I SAB/Wr 5/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Szczerbiński (sprawozdawca), Sędzia NSA Halina Betta, Sędzia WSA Ireneusz Dukiel, Protokolant Katarzyna Gierczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 grudnia 2005 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Handlowego A, Spółki Akcyjnej we W. na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego W.-S. M. polegającą na niewydaniu postanowienia o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego I. zobowiązuje Naczelnika Urzędu Skarbowego W.-S. M. do wydania w terminie 14 dni od dnia otrzymania niniejszego wyroku z uzasadnieniem postanowienia rozstrzygającego wniosek strony skarżącej o zawieszenie postępowania egzekucyjnego w sprawie kosztów, II. zasądza od Naczelnika Urzędu Skarbowego W.-S. M. na rzecz skarżącego Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Handlowego A, Spółki Akcyjnej we W. kwotę 355 zł (trzysta pięćdziesiąt pięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Postanowieniem z dnia 16 lutego 2004 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego W.-S. M. na podstawie art. 56 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002r. nr 110, poz. 968 ze zm.) zawiesił postępowanie egzekucyjne, prowadzone wobec Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Handlowego A, Spółki Akcyjnej we W. na podstawie 21 tytułów wykonawczych o numerach [...], [...] i [...], dotyczących podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące lat 1998 i 1999. Powołano się w uzasadnieniu postanowienia na to, iż Dyrektor Izby Skarbowej we W. postanowieniem z dnia 4 lutego 2004r. nr [...] wstrzymał wykonanie decyzji wymierzających podatek w związku z wniesieniem na nie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Następnie w dniu 28 kwietnia 2004r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W.-S. M. dokonał zajęcia wierzytelności pieniężnej Spółki A w celu pokrycia kosztów egzekucyjnych w wysokości 6.144,60 zł, związanych z realizacją tytułu wykonawczego nr [...], dotyczącego zobowiązania w podatku od towarów i usług za czerwiec 1999r., zaś w dniu 7 grudnia 2004r. zajął jej wierzytelność w celu pokrycia kosztów w wysokości 3.251,60 zł związanych z realizacją tytułu wykonawczego nr [...], dotyczącego zobowiązania w podatku od towarów i usług za listopad 1998r., nadto pokrycia kwoty należności głównej za ten miesiąc w wysokości 54.194 zł oraz kosztów upomnienia, określonych w wysokości 51.895,50 zł. Spółka A złożyła na tę ostatnią czynność skargę na podstawie art. 54 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, którą Dyrektor Izby Skarbowej we W. postanowieniem z dnia 19 stycznia 2005r. nr [...] uznał za zasadną stwierdzając, że zajęcie z 7 grudnia 2004r. dotyczyło jedynie zaspokojenia kosztów egzekucyjnych, naliczonych prawidłowo, zaś kwota upomnienia, mogąca maksymalnie wynosić 8,80 zł, wpisana została w zbyt wysokiej kwocie i zbędnie, gdyż w przedmiotowej sprawie strona w ogóle nie otrzymała upomnienia, które nie było wymagane. Jednocześnie wyraził pogląd, że zawieszenie postępowania egzekucyjnego w związku z wstrzymaniem wykonania decyzji nie jest równoznaczne z brakiem wymagalności kosztów egzekucyjnych powstałych w wyniku zastosowanych czynności o dotyczy jedynie należnych zobowiązań podatkowych. Prowadzenie egzekucji w celu wyegzekwowania kosztów powstałych przed zawieszeniem postępowania egzekucyjnego możliwe jest także w czasie, gdy postępowanie egzekucyjne w stosunku do należności głównej jest zawieszone. Jeżeli strona nie zgadza się z tym stanowiskiem może wystąpić o zawieszenie również postępowania egzekucyjnego co do kosztów. W związku z tym Spółka Akcyjna A skierowała do Naczelnika Urzędu Skarbowego W.