I SO/Wr 19/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Barbara Ciołek po rozpoznaniu w dniu 3 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I wniosku I. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie dotyczącej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2010 postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. I. P. do sprawy dotyczącej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] 2013 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2010, złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Wartość przedmiotu sporu podana we wniosku wynosi 556 zł. W jego uzasadnieniu wskazała, że od dnia 15 listopada 2012 r. po dwóch operacjach z powikłaniami jest na zwolnieniu lekarskim. Natomiast od dnia 3 grudnia 2013 r. nie uzyskuje żadnych świadczeń finansowych. ZUS odrzucił jej wniosek o zasiłek rehabilitacyjny. Skarżąca wyjaśniła, że utrzymuje się dzięki pomocy rodziny i przyjaciół. Natomiast z uwagi na wysokość dochodów z tytułu wynagrodzenia, nie miała możliwości poczynienia oszczędności i zabezpieczenia środków na opłacenie kosztów postępowania. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazała, że wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z urodzoną 20 października 1992 r. córką, wraz z byłym mężem jest współwłaścicielem mieszkania o powierzchni 60 m² oraz działki budowlanej. Wnioskodawczyni podała nadto, że jej miesięczny dochód wynosi 1.500,00 zł netto. Tytuł dochodu określiła jako wynagrodzenie. Podała także, iż córka otrzymuje alimenty w kwocie 1000,00 zł miesięcznie. Z dokumentów przesłanych na wezwanie wynika, że wnioskująca w roku 2012 uzyskała dochód w kwocie 37.434,23 zł. Zgodnie z przedłożonym zestawieniem miesięczne wydatki gospodarstwa domowego strony wynoszą średnio 1665,00 zł. Składają się na nie: czynsz 520 zł, media ok. 145 zł, telewizja telefon i internet 250 zł, żywność ok. 400-500 zł, środki higieny ok. 150 zł, ubrania ok. 200 zł. Ponad powyższe w zestawieniu wydatków wnioskodawczyni podała, że z pieniędzy otrzymywanych od siostry, w dniu 23 września 2013 r. spłaciła prywatną pożyczkę w kwocie 2000,00 zł. Spłata została zaznaczona na przedłożonym wyciągu z rachunku bankowego kolorem żółtym. Wskazała również na udokumentowane fakturami wydatki na leczenie. Skarżąca przedłożyła dziewięć dokumentów konsultacji medycznych przeprowadzonych w 2013 r. w placówce medycznej należącej do "A" Sp. z o.o. w W.. Postanowieniem z dnia 3 lutego 2014 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. W sprzeciwie skarżąca polemizowała z uzasadnieniem postanowienia referendarza. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (t.j. Dz.U. 2012 r., poz. 270, w skrócie "p.p.s.a."), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Natomiast zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1) bądź w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Podkreślenia wymaga, że regulacja prawna art. 246 § 1 pkt 1 i 2 powoływanej ustawy stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., stosownie do której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Tak więc, przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Należy także pamiętać, że koszty sądowe stanowią daninę publiczną. Konstytucja RP przewiduje powszechny obowiązek ponoszenia takich danin, stanowiąc w art. 84, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, określonych w ustawie. Tym samym, przyznanie prawa pomocy oznacza w istocie obciążenie kosztami postępowania pozostałych podatników. