I SAB/Wr 7/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA - Lidia Błystak, Sędziowie: Sędzia WSA - Dagmara Dominik-Ogińska (sprawozdawca), Sędzia WSA - Marta Semiczek, Protokolant: Katarzyna Trzęsicka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 23 stycznia 2013 r. przy udziale - sprawy ze skargi P. O. na bezczynność Dyrektora Izby Skarbowej we W. w przedmiocie: zwrotu nadpłaty podatku dochodowego od osób fizycznych za lata 2008-2009 oraz w zakresie wydania zaświadczenia o niezaleganiu w podatkach postanawia: I) odrzucić skargę; II) zwrócić z urzędu skarżącemu uiszczony wpis sądowy w kwocie 100 (słownie: stu) złotych. 1. Postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu 1.1. Przedmiotem skargi P. O. (dalej: skarżący) jest ponaglenie organów podatkowych w przedmiocie zwrotu nadpłaty podatku dochodowego za lata 2009 i 2008 wraz z należnymi odsetkami za zwłokę z uwzględnieniem potrąceń należnych podatków za lata 2010 oraz 2011. Skarżący dodatkowo wniósł o wydanie zaświadczenia o niezaleganiu z tytułu zobowiązań podatkowych. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że wraz z deklaracjami PIT-36 złożył stosowne wnioski w tej sprawie. Nie otrzymał należnego zwrotu nadpłaconego podatku. W dniach 2 maja 2011r. oraz 27 marca 2012r. złożył wnioski o potrącenie należnych wpłat oraz zwrot powstałej w ten sposób różnicy na jego rachunek bankowy. Z uwagi na fakt, że nie otrzymał zwrotu nadpłaconych środków za lata 2008 i 2009 oraz wyliczenia w formie decyzji podatkowej należnej po naliczeniu odsetek za zwłokę i potrąceniu należnego podatku za 2010 oraz 2011 oraz kwoty podlegającej zwrotowi na jego rachunek bankowy złożył stosowne wnioski w trybie art. 141 § 1 ustawa z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm.; dalej: O.p.). Skarżący podniósł, że w wyniku pisma z dnia 21 czerwca 2011r. otrzymał wezwanie z dnia 14 grudnia 2011r. , w którym Naczelnik Urzędu Skarbowego W. wezwał go o wskazanie rachunku bankowego, na który ma być dokonany zwrot podatku. Listem poleconym z dnia 30 grudnia 2011r. skarżący przesłał stosowną informację do ww. Urzędu. Następnie z uwagi na fakt, że skarżący nie otrzymał nadpłaconego podatku w dniu 21 lutego 2012r. złożył Dyrektorowi Izby Skarbowej we W. ponaglenie w trybie art. 141 § 1 O.p. Ponadto dnia 27 marca 201r. wraz z deklaracją PIT-36 za 2011r. złożył kolejny wniosek o potrącenie należnych kwot podatku dochodowego za lata 2010 i 2011 oraz przesłanie różnicy wraz z odsetkami na rachunek bankowy. Podkreślił, ze w świetle deklaracji PIT-11 wystawionych przez płatnika A. sp. z o.o. w 2008r. wpłacono zaliczki w wysokości 95.789 zł a w roku 2009 wpłacono zaliczki w wysokości 86.400 zł. Z kolei w 2011r. wpłacono zaliczki w wysokości 28.800 zł. Z odniesieniu do kwestii wydania zaświadczenia o niezaleganiu z zobowiązaniami podatkowymi – zdaniem skarżącego – pracownicy Urzędu Skarbowego W. odmówili przyjęcia wniosku. Jako przyczynę pracownicy podali zarządzenie Naczelnika Urzędu. Wobec powyższego skarżący wystąpił do Dyrektora Izby Skarbowej we W. z wnioskiem o wyjaśnienie sprawy. Do dnia dzisiejszego skarżący nie otrzymał ww. dokumentu, co uniemożliwia mu normalne prowadzenie działalności gospodarczej oraz utrudnia ubieganie się o kontrakty w trybie zamówień publicznych. 1.2. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej we W. wniósł o jej odrzucenie ewentualnie o oddalenie skargi. Zauważył, że w istocie skarżący w skardze podnosi bezczynność organów podatkowych w przedmiocie zwrotu nadpłaty podatku dochodowego za lata 2008 – 2009 wraz należnymi odsetkami za zwłokę z uwzględnieniem potrąceń należnych podatków za lata 2010 i 2011 oraz bezczynność w zakresie wydania zaświadczenia o niezaleganiu w podatkach przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W.. Dyrektor Izby Skarbowej we W. zauważył, że Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu rozpatrywał już skargi skarżącego w przedmiocie zwrotu nadpłaty za 2008 i 2009r. W skargach tych na bezczynność organu w sprawie zwrotu nadpłaconego podatku oraz przekazania kwoty na rzecz organizacji pożytku publicznego wskazanej w deklaracjach podatkowych za 2008 i 2009, skarżący przedkładał kopie zeznań za lata 2008-2009, które według oświadczenia podatnika miały być przesyłane za pośrednictwem poczty. Do Urzędu Skarbowego W. ww. deklaracje podatkowe nie wpłynęły, a numery nadania przesyłek, na które powoływał się skarżący dotyczyły miesięcznych deklaracji VAT-7, a nie zeznań podatkowych za wskazane okresy. Co się tyczy kwestii wydania zaświadczenia o niezaleganiu w podatkach, organ podatkowy zauważył, że do organu podatkowego I instancji nie