I SAB/Wr 390/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Maria Tkacz – Rutkowska (sprawozdawca) Sędziowie: sędzia WSA Marta Semiczek sędzia WSA Piotr Kieres po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 7 lipca 2021 r. sprawy ze skargi Y. H. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę D. w przedmiocie wydania zezwolenia na pobyt czasowy i pracę I. stwierdza bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę D. w sprawie z wniosku skarżącego; II. stwierdza, że bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę D. miały miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. zobowiązuje Wojewodę D. do załatwienia sprawy w terminie 30 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; IV. przyznaje od Wojewody D. na rzecz skarżącego sumę pieniężną w kwocie 700 (siedemset) złotych; V. zasądza od Wojewody D. na rzecz skarżącego kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych. Przedmiotem skargi z 18 stycznia 2021 r. (wpływ skargi do organu administracji w dniu 19.01.2021 r.) jest bezczynność Wojewody Dolnośląskiego i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Dolnośląskiego (pismo strony z dnia 14.04.2021 rozszerzające skargę) w sprawie rozpoznania wniosku obywatela U. Y. H. o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że Y. H. (dalej: strona, skarżący) 9 marca 2020 r. złożył osobiście w Dolnośląskim Urzędzie Wojewódzkim we Wrocławiu wniosek o zezwolenie na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wraz z załącznik nr 1 oraz innymi dokumentami. W dniu złożenia wniosku wręczono stronie pismo z 9 marca 2020 r. informujące, że postępowanie w sprawie z wniosku strony zostało wszczęte i termin zakończenia tego postępowania ustalono na 9 stycznie 2021 r. Pismami z 17 grudnia 2020 r. i 7 października 2020 r. strona wniosła o wszczęcie postępowania w sprawie z wniosku z 9 marca 2020 r. o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę w Polsce, wskazując, że mimo upływu odpowiednio 4 i 7 miesięcy strona nie jest informowana o podjęciu jakichkolwiek czynności zmierzających do zakończenia postępowania. Pismem z 18 grudnia 2020 r. strona wniosła ponaglenie na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego (wpływ do organu w dniu 22.12.2020 r.), podnosząc, że w sprawie nie podjęto żadnych czynności od dnia złożenia przez stronę wniosku mimo upływu wszelkich terminów zakończenia postępowania przewidzianych przepisami prawa. Nie jest też możliwe uzyskanie informacji o sprawie drogą telefoniczną czy mailową. Strona pismem z 18 stycznia 2021 r. (wpływ do organu administracji w dniu 19.01.2021 r.) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w sprawie rozpoznania wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, następnie pismem z 1 marca 2021 r. wniosła o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym i pismem z 14 kwietnia 2021 r. (wpływ do WSA we Wrocławiu w dniu 19.04.2021 r.) rozszerzyła skargę o przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Dolnośląskiego w sprawie rozpoznania ww. wniosku. W skardze strona wniosła o: - zobowiązanie Wojewody Dolnośląskiego do wydania w terminie miesiąca decyzji będącej odpowiedzią na wniosek strony; - zasądzenie od Wojewody Dolnośląskiego kwoty 1.000 zł jako rekompensaty za bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Dolnośląskiego w sprawie z wniosku o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy; - zasądzenie kosztów postępowania sądowego od organu administracji na rzecz strony. - rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym (pismo procesowe strony z dnia 11.03.2021 r. wpływ do Sądu w dniu 16.03.2021 r.) W uzasadnieniu skargi i pisma rozszerzającego skargę strona wskazała na naruszenia przepisów: - art. 35 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz.U. z 2020 r., poz.256 ze zm. - dalej: K.p.a.) przez brak czynności w sprawie w terminie wskazanym ww. przepisie jako termin załatwienia sprawy; - art. 6 – art. 9, art. 12, art. 7 i art. 77, art. 35 - 37 K.p.a., tj. naruszenie zasad i terminów wskazanych w tych przepisach, w szczególności zasady szybkości postępowania, wnikliwego rozpoznania sprawy, czynnego udziału strony w postępowaniu, wskazując, że doszło w niniejszej sprawie do rażącego naruszenia zarówno zasad jak i terminów wynikających z powołanych przepisów prawa. