I SAB/Wr 9/17

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 10 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. M. na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego W. w przedmiocie zaniechania wszczęcia postępowania postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący, zastępowany przez radcę prawnego, wniósł o zwolnienie go od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi, który w niniejszej sprawie został wyznaczony na kwotę 100 zł. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawca wskazał, że na skutek wypadku samochodowego stracił dochody. Jest w trakcie leczenia. Od sprawcy wypadku otrzymuje 700 zł zasiłku rehabilitacyjnego do czasu zakończenia leczenia. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że gospodarstwo domowe prowadzi samodzielnie, wynajmuje mieszkanie od siostry i nie posiada jakichkolwiek nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów o wartości powyżej 5.000 zł. Jako zobowiązania i stałe wydatki podane zostało 320 zł za mieszkanie z energią. Wezwany do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych wnioskodawca wyjaśnił, iż po wypadku mieszka u brata – z bratem i jego żoną. Nie prowadzi z nimi wspólnego gospodarstwa domowego, dlatego też nie zna ich dochodów i nie ma obowiązku ich znać. Pozostaje na utrzymaniu i pod opieką brata. Wnioskodawca nie składał zeznania podatkowego za 2016 r., nie osiąga dochodów, w związku z czym nie może przedstawić w tym przedmiocie dokumentu. Nie jest w stanie przedłożyć jakiegokolwiek szczegółowego zestawienia ponoszonych miesięcznie wydatków, gdyż ponosi je brat i finansuje ze swoich dochodów. Wnioskodawca nie posiada rachunku bankowego ani żadnych środków transportu. Wskazał, że pełnomocnik zastępujący go w niniejszej sprawie, nie ma obowiązku pobierania wynagrodzenia, a jeżeli zajdzie potrzeba dokonania takiej opłaty, pokryje ją brat. Podkreślił, że jest po wypadku osobą niepełnosprawną i wymaga opieki osoby trzeciej. Nie może pracować. W ocenie referendarza sądowego, przedmiotowy wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawą prawną jego rozpoznania jest regulacja zawarta w art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 – dalej: p.p.s.a.). Stosownie do treści tych przepisów, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów, a więc w zakresie częściowym, należy przyznać osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Powyższe nie zostało w sposób rzetelny wykazane. Przede wszystkim podkreślenia wymaga, że to wnioskodawca jest zobligowany do rzetelnego i wyczerpującego wykazania okoliczności uzasadniających jego żądanie. Wykazanie, o którym mowa w przytoczonej regulacji prawnej, oznacza więcej niż tylko uprawdopodobnienie przesłanek przyznania prawa pomocy – wnioskodawca winien w miarę możliwości udowodnić, udokumentować fakty, na które się powołuje. Właściwe przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających zwolnienie od kosztów sądowych oraz dowodów na ich poparcie umożliwia bowiem sądowi rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Strona ma w tym zakresie inicjatywę dowodową, a sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (zob. postanowienie NSA z dnia 4 lipca 2013 r., sygn. akt II GZ 324/13, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Tymczasem wnioskodawca ograniczył się wyłącznie do oświadczeń, które nie zostały poparte żadnym dokumentem. Nie został potwierdzony dochód z tytułu zasiłku rehabilitacyjnego w kwocie 700 zł, oświadczenie o niepełnosprawności i koniecznej opiece, które mogło być udokumentowane stosownym orzeczeniem lekarskim. Nie zostały podane też jakiekolwiek wydatki związane z leczeniem. Zdaniem referendarza, wnioskodawca nie może się tutaj zasłaniać niewiedzą o powyższej konieczności – jest zastępowany przez profesjonalnego pełnomocnika, któremu powinny być znane wymogi ubiegania się o przyznanie prawa pomocy. Ponadto nie jest faktycznie wiadome, na jakie cele wnioskodawca przeznacza swoje dochody, gdyż złożone przez niego oświadczenia są sprzeczne. Na urzędowym formularzu zostało złożone oświadczenie o wynajmie mieszkania od siostry i wydatkach miesięcznych w kwocie 320 zł na mieszkanie wraz z energią, następnie w wyniku wezwania wnioskodawca podał, że mieszka u brata, u którego pozostaje całkowicie na utrzymaniu. Tym samym też nie jest w stanie podać swoich miesięcznych wydatków. Istotne jest też to, że jeśli zajdzie taka konieczność, brat ma opłacić profesjonalnego pełnomocnika działającego w niniejszej sprawie. Z powyższych ustaleń wywieść można zatem, iż wnioskodawca, będąc na utrzymaniu brata, nawet jeśli opłaca miesięcznie 320 zł na mieszkanie, przy dochodach w kwocie 700 zł ma możliwość wygospodarowania 100 zł na opłacenie wpisu od skargi bez konieczności ograniczenia kosztów utrzymania siebie i rodziny, z którą mieszka. Trudno zgodzić się bowiem z twierdzeniem, że wnioskodawca prowadzi odrębne gospodarstwo domowe, skoro mieszka z bratem, który całkowicie go utrzymuje. Wymaga w tym miejscu zaznaczenia, że zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy osoby fizycznej oceniana jest z uwzględnieniem nie tylko stanu finansowego i majątkowego wnioskodawcy, ale również jego stanu rodzinnego. Wynika to z brzmienia art. 252 § 1 oraz art. 255 p.p.s.a. Zgodnie treścią tego pierwszego, wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a w przypadku osób fizycznych ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym. Na podstawie drugiego z wymienionych przepisów, jeżeli oświadczenie strony zawarte na urzędowym formularzu wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W związku z powyższym uzasadnione było żądanie informacji co do sytuacji finansowej rodziny, z którą wnioskodawca wspólnie mieszka. Skoro zaś brat wnioskodawcy ponosi wszelkie jego wydatki, w tym gotowy jest na opłacenie wynagrodzenia dla profesjonalnego pełnomocnika, tym bardziej jest również w stanie pokryć 100 zł na wpis od skargi w niniejszej sprawie. Reasumując, w ocenie referendarza, wnioskodawca ma możliwość zgromadzenia środków na opłacenie przedmiotowego wpisu, z własnych dochodów lub z pomocy finansowej brata. W tym stanie rzeczy, wniosek należało ocenić jako nieuzasadniony i w związku z tym, na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.