I SO/Wr 6/16

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku A. Sp. z o.o. z/s w W. w przedmiocie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżąca spółka, prowadząca działalność w zakresie sprzedaży metali i rud metali, wniosła o zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że jako strona postępowania konsekwentnie nie zgadza się ze stanowiskiem organu kontroli skarbowej od 2009 r. Spółka posiada zarząd jednoosobowy. Prezes zarządu co najmniej od 2013 r. jest chory – cierpi na chorobę psychiczną, która wyłącza możliwość zastępowania spółki w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przygotowanie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego jest czynnością zawiłą, wymagającą szczególnej wiedzy prawniczej. Na tym etapie prezes zarządu nie jest w stanie samodzielnie podjąć prawidłowych działań zmierzających do ochrony interesów prawnych spółki. W oświadczeniu o majątku i dochodach strona podała, że kapitał zakładowy spółki wynosi 52.000 zł, wartość środków trwałych 0 zł, zaś co do zysku lub straty za ostatni rok – na dzień złożenia wniosku bilans nie był sporządzony. Saldo rachunku bankowego na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosiło 0 zł. Na dwukrotne wezwanie, skierowane na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 – dalej: p.p.s.a.), przedłożone zostały wydruki historii rachunku bankowego z zerowym saldem, deklaracje VAT-7 za poszczególne miesiące od listopada 2015 r. do kwietnia 2016 r., zeznanie podatkowe za 2014 r., bilans oraz rachunek zysków i strat za 2012 r. Wszystkie dokumenty, poza bilansem oraz rachunkiem zysków i strat, wykazują wartości zerowe. Na deklaracjach VAT-7 zadeklarowana jest nadwyżka w VAT w kwocie 27.604 zł, która przenoszona jest co miesiąc na następny okres rozliczeniowy. Prezes zarządu wyjaśnił w piśmie z dnia 10 czerwca 2016 r., że bilans za 2015 r. nie został sporządzony z przyczyn organizacyjnych i finansowych. Sam prezes jest również stroną postępowań kontrolnych i podatkowych, na skutek czego doręczono mu około 1000 strony dokumentów. Krótkie terminy do zapoznania się z tak obszernym materiałem i zredagowanie różnych pism, w tym środków zaskarżenia, spowodowało, że nie był w stanie zgromadzić wszystkich żądanych dokumentów w zakreślonym terminie. Ponadto rodzi to dla spółki dalsze znaczne koszty, na które spółka nie posiada dostatecznych środków. Strona dodała, że organy podatkowe, pomimo jakiegokolwiek prawomocnego orzeczenia sądu, dokonały skutecznego zabezpieczenia swoich roszczeń na majątku spółki, pozbawiając ją środków obrotowych. W ocenie referendarza sądowego, przedstawione oświadczenia nie dają podstaw do uwzględnienia przedmiotowego wniosku. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 2 i art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w przypadku osób prawnych może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Zwrócić należy uwagę, że powyższa regulacja przewiduje, iż to wnioskodawca ma obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających jego żądanie. Wskazuje również na to treść art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Jednocześnie podkreślić trzeba, że wykazanie oznacza więcej niż tylko uprawdopodobnienie przesłanek przyznania prawa pomocy – wnioskodawca winien w miarę możliwości udowodnić, udokumentować fakty, na które się powołuje. Właściwe przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających zwolnienie od kosztów sądowych oraz dowodów na ich poparcie umożliwia bowiem sądowi rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Strona ma w tym zakresie inicjatywę dowodową, a sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (zob. postanowienie NSA z dnia 4 lipca 2013 r., sygn. akt II GZ 324/13, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanego wniosku wskazać należy, że strona wprawdzie nadesłała dokumenty finansowe, z których jednak niewiele wynika i trudno na ich podstawie ocenić możliwości płatnicze spółki. W istocie wynika z nich, że spółka od 2015 r. nie dokonuje żadnych dostaw, w 2014 r. nie uzyskała przychodu, nie ponosząc też kosztów jego uzyskania. Jednakże z bilansu za 2012 r. (tylko taki został przedłożony) wynika, że spółka dysponowała aktywami obrotowymi na kwotę ponad 6.000.000 zł, w tym posiadała środki pieniężne w kwocie ponad 2.000.000 zł. Jej kapitał własny wynosił ponad 3.000.000 zł. Natomiast zgodnie z rachunkiem zysków i strat za 2012 r. przychody netto w tym roku wyniosły ponad 2.000.000 zł i odnotowany został zysk o wartości 172.738,31 zł. Wywieść stąd by należało, iż spółka dysponowała znacznym majątkiem. Jakkolwiek prezes zarządu, Przemysław Kosior, twierdzi, że został pozbawiony środków obrotowych celem zabezpieczenia zobowiązań podatkowych, nie potwierdził jednak tego żadnym stosownym dokumentem. Nie jest właściwie też możliwa ocena aktualnej kondycji finansowej i majątkowej spółki ze względu na brak bilansu oraz rachunku zysków i strat za 2015 r. Nie jest przy tym zrozumiałe uzasadnienie, że ww. dokumenty finansowe nie zostały sporządzone z powodów organizacyjnych i finansowych. Co do zasady, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości, podmioty takie jak spółka z o.o. obowiązane są sporządzić bilans oraz rachunek zysków i strat w terminie 3 miesięcy od dnia bilansowego. Tak sporządzona dokumentacja winna być też złożona do urzędu skarbowego po jej zatwierdzeniu, zgodnie z przepisami regulujących podatek dochodowy od osób prawnych. Dlatego też nie można było przyjąć jako przekonujących wyjaśnień, które wskazują na to, że powodem braku żądanych dokumentów był brak czasu prezesa zarządu na ich przygotowanie. Przedłożone zostały wprawdzie deklaracje VAT-7 za poszczególne miesiące bieżącego roku. Jednak wynikać z nich może tylko to, że spółka nie prowadzi działalności gospodarczej, lecz nie stanowią odzwierciedlenia jej sytuacji majątkowej. Zwrócić należy uwagę, że art. 246 § 2 p.p.s.a. stanowi o niewystarczających środkach na pokrycie kosztów postępowania. Użyte pojęcie "środków" natomiast nie obejmuje wyłącznie posiadanych środków pieniężnych. Chodzi tutaj o ogólny stan majątkowy wnioskodawcy, który daje podstawę oceny możliwości zgromadzenia środków na pokrycie kosztów swego udziału w sprawie. Końcowo wyjaśnienia wymaga, iż fakt zmagania się z chorobą psychiczną przez prezesa zarządu, który jest jedynym uprawnionym do reprezentacji spółki, nie może stanowić uzasadnienia dla przyznania profesjonalnego pełnomocnika. Jedynym kryterium przewidzianym przepisami regulującymi instytucję prawa pomocy, są możliwości płatnicze wnioskodawcy. Na marginesie zaś zauważyć wypada, że skarga na decyzję wskazaną we wniosku została już sporządzona (w sposób profesjonalny) i podpisana przez P.K. jako prezesa zarządu. W świetle powyższych uwag, zdaniem referendarza skarżąca spółka nie wykazała należycie zasadności przedmiotowego wniosku. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 2 art. 246 § 2 pkt 1 oraz art. 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji postanowienia.