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o oddalenie skargi, podnosząc, że stronę w dniu złożenia wniosku zawiadomiono o wyznaczeniu na 9 stycznia 2021 r. przewidywanego terminu zakończenia postępowanie. W uzasadnieniu Wojewoda wyjaśnił ponadto, że sposób prowadzenia sprawy nie wynika ze złej woli pracowników Wydziału Spraw Obywatelskich i Cudzoziemców, ale jest skutkiem ogromnej ilości wniosków składanych w tutejszym Urzędzie przez cudzoziemców, konieczności równoczesnego procedowania w wielu rożnych sprawach oraz odpływu pracowników merytorycznych prowadzących postępowania i braku możliwości szybkiego uzupełnienia niedoborów kadrowych. Problemy kadrowe Urzędu Wojewódzkiego we Wrocławiu oraz ilość wniosków cudzoziemców nie są okolicznościami niemającymi znaczenia w sprawie. Organ administracji, powołując się na orzeczenia sądów administracyjnych, zauważa, że dla stwierdzenia bezczynności z rażącym naruszeniem prawa przekroczenie terminu musi być nie tylko znaczne, lecz także oczywiste, pozbawione racjonalnego uzasadnienia oraz nieznajdujące żadnego usprawiedliwienia w okolicznościach prawnych lub faktycznych sprawy. Uzasadnieniem tym, zdaniem Wojewody, jest olbrzymia ilość wniosków i braki kadrowe. Z tych powodów uważa, że w niniejszej sprawie brak podstaw do uznania wystąpienia bezczynności z rażącym naruszeniem prawa. Wojewoda zauważa też, że nie wystąpiły przesłanki do przyznanie stronie sumy pieniężnej. Podkreśla, że zasądzenie sumy pieniężnej winno być zastrzeżone jedynie dla wyjątkowych indywidualnych przypadków, uzasadnionych szczególnymi, drastycznymi i ewidentnie zawinionymi uchybieniami zasad efektywnego i terminowego działania organu w załatwianiu sprawy. Takie okoliczności, w ocenie organu, nie zaistniały w niniejszej sprawie. Suma pieniężna, nie ma charakteru odszkodowawczego i nie może służyć wyrównaniu szkody w rozumieniu przepisów prawa cywilnego. Ponadto, zdaniem organu, skarżący nie uzasadnił istnienia i rozmiaru krzywdy, która stanowiłaby podstawę do uwzględnienia przedmiotowego wniosku. Z akt administracyjnych sprawy, przesłanych wraz ze skargą, wynika, że po wniesieniu przez stronę skargi do Sądu pismami z 11 lutego 2021 r. Wojewoda: - na podstawie art. 109 ust. 1 ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 35 ze zm.), wystąpił do Komendy Wojewódzkiej Policji we Wrocławiu, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego Delegatura we Wrocławiu oraz Komendanta Nadodrzańskiego Oddziału Straży Granicznej w Krośnie Odrzańskim o informacje czy wjazd i pobyt na terytorium Polski stanowi zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego oraz - przekazał ponaglenie strony do Urzędu do Sprawa Cudzoziemców; - zawiadomił stronę, że przewidywany termin zakończenia postępowania to 11 maja 2021 r. Pismo rozszerzające skargę także na przewlekłe rozpoznanie wniosku strony przez Wojewodę Sąd doręczył Wojewodzie 26 maja 2021 r., do treści pisma organ administracji nie ustosunkował się. Do dnia rozpoznania skargi Sąd nie otrzymał informacji o zakończeniu postępowania w sprawie z wniosku skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 2017 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej, przy czym na mocy