I SAB/Wr 5/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Dukiel po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 lutego 2006 r. sprawy ze skargi K. K. i J. K. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. w przedmiocie ustalenia podatku od nieruchomości za 1998 r. postanawia: odrzucić skargę. W złożonej skardze skarżące K. K. i J. K. zawarły wniosek o zwolnienie ich z ponoszenia kosztów sądowych. Zarządzeniem z dnia [...] Sąd w osobie referendarza sądowego pozostawił bez rozpoznania wniosek skarżącej J. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W ustawowym terminie skarżąca nie złożyła sprzeciwu na to postanowienie. Postanowieniem z dnia [...] Sąd w osobie referendarza sądowego odmówił skarżącej K. K. przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W ustawowym terminie skarżąca K. K. złożyła sprzeciw na to postanowienie. Na mocy postanowienia z dnia [...] Sąd ponownie odmówił skarżącej K. K. prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, które to postanowienie skarżąca zaskarżyła zażaleniem, oddalonym postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wydanym w dniu 6 lipca 2005 r. Wobec uprawomocnienia się wydanego w stosunku do niej zarządzenia, skarżąca J. K. została wezwana do uiszczenia wpisu stosunkowego od złożonej skargi w kwocie 100 zł (solidarnie z K.K.) w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Z kolei wobec uprawomocnienia się postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy, pełnomocnik skarżącej K. K. – T. K. został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł (solidarnie z J. K.) w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi, które to wezwanie zostało mu doręczone w dniu [...]. Natomiast jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, pismo skierowane do J. K., zawierające wezwanie z dnia [...], zostało jej doręczone w dniu [...]. Wobec powyższego ostatnim dniem skutecznego uiszczenia wpisu sądowego w stosunku do K. K. był dzień [...], a w stosunku do J. K. -dzień [...]. W ustawowym terminie należny wpis nie został uiszczony. W dniu [...] pełnomocnik skarżącej K. K. wniósł pismo, w którym domaga się zwolnienia jego samego od kosztów sądowych m.in. w niniejszej sprawie, w tym zwolnienia z obowiązku uiszczenia wpisów i opłat w łącznej kwocie [...]. Nie podał przy tym żadnych nowych okoliczności, które świadczyłyby o zmianie sytuacji majątkowej skarżącej uzasadniającej przyznanie zwolnienia, a jedynie wskazał na okoliczności leżące po jego stronie, tj. podał, że w celu wykonania wezwań do uzupełnienia poszczególnych wniosków w tym przedmiocie, złożonych w różnych sprawach, zmuszony jest ponieść dodatkowy koszt w kwocie [...], który Sąd powinien jego zdaniem uwzględnić przy ocenie jego sytuacji majątkowej, przy czym w dalszej części pisma skarżący stwierdza, że na poniesienie takiej kwoty go nie stać, w związku z czym wniosków tych nie będzie uzupełniał. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Jak stanowi przepis art. 220 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej u.p.s.a., Sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie została uiszczona należna opłata. W tym przypadku przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. W razie bezskutecznego upływu tego terminu przewodniczący wydaje zarządzenie o pozostawieniu pisma bez rozpoznania. Natomiast zgodnie z treścią art. 220 § 3 u.p.s.a., skarga, od której pomimo wezwania nie został uiszczony wpis, podlega odrzuceniu przez sąd. Na gruncie przepisów postępowania sądowoadministracyjnego zasadą jest, że złożony w terminie do uiszczenia opłaty wniosek o zwolnienie z tej opłaty przerywa bieg terminu do jej uiszczenia, rodząc po stronie Sądu obowiązek rozpoznania takiego wniosku i ponownego wezwania do uiszczenia opłaty po jego prawomocnym rozstrzygnięciu w sposób negatywny. Odnosi się to jednak do stanów typowych, w których od strony nie można wymagać, aby opłaciła należne koszty sądowe właśnie ze względu