sprawie o sygn. akt I SA/Wr 834/09. Istnienie w obrocie prawnym postanowienia o zawieszeniu spornego postępowania, wyklucza skuteczność zarzutu o bezczynności organu w zakresie wszczętej żądaniem strony - sprawy o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] jako objętej zawieszeniem postępowania na podstawie art. 201 § 1 pkt 2 OP. Skoro więc w momencie wyrokowania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w dniu 4 listopada 2009 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. nie pozostawało w bezczynności a jednocześnie z uwagi na wydanie w tym samym dniu orzeczenia w sprawie o sygn. akt I SA/Wr 834/09 (uznanego przez organ w postanowieniu o zawieszeniu za rozstrzygnięcie o charakterze prejudycjalnym), to w przypadku uprawomocnienia się tego ostatniego rozstrzygnięcia (stwierdzającego nieważność decyzji SKO z dnia [...] doręczonej stronie [...]) powstanie możliwość bezzwłocznego podjęcia zawieszonego postępowania i rozpatrzenia przez organ wniosku strony w granicach żądania z dnia [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu stwierdza, że skoro organ w chwili wyrokowania (tj. 4 listopada 2009 r.) nie pozostawał w bezczynności, to orzekający w sprawie Sąd, nie mógł też zastosować trybu przewidzianego w art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm., dalej P.p.s.a.), tj. w przypadku uznania zasadności skargi zobowiązać organu do wydania w zakreślonym terminie decyzji w sprawie. W istniejącym w spornej sprawie stanie rzeczy, postępowanie sądowe jako bezprzedmiotowe, podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a.