art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019, poz. 2325 ze zm. – dalej: P.p.s.a. kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Stosownie do art. 119 pkt 4 P.p.s.a. sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym. Na wstępie należy wskazać, że skarżący przed wniesieniem skargi na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę wyczerpał, przewidziane w tego rodzaju sprawach w art. 37 § 1 K.p.a., środki zaskarżenia. Ponaglenie wniósł bowiem w dniu 22 listopada 2020 r., tj. przed wniesieniem skargi na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę. Stosowanie zatem do art. 52 § 1 P.p.s.a. dopuszczalna jest w niniejszej sprawie droga sądowa i nie zachodzą przesłanki odrzucenia skargi. Skarga jest zasadna. Należy wyjaśnić, że Sąd wniosek strony o rozszerzenie skargi, wniesionej na bezczynność organu w sprawie z wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy i pracę, także o przewlekłe działanie organu w sprawie rozpoznania tego wniosku przyjął, zgodnie z treścią pisma procesowego z 14 kwietnia 2021 r. (wpływ do WSA we Wrocławiu w dniu 19.04.2021 r.), obejmując rozstrzygnięciem zarówno bezczynność jak i przewlekłe działanie Wojewody w sprawie rozpoznania wniosku strony w okresie od dnia wpływu wniosku strony do Wojewody do dnia wniesienia przez stronę skargi na bezczynność Wojewody, tj. do 19 stycznia 2021 r. Należy zwrócić uwagę, że ustawodawca w powołanym wyżej art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. posługuje się odrębnymi sformułowaniami: "bezczynność" i "przewlekłe postępowanie" zatem odwołując się do dyrektywy interpretacyjnej, zgodnie z którą różnym zwrotom nie należy nadawać tego samego znaczenia (zakaz wykładni synonimicznej) należy uznać, że mamy do czynienia z różnymi sytuacjami (L. Morawski, Zasady wykładni prawa, Toruń 2010, s. 117 i n.). Z "bezczynnością organu" mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ administracji publicznej nie podejmuje żadnych czynności lub wprawdzie prowadzi postępowanie w sprawie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu lub też nie podejmuje przewidzianej prawem czynności. Bezczynność organu, czyli niekorzystanie z kompetencji, którą ze względu na zaistnienie wymaganych przez prawo okoliczności organ jest obowiązany wykorzystać, stanowi specyficzny przejaw nielegalności zachowań administracji publicznej (por. M. Miłosz, Bezczynność organu administracji publicznej w postępowaniu administracyjnym, Warszawa 2012 r., s. 92 i nast.). Takie rozumienie bezczynności wynika wprost z treści art. 37 § 1 pkt 1 K.p.a. W myśl tego przepisu bezczynność oznacza, że nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a. lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 K.p.a. Dla oceny zasadności skargi nie ma przy tym znaczenia czy i w jakim stopniu do nieterminowości działania organu przyczyniła się sama strona. Z "przewlekłym postępowaniem" mamy do czynienia w razie prowadzenia postępowania niezmierzającego – wbrew wynikającej z art. 12 K.p.a. zasadzie szybkości i prostoty postępowania – do bezpośredniego załatwienia sprawy. "Przewlekłe postępowanie" ma miejsce wówczas, gdy organ podejmuje wprawdzie działania ale robi to opieszale lub skuteczność podejmowanych czynności jest wątpliwa. Dotyczy to – w ocenie Sądu – także sytuacji, gdy organ podejmuje czynności niezgodnie z procedurą, nie zmierzając wprost i skutecznie do finalnego załatwienia sprawy. (por. P. Kornacki, Intertemporalne aspekty orzekania sądu administracyjnego w przedmiocie skargi na przewlekłość postępowania przed organem administracji publicznej, ZNSA 2011, nr 5, s. 45–46). Takie rozumienie przewlekłości wynika z treści art. 37 § 1 pkt 2 K.p.a., który stanowi, że pod tym pojęciem rozumie się sytuację w której postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. Sąd uznając za zasadną skargę na bezczynność lub przewlekłe postępowanie organu w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a P.p.s.a. – uwzględnia skargę i zobowiązuje organ do wydania aktu lub podjęcia czynności w terminie przez siebie wskazanym. Sąd może orzekać jedynie o obowiązku wydania decyzji (postanowienia) lub dokonania czynności w przedmiotowej sprawie, nie może natomiast nakazywać organowi sposobu rozstrzygnięcia, ani też bezpośrednio orzekać o prawach i obowiązkach skarżącego (wyrok NSA z dnia 10 kwietnia 2001r., I SAB 37/00, LEX nr 75532). Rażące naruszenie prawa, o jakim mowa w art. 149 § 1a P.p.s.a., jest postacią kwalifikowaną naruszenia prawa i jako takie powinno być interpretowane ściśle. Sąd stwierdza zatem rażące naruszenie prawa, gdy wystąpią szczególne okoliczności uzasadniające przyjęcie takiego stanowiska. Zgodnie ze słownikowym znaczeniem tego sformułowania za działanie "rażące" należałoby uznać działanie bezspornie ponad miarę, niewątpliwe, wyraźne oraz oczywiste. Ocena, czy mamy do czynienia z naruszeniem rażącym, powinna być przy tym dokonywana w powiązaniu z okolicznościami danej sprawy, rozpatrywanej indywidualnie, wyznaczonej przez wiele elementów zmiennych. Nie jest bowiem możliwe przesądzenie z góry o tym, że dana kategoria naruszeń przybiera postać kwalifikowaną (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 10 kwietnia 2014r. sygn. akt II SAB/Wr 14/14, CBOSA). Aby ocenić zasadność zarzutów skargi według określonych wyżej kryteriów, należy uwzględnić regulacje prawne i procedury w jakich działał organ administracji, którego bezczynność i przewlekłe postępowanie jest przedmiotem skargi. Stosownie do treści art. 12 § 1 K.p.a. organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie (art. 12 § 2 K.p.a.). W myśl art. 35 § 1 K.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (art. 35 § 2 K.p.a.). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 K.p.a.). Do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 K.p.a.). Podkreślić należy, że zgodnie z art. 35 § 5 K.p.a. do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonej czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony lub przyczyn niezależnych od organu. W tym zakresie należy też wskazać przepis art. 15 zzs ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., nr 374 – dalej: ustawa dot. COVID-19), w brzmieniu obowiązującym w okresie od 31 marca do 23 maja 2020 r., w szczególności ust. 10 tego przepisu, który wyklucza skuteczne postawienie organowi administracji zarzuty bezczynności lub przewlekłości postępowania, w przypadku nie podejmowania w ww. okresie czynności w ramach prowadzonych postępowań. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia (art. 36 § 1 K.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 K.p.a.). Postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu (art. 61 § 1 K.p.a.). Datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej (art. 61 § 3 K.p.a.). Ponadto w myśl art. 6 K.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. W toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 K.p.a.). Przepis art. 8 § 1 K.p.a. stanowi, że organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Zgodnie z art. 9 K.p.a. organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (art. 10 § 1 K.p.a.). Organy administracji publicznej mogą odstąpić od zasady określonej w § 1 tylko w przypadkach, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną (art. 10 § 2 K.p.a.). Organ administracji publicznej obowiązany jest utrwalić w aktach sprawy, w drodze adnotacji, przyczyny odstąpienia od zasady określonej w § 1 (art. 10 § 3 K.p.a.). Specyfika postępowania w przedmiocie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wymaga