wpłynął wniosek skarżącego o wydanie zaświadczenia o niezaleganiu w podatkach. Jak wynika z wyjaśnień urzędnika w dniu 23 lutego 2012r. skarżący zgłosił się do Urzędu Skarbowego W. z wnioskiem o wydanie zaświadczenia o niezaleganiu. Pracownik sali obsługi, po wstępnej weryfikacji wniosku poinformował o konieczności wniesienia opłaty skarbowej od zaświadczenia, której dowód zapłaty powinien być dołączony do wniosku oraz wskazał najbliższy punkt znajdujący się w budynku Urzędu Miejskiego we W. przy ul. [...], gdzie można taką opłatę uiścić. Organ odwoławczy podniósł, że z relacji pracownika Urzędu Skarbowego W. wynika, że reakcją na powyższe było odebranie przez skarżącego wniosku i opuszczenie budynku Urzędu. Ponadto wyjaśniono, że pracownik urzędu nie mógł powołać się na zarządzenie naczelnika, bowiem kwestie opłaty skarbowej regulują przepisy ustawy o opłacie skarbowej oraz wydane na jej podstawie akty wykonawcze, natomiast do tej kwestii nie odnoszą się żadne przepisy prawa wewnętrznego. Organ odwoławczy powołał się na treść art. 3 § 2 oraz art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012r., poz. 270) i stwierdził, że zawiadomienie o sposobie załatwienia skargi, o którym mowa w art. 238 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) nie mieści się w katalogu czynności, które podlegają kognicji sądu administracyjnego. 2. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 2.1. Skarga podlega odrzuceniu z uwagi na jej niedopuszczalność. 2.2. Na wstępie wypada przypomnieć, że w myśl art. 175 Konstytucji RP, sądy administracyjne, podobnie jak Sąd Najwyższy, sądy powszechne i sądy wojskowe, sprawują wymiar sprawiedliwości. Granice właściwości sądów administracyjnych oraz istota wymiaru sprawiedliwości sprawowanego przez te sądy zostały określone wprost w art. 184 Konstytucji RP. Z przepisu tego wynika, jak też art. 3 § 2 ppsa, że sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności administracji publicznej. Sądowa kontrola działalności administracji publicznej jest kontrolą legalności funkcjonowania administracji. Mowa tutaj o badaniu zachowania się organów administracji publicznej pod kątem zgodności tych zachowań z obowiązującym prawem. 2.3. Dodatkowo art. 1 ppsa zawiera definicję legalną sprawy sądowoadministracyjnej. Jest to więc sprawa z zakresu kontroli działalności administracji publicznej oraz każda inna sprawa, do której stosuje się przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi na podstawie odrębnych ustaw. Konstytutywną cechą sprawy sądowoadministracyjnej jest kontrola działalności administracji publicznej. Natomiast dalsze cechy sprawy sądowoadministracyjnej wyprowadzić należy z innych unormowań ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zasada skargowości i katalog zaskarżalnych aktów i czynności organów administracji publicznej są czynnikami nakazującymi wiązać kształt sprawy sądowoadministracyjnej z przedmiotem zaskarżenia, jakim są akty i czynności wymienione w art. 3 § 2 ppsa (por. J.P. Tarno, R. Batorowicz, Pojęcie sprawy sądowoadministracyjnej (w:) Instytucje procesu administracyjnego i sądowoadministracyjnego. Księga jubileuszowa dedykowana Profesorowi Ludwikowi Żukowskiemu, red. J. Posłuszny, Z. Czarnik, R. Sawuła, Przemyśl-Rzeszów 2009, s. 344 i n.). 2.4. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ppsa kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ppsa zakres przedmiotowy skargi na bezczynność wyznaczają postanowienia art. 3 § 2 pkt 1-4a ppsa. Tak więc zaskarżenie bezczynności organu administracji publicznej jest dopuszczalne tylko w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest na mocy powyższych przepisów zaskarżenie decyzji, postanowień, innych aktów lub czynności oraz pisemnych interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnych sprawach. Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (por. T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis, Warszawa 2011, s. 108-109). 2.5. Odnosząc powyższe do przedmiotowej sprawy należy zauważyć, że skarżący w istocie zarzuca bezczynność organów podatkowych w kwestii zwrotu nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 i 2009, który to zwrot – jego zdaniem - powinien nastąpić po uprzednim zaliczeniu wykazanej nadpłaty w rzeczonych latach w zeznaniach podatkowych na zaległości podatkowe wynikające z zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 2010 i 2011. Skarżący również zarzuca bezczynność organu podatkowego w przedmiocie wydania zaświadczenia o niezaleganiu z podatkami. 