I SO/Wr 14/13

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 7 stycznia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku T. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia doradcy podatkowego postanawia: 1. przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi i ustanowienie doradcy podatkowego; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. T. J. wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego uzasadniając, że zamierza wnieść skargę o wznowienie postępowania sądowego. Zwróciła przy tym uwagę, że wnosić będzie jednocześnie cztery skargi w sprawach dotyczących podatku dochodowego od osób fizycznych od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za lata 2003, 2004, 2005 i 2006. Analogiczne skargi wnosić będzie również jej mąż. W rezultacie łączna wysokość wpisów będzie wynosić ponad 4.000 zł. Wnioskodawczyni podniosła, iż nie jest w stanie ponieść tych kosztów bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania jej rodziny, to jest męża i syna, który choruje na schizofrenię (załączono stosowne zaświadczenie). Wyjaśniła, że zła kondycja finansowa rodziny wynika w głównej mierze z faktu zapłaty wskazanego wyżej podatku i ponoszenia kosztów postępowań (około 420.000 zł) w związku z decyzjami, którymi ten podatek został ustalony. Na koszty te składało się wynagrodzenie dla pełnomocnika, wartość podatku, koszty postępowania przed Urzędem Kontroli Skarbowej i wpisy sądowe. Aktualnie wnioskodawczyni jest bezrobotna (straciła pracę z końcem sierpnia 2013 r.), podobnie jak mąż, który zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej i syn. Wszyscy członkowie rodziny są zarejestrowani w Urzędzie Pracy. Na potwierdzenie do wniosku załączone zostały stosowne zaświadczenia dotyczące wnioskodawczyni (zarejestrowanej od 11 września 2013 r.) i jej męża (zarejestrowanego od 18 lipca 2013 r.). Jedynym źródłem utrzymania – jak wskazała wnioskodawczyni – są dochody ze sprzedaży papierów wartościowych A S.A., których wartość na dzień 8 listopada 2013 r. wynosiła 25.500 zł. Ich sprzedaż pozwala na skromne, oszczędne życie przy wydatkach miesięcznych na poziomie około 2.000 zł na całą rodzinę. Wydatki te obejmują czynsz, opłaty za media, telefony, Internet, wyżywienie, lekarstwa. Dokumenty i oświadczenia, złożone w wyniku wezwania skierowanego na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.), potwierdzają złożone przez stronę oświadczenia, a nadto wynika z nich, że spłaca pożyczki bankowe o wartości 11.000 zł i 15. 000 zł, miesięczne wydatki rodziny wynoszą ponad 2.000 zł, a źródłem ich finansowania – jak podała strona – są dochody ze sprzedaży papierów wartościowych i drobne pożyczki od najbliższej rodziny. Z zeznań podatkowych za 2012 r. wynika, że ze sprzedaży papierów wartościowych, mąż wnioskodawczyni uzyskał przychód w wysokości 51.596,16 zł, ponosząc stratę w kwocie 27.135,88 zł. Zgodnie z zeznaniem PIT-37, złożonym wspólnie przez małżonków, wynika, że przychody uzyskała tylko wnioskodawczyni, ze stosunku pracy, w wysokości 27.960,12 zł. Jako znane z urzędu wskazać należy, iż w sprawach zawisłych przed tutejszym Sądem (o sygn. akt I SA/Wr 2075-2082/13) strona oraz jej małżonek obowiązani są do uiszczenia wpisów od skarg w łącznej kwocie 4.280 zł. Powyższe okoliczności dają podstawę do uwzględnienia żądania wniosku w części. Zgodnie z art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., prawo pomocy obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika, czyli w zakresie całkowitym, może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W zakresie częściowym natomiast – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wyjaśnić należy, że do rozpoznania przedmiotowego wniosku przyjęta została okoliczność, iż strona i jej mąż wnieśli jednocześnie osiem skarg, a co za tym idzie, ciąży na nich obowiązek opłacenia równocześnie wpisów sądowych w kwocie łącznej ponad 4.000 zł. W związku z tym referendarz sądowy przyjął powyższą kwotę w całości dla oceny możliwości płatniczych wnioskodawczyni. Dane przedstawione we wniosku wskazują, że opłacenie powyższych wpisów od skarg, które zostały już do tutejszego Sądu wniesione, a także zgromadzenie środków na opłacenie pełnomocnika z wyboru obecnie wiązałoby się ze znacznym uszczupleniem środków finansowych, jakie pozostają do dyspozycji rodziny strony. Jedyny dochód stanowią bowiem środki pozyskane ze sprzedaży papierów wartościowych – zarówno wnioskodawczyni, jaki i jej mąż i syn, są zarejestrowani jako bezrobotni. Przy czym dodać trzeba, czego wnioskodawczyni nie podała, a wynika z przedłożonego zaświadczenia z Urzędu Pracy, że pobiera od grudnia 2013 r. do marca 2014 r. zasiłek dla bezrobotnych o wartości 100%, to jest netto 711,48 zł. W każdy razie poniesienie kosztów wpisu od skargi łącznie z wpisami w pozostałych ww. sprawach, a także wynagrodzenia dla pełnomocnika aktualnie przekracza możliwości finansowe rodziny strony. Niemniej, zdaniem referendarza, wnioskodawczyni może poczynić oszczędności na opłacenie ewentualnych przyszłych kosztów sądowych przynajmniej w części. Wskazują na to dane z wydruków rachunków bankowych – zakupy żywnościowe dokonywane są przez małżonków w sklepach obiektywnie postrzeganych jako drogie (delikatesy Alma, EPI), z których z pewnością nie korzystają osoby dysponujące środkami wyłącznie na pokrycie podstawowych potrzeb socjalnych. Poza tym, nie jest wykluczone, że oboje małżonkowie w najbliższym czasie pozyskają zatrudnienie. Powyższa ocena możliwości płatniczych wnioskodawczyni podyktowana jest tym, że koszty sądowe stanowią formę daniny publicznej. Konstytucja RP natomiast przewiduje powszechny obowiązek ponoszenia takich danin, stanowiąc w art. 84, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie. Konstytucyjną zasadą jest również prawo do sądu ustanowione w art. 45 ust. 1, dlatego też w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy dochodzi do konieczności dokonania wyważenia pomiędzy zapewnieniem prawa do sądu podmiotowi niemającemu dostatecznych środków, a zasadą powszechności i równości w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych. Mając wobec tego na uwadze powyższe, postanowiono jak w sentencji podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.