złożenia osobiście przez zainteresowanego (w przypadku małoletniego przez przedstawiciela ustawowego) na formularzu wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy wraz ze stosownymi załącznikami w myśl art. 98, art. 105, art. 106 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (t.j.: Dz. U. z 2020 r., poz. 35 ze zm.). Jako, że organ administracji zobowiązany jest do dokonania konsultacji z innymi organami (Komendant Oddziału Straży Granicznej, Komendant Wojewódzki Policji, Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, a w razie potrzeby także konsul właściwy ze względu na ostatnie miejsce zamieszkania cudzoziemca za granicą lub inny organ) przed wydaniem decyzji, a ww. organy mają termin na udzielenie informacji od 30 do 60 dni, to należy tę okoliczność uwzględnić w ocenie przewlekłości postępowania (art. 109 ww. ustawy). Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że z przedstawionego materiału dowodowego w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że organ administracji przekroczył określony w art. 35 K.p.a. termin rozpoznania sprawy. Uwzględniając konieczność wystąpienia do Policji, Straży Granicznej i ABW o udzielnie informacji o stronie postępowania, co jest procedurą rutynową, wynikającą z art. 109 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, która zajmuje zwykle 30 dni, sprawa skarżącego winna być rozpoznana w terminie 3 miesięcy od dnia otrzymania wniosku. W rozpoznawanej sprawie organ administracji nie rozpoznał wniosku skarżącego mimo upływu 8 miesięcy licząc od daty złożenia przez skarżącego wniosku, tj. od 9 marca 2020 r. (data wpływu wniosku do organu administracji) do dnia wniesienia skargi (tj. do 19 stycznia 2021 r.). Wskazany okres 8 miesięcy nie obejmuje okresu od 31 marca do 23 maja 2020 r., tj. zawieszenia biegu terminów procesowych, stosownie do art. 15zzs ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., nr 374) oraz uchylenia ww. przepisu art. 46 pkt 20 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz.U. z 2020 r., poz. 875). Przez 8 miesięcy organ administracji nie podjął żadnej czynności w sprawie, która zmierzałaby do zakończenia postępowania. Za taką czynność nie można bowiem uznać powiadomienia strony, w dniu złożenia wniosku o udzielnie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, że wniosek strony zostanie rozpoznany w terminie do 9 stycznia 2021 r. Przed wyznaczonym tego terminu organ administracji nie podjęto bowiem żadnych innych czynności w sprawie, w szczególności nie badała czy wniosek spełnia wymogi formalne. Dopiero po wniesieniu do Sądu skargi na bezczynność i przewlekłość postępowania Wojewoda podjął pierwsze czynności w sprawie, tj. pismami z 11 lutego 2021 r. wyznaczył nowy termin zakończenia postępowania na 11 maja 2021 r. nie stwierdzając braków formalnych, wystąpił w trybie art. 109 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach o udzielenie informacji o stronie oraz przekazał ponaglenie strony, które wpłynęło do organu administracji 22 grudnia 2020 r., do Urzędu do Spraw Cudzoziemców. Czynności w zakresie badania wymogów formalnych wniosku oraz w zakresie uzyskania informacji o stronie w trybie art. 109 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach winny być podjęte niezwłocznie po otrzymaniu przez Wojewodę wniosku strony, a najpóźniej w terminie zapewniającym rozpoznanie wniosku przed upływem terminu wyznaczonego jako termin zakończenia postępowania w sprawie (tj. 9 stycznia 2021 r.). Również ponaglenie wniesione przez stronę zostało przekazane ze znacznym opóźnieniem do Urzędu do Spraw Cudzoziemców. Sąd badając bezczynność organu administracji, czy przewlekłe działanie takiego organu dokonuje oceny na dzień wniesienia skargi do Sądu, zatem fakt