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy się kierować rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, Sąd stwierdził, iż wnioskująca nie wykazała, że nie posiada obecnie lub nie jest zdolna wygospodarować dostatecznych środków na opłacenie należnych w sprawie kosztów sądowych oraz opłacenie adwokata z wyboru. Z przedłożonych dokumentów i przedstawionych twierdzeń nie wynika, jakie są faktyczne źródła utrzymania wnioskodawczyni. Wskazać należy, że w uzasadnieniu wniosku złożonego na urzędowym formularzu PPF w pkt 4 wnioskująca podała, że od dnia 3 grudnia 2013 r. nie posiada żadnych świadczeń finansowych i utrzymuje się z pomocy przyjaciół i rodziny (k. 2 akt sądowoadministracyjnych). Jednocześnie w pkt 10 formularza dotyczącym dochodów podała, że jednak osiąga wynagrodzenie w kwocie około 1500,00 zł netto miesięcznie (k. 4 akt sądowoadministracyjnych). Informacje te są sprzeczne. Nie wynika z nich ostatecznie, czy skarżąca pozostaje w stosunku zatrudnienia lub wykonuje pracę zarobkową na innej podstawie, czy nie. Natomiast na fakt zatrudnienia wnioskującej, a także jej zdolności do pracy pomimo choroby, wskazują przelewy dokonywane na rachunek bankowy wnioskującej od "B" S.A. we W. z tytułu wynagrodzenia (w dniu 30 października 2013r. w kwocie 1562,30 zł, k. 43 akt sądowoadministracyjnych, w dniu 28 listopada 2013 r. w kwocie 1848,98 zł, k. 44v akt sądowoadministracyjnych i w dniu 30 grudnia 2013 r. w kwocie 100,07 zł, k. 47 k. akt sądowoadministracyjnych). Przelewy z tytułu wynagrodzenia od prywatnej spółki podważają twierdzenie wnioskodawczyni, że od dnia 15 listopada 2012 r. przebywa na zwolnieniu lekarskim. Skarżąca nie podnosi także, że jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna ani też nie przedstawia dokumentów, że przebywa na zwolnieniu lekarskim i straciła uprawnienie do pobierania zasiłku chorobowego. Ma marginesie zauważyć także można, że wnioskująca pomimo dolegliwości bólowych związanych ( jak wynika z dokumentacji medycznej) z chorobą nadgarstka, nie przedłożyła dokumentów świadczących o niezdolności do pracy. Liczne konsultacje medyczne przeprowadzane zaś były w prywatnej, a nie publicznej, a więc bezpłatnej placówce medycznej. Skarżąca pomimo deklarowanej złej sytuacji finansowej, dokonała jednocześnie dwóch wpłat na rzecz prywatnej placówki medycznej. Pierwszej, na co wprost wskazuje tytuł przelewu, w kwocie 243 zł w dniu 4 listopada 2013 r. (k. 44 akt sądowoadministracyjnych) oraz drugiej, na co wskazywać może tytuł przelewu, w dniu 2 stycznia 2014 r. w kwocie 1000,00 zł. Ten ostatni przelew oznaczony przez skarżącą jako "zwrot długu koleżance", został wykonany pod tytułem "pl. Dominikański 3 W.". Jak wynika ze strony internetowej spółki "A" (www.luxmed.pl), właśnie pod tym adresem ma siedzibę jedna z jej placówek. W ocenie Sądu, wskazuje to, że wnioskująca pomimo deklarowanej złej sytuacji finansowej, dysponuje dochodami pozwalającymi na leczenie w prywatnej placówce. Dochodów tych, ich wielkości i źródła jednak nie ujawnia. Reasumując, prawo pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania sądowego ze środków publicznych i przez to zwolnienie z obowiązków ponoszenia kosztów postępowania sądowego powinno się sprowadzać wyłącznie do przypadków, w którym zdobycie przez stronę środków do sfinansowania udziału w tym postępowaniu jest niemożliwe (tak też postanowienie WSA we Wrocławiu z dnia 9 marca 2009 r., sygn. akt II SAB/Wr 32/08, LEX nr 603148). W przedmiotowej sprawie nie jest natomiast jasne, czy wnioskodawczyni wykonuje pracę zarobkową, czy nie, a jeżeli tak, to na jakiej podstawie i jakie dochody z niej osiąga. Pomimo spoczywającego nie niej ciężaru dowodu nie wykazała więc, że nie posiada lub nie jest w stanie zgromadzić środków na pokrycie kosztów sądowych oraz wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i art. 260 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.