2.6. Stosownie do treści art. 75 § 2 pkt 1 O.p. nadpłata powstaje z dniem złożenia zeznania rocznego - dla podatników podatku dochodowego. Zgodnie z art. 76 O.p. § 1. nadpłaty wraz z ich oprocentowaniem podlegają zaliczeniu z urzędu na poczet zaległości podatkowych wraz z odsetkami za zwłokę, odsetek za zwłokę określonych w decyzji, o której mowa w art. 53a, oraz bieżących zobowiązań podatkowych, a w razie ich braku podlegają zwrotowi z urzędu, chyba że podatnik złoży wniosek o zaliczenie nadpłaty w całości lub w części na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych, z zastrzeżeniem § 2 (który nie dotyczy przedmiotowej sprawy – przyp. Sądu). Na podstawie art. 76a. § 1 O.p. w sprawach zaliczenia nadpłaty na poczet zaległych oraz bieżących zobowiązań podatkowych wydaje się postanowienie, na które służy zażalenie. W przypadku zaliczenia nadpłaty na poczet zaległości podatkowych przepisy art. 55 § 2 i art. 62 § 1 stosuje się odpowiednio. Zaliczenie nadpłaty na poczet zaległości podatkowych następuje z dniem powstania nadpłaty - w przypadkach, o których mowa w art. 73 § 1 pkt 1-3 i 5 oraz § 2. (art. 76a § 2 pkt 1 ppsa). Z powyższych przepisów wynika wyraźnie, że aby można było mówić o jakimkolwiek działaniu organu podatkowego w przedmiocie zwrotu nadpłaty niezbędnym jest złożenie zeznania podatkowego przez podatnika. Czynność taka inicjuje postępowanie organu podatkowego w przedmiocie zwrotu nadpłaty o ile deklaracja podatkowa taką nadpłatę zawiera. W przedmiotowej sprawie, co wynika z akt sprawy skarżący nie złożył zeznań podatkowych za lata 2008 i 2009. Fakt ten został potwierdzony również w wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 13 maja 2011r. sygn. akt I SAB/Wr 2/11, opub. CBOSA. Powyższe powoduje, że nie mamy tu do czynienia z bezczynnością w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 ppsa z uwagi na brak obowiązku działania organu podatkowego w przedmiocie nadpłaty. 2.7. Podobna sytuacja zaistniała w przedmiocie wydania zaświadczenia o niezaleganiu w podatkach. Zgodnie z art. 306a. § 1 O.p. organ podatkowy wydaje zaświadczenia na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie. Art. 306c O.p. stanowi, że odmowa wydania zaświadczenia lub zaświadczenia o treści żądanej przez osobę ubiegającą się o nie następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Natomiast art. 306e § 1 O.p. zaświadczenie o niezaleganiu w podatkach lub stwierdzające stan zaległości wydaje się na podstawie dokumentacji danego organu podatkowego oraz informacji otrzymanych od innych organów podatkowych. Powołane przepisy wyraźnie wskazują, że aby otrzymać stosowne zaświadczenie należy złożyć wniosek do organu podatkowego, który inicjuje postępowanie w tym zakresie organu podatkowego. Z akt przedmiotowej sprawy wynika, że podatnik nie złożył takiego wniosku zatem nie można mówić o bezczynności organu podatkowego w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 ppsa z uwagi na brak konieczności działania organu podatkowego. 2.8. Jak zostało wskazane na wstępie rolą sądu administracyjnego jest kontrola legalności działań organów administracji publicznej (w tym organów podatkowych). Sąd administracyjny nie zastępuje bowiem organu podatkowego w jego działaniach. Nie do obrony jest pogląd o dopuszczalności "wyprzedzającego" dokonywania czynności procesowej wniesienia skargi na bezczynność organu podatkowego w sytuacji braku prawnego obowiązku działania organu podatkowego wynikający z faktu braku działania po stronie skarżącego w postaci niezłożenia deklaracji podatkowych czy wniosku o wydanie zaświadczenia. Byłaby to wykładnia niwecząca sens regulacji, z góry zakładająca, że podatnik może pominąć etap administracyjny załatwienia sprawy podatkowej. 2.9. Wypada przypomnieć, że stosownie do art. 52 § 1 ppsa skargę do sądu administracyjnego można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed właściwym organem administracji publicznej. Skoro niewykorzystanie przez stronę dostępnych środków zaskarżenia powoduje, iż złożona do sądu administracyjnego skarga oceniana jest jako niedopuszczalna, co z kolei skutkuje jej odrzuceniem na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ppsa. To tym bardziej skargę taką należy uznać za niedopuszczalną w sytuacji braku zainicjowania postępowania przez organem podatkowym przez skarżącego. 2.10. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 ppsa sąd odrzuca skargę jeżeli z przyczyn innych niż wymienione w punktach 1-5 ust. 1 tego artykułu wniesienie skargi jest niedopuszczalne. 2.11. Mając na uwadze powyższe i w oparciu o przepis art. 58 § 1 pkt 6 ppsa. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowił jak na wstępie. Orzeczenie o zwrocie uiszczonego wpisu od skargi znajduje oparcie w treści art. 232 § 1 ppsa.