podjęcia czynności, w tym wydanie decyzji, po wniesieniu przez Stronę skargi nie ma znaczenia dla oceny czy bezczynność lub przewlekłe działanie organu administracji miały miejsce czy nie. Okoliczności, że Wojewoda nie rozpoznał wniosku skarżącego przez 8 miesięcy i w tym okresie nie zbadał nawet czy wniosek spełnia wymogi formalne i nie podjął rutynowych czynności zmierzających do uzyskania w trybie art. 109 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach informacji o stronie, w ocenie Sądu, uzasadnia stwierdzenie, że Wojewoda naruszył zasady i terminu określone w art. 35 i art. 36 oraz art. 8, art. 9, art. 10, art. 11 i art. 12 w konsekwencji art. 6 i art. 7 K.p.a. Biorąc po uwagę wskazane w sprawie okoliczności, Sąd stwierdził, że organ administracji, nie podejmując żadnych czynności w sprawie, dopuścił się zarówno bezczynności jak i prowadzenia postępowania w sposób przewlekły (art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a), o czym orzeczono w punkt I sentencji wyroku. Sąd uznał, uwzględniając czas w jakim organ nie podejmował w sprawie czynności, brak informowania strony o przebiegu postępowania, w tym o przewidywanym czasie jego zakończenia po upływie wcześniej wyznaczonego terminu, że w niniejszej sprawie Wojewoda dopuścił się zarówno bezczynności jak i przewlekłego prowadzenia postępowania z rażącym naruszeniem prawa (punkt II sentencji wyroku). Należy wyjaśnić, że stwierdzenie bezczynności i przewlekłości z rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a P.p.s.a. oznacza oczywiste naruszenie obowiązku wynikającego z przepisów prawa. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym - bez żadnej wątpliwości i wahań - można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia, jako rażące, musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Dla stwierdzenia rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Ponadto, rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach musi być w oczywisty sposób pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. W rozpoznawanej sprawie organ administracji przez 8 miesięcy nie podjął żadnych czynności w sprawie, które zmierzałyby do rozpoznania wniosku strony, nie wywiązał się z wyznaczonego nowego terminu rozpoznania sprawy, nie wskazał kolejnego terminu i nie wyjaśnił przyczyn tak znacznej zwłoki. W okresie 8 miesięcy Wojewoda nie zbadał nawet czy wniosek strony spełnia wymogi formalne, czy konieczne jest jego uzupełnienie, nie podjął też rutynowych czynności w sprawie, wskazanych w art. 109 ustawy o cudzoziemcach. Pierwsze czynności Wojewoda podjął dopiero upływie 8 miesięcy od wpływu wniosku i po wniesieniu przez stronę skargi do Sądu na bezczynność Wojewody (następnie rozszerzona o przewlekłe działanie Wojewody). Przez 8 miesięcy strona nie miała żadnej informacji o przebiegu postępowania mimo, że w okresie tym, występowała do organu (pisma z dnia 17.07.2020 r. i 7.10.2020 r.), żądając wszczęcia postępowania i złożyła ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie i brak czynności w sprawie. Konieczne było wniesienie skargi do Sądu na bezczynność i przewlekłość działania Wojewody, aby Wojewoda po 8 miesiącach zbadał wniosek strony pod względem formalnym i nie stwierdzając braków formalnych, wyznaczył nowy termin rozpoznania wniosku na 11 maja 2021 r. oraz wykonał czynności rutynowe związane z uzyskaniem informacji o wnioskodawcy (art. 109 ustawy o cudzoziemcach). Wojewoda uchybił także terminowi przekazania ponaglenia strony (wpływ ponaglenie w dniu 22.12.2020 r. przekazane pismem z dnia 11.02.2021 r..), tj. po upływie terminu z art. 37 § 4 K.p.a., czym wstrzymywał rozpoznanie wniesionego przez stronę środka zaskarżenia na etapie postępowania administracyjnego, co wymusiło na stronie postępowania wniesienie