-S. M. pismo z dnia 2 lutego 2005r. określone jako wezwanie do usunięcia naruszenia prawa na podstawie art. 52 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz.1 270 ze zm.) podnosząc, że we wszystkich postępowaniach egzekucyjnych prowadzonych na podstawie tytułów wykonawczych dotyczących należności podatkowych określonych decyzjami, których wykonanie wstrzymano, powinno być równie na podstawie art. 56 § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zawieszone postępowanie egzekucyjne w części dotyczącej kosztów. Stwierdzono, że niezależnie od postanowienia z dnia 4 lutego 2004r., o którym była mowa wyżej, Dyrektor Izby Skarbowej we W. wydał w dniu 19 kwietnia 2004r. postanowienie nr [...], którym wstrzymał wykonanie decyzji dotyczącej określenia zobowiązania Spółki w podatku od towarów i usług za listopad 1998r. Dodano też, że postanowieniem z dnia 28 kwietnia 2004r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W.-S. M. umorzył postępowania egzekucyjne prowadzone na podstawie 11 tytułów wykonawczych spośród 21, wymienionych w postanowieniu o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego z dnia 16 lutego 2004r., a powodem tego było częściowe uznanie za zasadne zgłoszonych przez stronę zarzutów. Z uwagi na brak odpowiedzi Spółka Akcyjna A skierowała w dniu 5 kwietnia 2005r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu za pośrednictwem Naczelnika Urzędu Skarbowego W.-S. M. skargę na bezczynność tego organu, polegającą na niezawieszenie postępowania egzekucyjnego z naruszeniem przepisu art. 56 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji pomimo wstrzymania wykonania decyzji, które były podstawą wydania tytułów wykonawczych, w oparciu o które prowadzono to postępowanie. Organ prowadzący postępowanie wobec zaistnienia przesłanek wymienionych w powołanym przepisie powinien powstrzymać się od wszystkich czynności egzekucyjnych, również w części dotyczącej kosztów, a jeżeli stoi na stanowisku, że zawieszenie postępowania postanowieniem z dnia 16 lutego 2004r. dotyczyło jedynie należnych zobowiązań podatkowych, winien wydać stosowne postanowienie odnośnie wniosku strony o zawieszenie postępowania egzekucyjnego dotyczącego kosztów. Jeśli nie uczynił tego w ciągu 60 dni od wezwania pismem z dnia 2 lutego 2005r., niedopełnienie tej czynności powinno być kwalifikowane jako bezczynność organu. Po wpłynięciu tej skargi do Urzędu Skarbowego w dniu 6 kwietnia 2005r. Dyrektor Izby Skarbowej we W. postanowieniem z dnia 7 kwietnia 2005r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego W.-S. M. z dnia 16 lutego 2004r. o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego, po czym postanowieniem z dnia 19 kwietnia 2005r. stwierdził nieważność tego postanowienia z uwagi na to, że w okresie od 16 lutego do 19 kwietnia 2004r. zawieszenie postępowania egzekucyjnego odnośnie jednego z 21 tytułów wykonawczych nie miało oparcia w postanowieniu o wstrzymaniu wykonania decyzji (dotyczyło to tytułu nr [...] i podatku od towarów i usług za listopad 1998r.). W odpowiedzi na skargę z dnia 5 maja 2005r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W.-S. M. wniósł o jej oddalenie podnosząc, że nie jest trafny pogląd strony skarżącej, iż wstrzymanie wykonania decyzji wymiarowej zobowiązuje organ prowadzący postępowanie egzekucyjne do jego zawieszenia nie tylko w zakresie należności głównej i odsetek, ale również w zakresie kosztów postępowania egzekucyjnego. Czynności egzekucyjne podjęte do czasu wydania przez organ egzekucyjny postanowienia w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego pozostają w mocy. Zgodnie z art. 64 § 1 i art. 64c § 5 i 6 za dokonane czynności egzekucyjne organ egzekucyjny pobiera opłaty, których egzekucja następuje w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji na podstawie tytułu wykonawczego, wystawionego na należność pieniężną. Sam ustawodawca rozgranicza byt należności głównej wraz z odsetkami i kosztów egzekucyjnych. Koszty egzekucyjne mogą być na wniosek strony rozłożone na raty, a nawet umorzone, ale nie może być zawieszone postępowanie egzekucyjne ich dotyczące. Na rozprawie przed sądem pełnomocnik organu poinformował, że postanowieniem z dnia 29 listopada 2005r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W.