na złożenie wniosku o zwolnienie z tychże kosztów i nie istnienie na tę chwilę oceny, czy jej sytuacja majątkowa pozwala na ich uiszczenie. Po prawomocnym dokonaniu takiej oceny przez Sąd poprzez oddalenie tego wniosku obowiązek uiszczenia kosztów nie powstaje na nowo, a wezwanie do ich uiszczenia ma charakter w istocie porządkowy, przypominający stronie o tym obowiązku z uwzględnieniem rygoru procesowego w razie jego nie zrealizowania w terminie. Ponowne złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w terminie do wniesienia opłaty, wyznaczonego w kolejnym wezwaniu w tym przedmiocie, nie może zatem przerwać biegu tego terminu, ponieważ prawomocna ocena sytuacji majątkowej dokonana przez Sąd na skutek poprzedniego wniosku jest dla strony i Sądu wiążąca. Odmienną ocenę mogą uzasadniać jedynie okoliczności świadczące o zmianie sytuacji majątkowej strony od czasu wydania ostatniego postanowienia, mogącej uzasadniać przeciwną ocenę w zakresie zdolności do ponoszenia kosztów sądowych. Jeżeli strona nie powoła się na tego rodzaju okoliczności lub też jeśli okoliczności te okażą się nieprawdziwe, brak jest podstaw do uznania, że wniosek taki przerwał bieg terminu do uiszczenia opłaty. Dodatkowo kwestią oczywistą jest, że wniosek taki musiałby być złożony przez samą stronę i zawierać okoliczności, które dotyczą jej sytuacji majątkowej. Wobec tego wniosek, w którym strona nie powołuje się na okoliczności uzasadniające zmianę je sytuacji, podlega rozpoznaniu dopiero po dokonaniu wiążącej oceny skutków nie uiszczenia opłaty sądowej, a jego złożenie dla tejże oceny nie może mieć znaczenia. Nietrudno również zauważyć, że wniosek taki zmierza w istocie do niczym nieuzasadnionego przewlekania postępowania, czemu Sąd ma obowiązek zapobiegać. Powyższe stanowisko wielokrotnie przyjmował Sąd Najwyższy (m.in. w postanowieniach: z dnia 23 lutego 1999 r., I CKN 1064/97, OSNC 1999/9/153; z dnia 21 kwietnia 1999 r. I CKN 1461/98, OSNC 1999/11/196 oraz z dnia 9 grudnia 2002 r., III RN 144/02, Wokanda 2003/11/29), jak również zbieżne są z nim aktualne poglądy wyrażone w literaturze z zakresu postępowania administracyjnego (T. Woś (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2005, s. 606 i 607). W tym stanie rzeczy należało uznać, że wniosek pełnomocnika skarżącej K. K. o zwolnienie od kosztów sądowych, złożony w wyznaczonym po prawomocnym negatywnym rozpoznaniu poprzedniego wniosku terminie do uiszczenia opłaty sądowej od skargi, nie przerwał biegu terminu do jej uiszczenia. Przede wszystkim wniosek ten, mimo wymogu osobistego jego podpisania, nie został złożony przez samą skarżącą, lecz jej pełnomocnika. Z drugiej zaś strony wniosek ten nie zawiera żadnych okoliczności leżących po stronie skarżącej, natomiast okoliczności te dotyczą osoby samego pełnomocnika, który wprost wskazuje, że wnosi o zwolnienie go z kosztów sądowych. Jednakże nawet gdyby wziąć pod uwagę okoliczności, na które powołuje się pełnomocnik skarżącej w ponownym wniosku o zwolnienie (ze względu na fakt, iż skarżąca i jej pełnomocnik są małżeństwem), w ocenie Sądu okoliczności te w ogóle nie świadczą o zmianie sytuacji majątkowej, skoro jako jedyną dodatkową przesłankę uwzględnienia wniosku pełnomocnik podaje konieczność uiszczenia kwoty [...] celem realizacji wezwań sądowych do uzupełnienia składanych w różnych sprawach wniosków, a jednocześnie w dalszej części pisma podaje, że i tak kwoty tej nie poniesie, ponieważ go na to nie stać i wniosków tych nie uzupełni. W związku z tym, zdaniem Sądu nie można uznać, aby w tym wniosku pojawiły się okoliczności uzasadniające zmianę oceny sytuacji majątkowej skarżącej, co prowadzi do konkluzji, że wniosek ten nie przerwał biegu terminu do uiszczenia opłaty sądowej od skargi. W konsekwencji należy uznać, że skarga mimo stosownego wezwania do solidarnej zapłaty nie została opłacona w ustawowym terminie przez żadną ze skarżących, co skutkuje jej odrzuceniem na podstawie powołanych wyżej przepisów.