skargi do Sądu. Sąd nie ma zatem wątpliwości, że organ administracji w sposób rażący naruszył prawo strony skarżącej do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie oraz zasady postępowania, w tym zasadę szybkości postępowania, zasadę zaufania, zasadę informowania, a także prawo do skutecznego wniesienia środka zaskarżenia (ponaglenie). Odnosząc się do argumentów Wojewody o ogromnej ilości spraw, trudnościach kadrowych i konieczności wnikliwej analizy złożonych przez cudzoziemców dokumentów, Sąd zauważa, że opóźnienia w załatwieniu sprawy, mające zwykle swoje źródło w organizacji pracy urzędu, w tym w jego możliwościach kadrowych, nie stanowią okoliczności wyłączającej stwierdzenie przewlekłości w załatwieniu sprawy, wręcz przeciwnie, są jednymi z częstych (a w przypadku spraw zezwoleń na pobyt cudzoziemców – obecnie charakterystycznych) przyczyn przewlekłości postępowania. Problemy w organizowaniu pracy urzędu, nawet mające swoje źródło w obiektywnych trudnościach związanych np. z pozyskaniem i szkoleniem pracowników oraz zapewnieniem odpowiedniej infrastruktury do obsługi stron, nie mogą bowiem ograniczać praw strony postępowania ani stanowić usprawiedliwienia dla naruszania tych praw. To na organach państwa ciąży obowiązek zapewnienia sprawnej realizacji ich zadań, przy zapewnieniu przestrzegania obowiązujących przepisów i respektowania wyznaczonych tymi przepisami standardów działania administracji. Konsekwencje zaniedbania tego obowiązku nie mogą obciążać stron postępowania. Podkreślić trzeba, że powołane przez organ okoliczności mają charakter już utrwalony, bowiem powoływane są od ponad 2 lat, podobnie jak argumenty o podejmowanych działaniach zmierzających do usprawnienia funkcjonowania organu, które nie przynoszą zauważalnych skutków w postaci skrócenia okresu rozpoznawania spraw. Ponieważ do dnia orzekania Wojewoda nie podjął rozstrzygnięcia w sprawie, brak w tym zakresie informacji od stron postępowania, Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a., zobowiązał Wojewodę do załatwienia sprawy w terminie 30 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (punkt III sentencji wyroku). Zgodnie z art. 149 § 2 P.p.s.a., Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. Przyznanie stronie skarżącej sumy pieniężnej stanowi kwestię uznaniową, o czym świadczy posłużenie się w treści wspomnianego wyżej przepisu czasownikiem "może". Jednocześnie ustawodawca nie wskazał żadnych przesłanek, jakimi powinien kierować się Sąd, przyznając określoną sumę pieniężną. Przy czym dla tej oceny nie ma znaczenia zgłoszone przez stronę żądanie, gdyż Sąd nie jest związany wnioskami skargi (art. 134 P.p.s.a.). Toteż stosownej ocenie podlegają okoliczności danej sprawy, przy jednoczesnym uwzględnieniu kompensacyjnego charakteru tegoż uprawnienia, ma ono bowiem służyć nie tylko zdyscyplinowaniu organu administracji publicznej, ale przede wszystkim niejako wynagrodzić stronie wadliwe działanie tegoż organu. Sąd, uwzględniając przywołanie wyżej okoliczności sprawy, przyznał skarżącemu sumę pieniężną, o której mowa w art. 149 § 2 P.p.s.a. (punkt IV sentencji wyroku) uznając, że przyznana kwota 700 zł z jednej strony zdyscyplinuje organ administracji do wprowadzenia efektywnych zasad procedowania w tego rodzaju sprawach, z drugiej w sposób dostateczny zrekompensuje wszelkiego rodzaju niedogodności jakie związane były z tak długim oczekiwaniem na podjęcie w niniejszej sprawie czynności zmierzających do zakończenia postępowania w sprawie z wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. W ocenie Sądu, zawarte w skardze żądanie przyznania sumy pieniężnej w wysokości 1.000 zł w realiach sprawy jest zbyt wygórowane. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a. (punkt V sentencji wyroku).