-S. M. zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone w stosunku do Spółki Akcyjnej A na podstawie 10 tytułów wykonawczych z 21 wymienionych w postanowieniu z 16 lutego 2004r., których nie dotyczyło postanowienie o umorzeniu postępowania z dnia 28 kwietnia 2004r., o którym była mowa wyżej, ale postanowienie to dotyczy, jak i poprzednie tylko należności głównej w zakresie podatku od towarów i usług i odsetek, nie dotyczy natomiast kosztów postępowania egzekucyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 56 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, powołanej na wstępie, postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej. Według § 3 tego artykułu organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego, zaś po myśli § 4 na postanowienie organu egzekucyjnego o zawieszeniu postępowania lub o odmowie zawieszenia tego postępowania służy zażalenie. Art. 64 i art. 64a ustawy szczegółowo regulują kwestie opłat za dokonane czynności egzekucyjne, które wraz z wydatkami poniesionymi przez organ egzekucyjny stanowią według art. 64c § 1 koszty egzekucyjne i zasadniczo obciążają zobowiązanego. Art. 64c § 3 stanowi jednak, że jeżeli po pobraniu od zobowiązanego należności z tytułu kosztów egzekucyjnych okaże się, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem, należności te wraz z naliczonymi od dnia ich pobrania odsetkami ustawowymi organ egzekucyjny zwraca zobowiązanemu. Art. 64c § 5 ustawy mówi, że egzekucja kosztów egzekucyjnych następuje w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przy czym nie pobiera się przy niej opłat za czynności egzekucyjne, zaś według art. 64c § 6 koszty egzekucyjne powstałe w egzekucji należności pieniężnej są dochodzone na podstawie tytułu wykonawczego, wystawionego na tę należność, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Z kolei zgodnie z art. 64c § 7 organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych na żądanie zobowiązanego albo z urzędu, jeżeli koszty te obciążają wierzyciela, przy czym na postanowienie to przysługuje zażalenie. Art. 3 ust. 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, powołanej wyżej stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach, określonych w pkt 1-4, to jest w szczególności wówczas, gdy nie wydano w przewidzianym w przepisach prawa terminie postanowienia w postępowaniu egzekucyjnym, na które służy zażalenie. Sąd administracyjny uwzględniając skargę na bezczynność może zobowiązać organ administracyjny do wydania decyzji lub postanowienia, których nie wydano w przewidzianym przepisami terminie w przedmiocie, określonym we wniosku strony. Po wydaniu w dniu 29 listopada 2005r. postanowienia o zawieszeniu postępowań egzekucyjnych, prowadzonych na podstawie 10 tytułów wykonawczych, o czym była mowa wyżej, orzeczenie takiego obowiązku byłoby już bezprzedmiotowe. Skoro jednak organ egzekucyjny nadal utrzymuje, że postanowienie to, podobnie jak poprzednie z dnia 16 lutego 2004r., którego nieważność stwierdzono, dotyczy tylko określonej w tytułach należności głównej w zakresie podatku od towarów i usług i odsetek, nie dotyczy natomiast kosztów postępowania, podlegających egzekucji na podstawie tychże tytułów, zaś skarżąca Spółka Akcyjna A we W. domaga się konsekwentnie zawieszenia postępowania egzekucyjnego dotyczącego jego kosztów co najmniej od dnia 4 lutego 2005r., gdy do Urzędu Skarbowego W.-S. M. wpłynęło jej pismo w tej sprawie z dnia 2 lutego 2005r., o którym była mowa wyżej, należało wyniesioną skargę uwzględnić i zobowiązać Naczelnika Urzędu Skarbowego W.-S. M. do wydania na podstawie art. 56 § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stosownego postanowienia, rozstrzygającego wniosek strony w tej kwestii. Wniosek ten w świetle przepisów procedury wszczął stosowne postępowanie i winien być załatwiony w formie prawem przewidzianej, niezależnie od tego, czy rozstrzygnięcie będzie dla strony pozytywne, czy też negatywne. W związku z naruszeniem wskazanego przepisu postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, powoływanej wyżej, orzeczono jak w sentencji, zasądzając też na podstawie art. 200 i art. 209 tej ustawy o zwrocie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania sądowego.