I SO/Wr 4/08

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu Michał Kazek po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie dotyczącej decyzji Wójta Gminy J. z dnia [...] nr [...] postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W sprawie, P. G. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu tego żądania wskazała na brak środków finansowych, opłacanie czesnego na uczelni wyższej w kwocie 700 zł oraz udzielanie pomocy swojej babci. Dalej podała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z matką, która otrzymuje świadczenie rentowe w kwocie 440 złotych miesięcznie, uzyskuje wynagrodzenie za pracę w kwocie 2.100 zł, oraz ponosi opłaty mieszkaniowe w kwocie 620 zł. W dniu 14 kwietnia 2008 r. wnioskodawcy doręczono wezwanie do przedłożenia w terminie siedmiu dni, pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie akt sprawy, zeznania podatkowego za 2006 r., aktualnego zaświadczenia o wysokości wynagrodzenia skarżącej, szczegółowego, określonego kwotowo zestawienia ponoszonych miesięcznie wydatków ze wskazaniem źródeł ich finansowania i załączeniem dowodów opłat, wyciągów z posiadanych przez wnioskodawcę rachunków bankowych za ostatnie trzy miesiące, informacji ze wskazaniem tytułu prawnego do nieruchomości położonej w Legionowie, informacji, czy korzysta z Pomocy Społecznej lub innych form wsparcia państwowego oraz innych dokumentów potwierdzających okoliczności, które uzasadniałyby przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. W odpowiedzi P. G. przesłała fotokopie potwierdzenia salda rozliczeń z tytułu wydatków za zużytą wodę i opłat eksploatacyjnych za użytkowanie lokalu w kwocie - 5.774,93 zł oraz wezwań ostatecznych do uregulowania tych zaległości wraz z odsetkami, dowodu przekazu pocztowego kwoty 700 zł tytułem opłat za studia wyższe, harmonogramu spłaty kredytu w kwocie 5.620,82 zł, odcinków przekazu pocztowego świadczenia rentowego M. G. za styczeń, luty, marzec i kwiecień 2008 r. w kwocie od 669,16 zł do 712,65 zł, dowodu uiszczenia opłat za energię elektryczną w kwocie 92,89 zł miesięcznie oraz wyciągu bankowego za marzec 2008 r. Stosownie do brzmienia art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1) a w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2 cyt. wyżej przepisu). Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że ponoszenie tych kosztów jest zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych oznacza w rzeczywistości swoistą formę kredytowania podmiotów zobowiązanych do uiszczenia tych kosztów. Niedopuszczalna jest sytuacja, gdy podmioty te wykonują inne ciążące na nich zobowiązania, żądając by koszty sądowe pokrywał za nie Skarb Państwa. Natomiast instytucja zwolnienia od kosztów zastępstwa procesowego jest instytucją stosowaną w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy się kierować rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata, należało uznać, że P. G. nie uprawdopodobniła, że nie jest w stanie zgromadzić środków celem uiszczenia opłat sądowych oraz zaangażowania profesjonalnego zastępcy procesowego. Złożone przez wnioskodawcę oświadczenie nie zawiera dostatecznych danych koniecznych do oceny jego rzeczywistych możliwości płatniczych. W treści wniosku ograniczył się on jedynie do przedstawienia takich danych, które mogły świadczyć o jego złym stanie majątkowym i braku dochodów. Uchylił się natomiast od ich wykazania i uzupełnienia w sposób określony w doręczonych wezwaniach. Załatwiając odmownie niniejszy wniosek o przyznanie prawa pomocy Sąd wziął ponadto wzgląd na to, iż koszty postępowania sądowoadministracyjnego powinny być ponoszone na równi z innymi wydatkami, które P. G. ponosi (np. spłaty rat kredytu). W zakresie podnoszonej we wniosku kwestii wydatków za naukę wnioskodawcy (czesne) i spłatę kredytu należy wskazać, iż okoliczność ta nie może mieć decydującego znaczenia przy ocenie możliwości finansowych podmiotu wnioskującego o przyznanie prawa pomocy. Jako powszechnie ugruntowany w orzecznictwie sądowym należy uznać pogląd, w myśl którego, zobowiązania cywilnoprawne (rata kredytu) nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego. Na marginesie należy wskazać, że odmowa przyznania stronie pomocy ze strony profesjonalnego pełnomocnika nie ograniczy jej prawa do Sądu, albowiem Sąd, stosownie do dyspozycji art. 6 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w razie potrzeby udzieli stronie niezbędnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczy stronę o skutkach prawnych tych czynności oraz ich zaniedbań. W tym stanie rzeczy uzasadnione jest stwierdzenie, że na obecnym etapie postępowania skarżący nie wykazał, stosownie do brzmienia art. 246 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, podstaw do przyznania prawa pomocy i wobec takiej konstatacji, na podstawie powołanych wyżej przepisów oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono jak w sentencji.