I SO/Wr 8/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Tkacz-Rutkowska po rozpoznaniu w dniu 7 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I wniosku A S.A. w likwidacji z/s w C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie dotyczącej postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2010 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. A S.A. (dalej: strona, spółka) w likwidacji z siedzibą w C., przed wniesieniem skargi na akt administracyjny, złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu wskazała spółka, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej z powodu braku środków. W oświadczeniu o majątku i dochodach podała wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych w kwocie 4.651.821 zł, wartość środków trwałych - 0zł, wysokość zysku za ostatni rok obrotowy według bilansu - 669.062 zł oraz stan rachunków bankowych – 130.972,55 zł. Na wezwanie referendarza sądowego spółka przesłała dokumenty, z których wynika, że w latach 2011 i 2012 uzyskała dochód w kwocie odpowiednio 383.863,41 zł i 683.511,07 zł (przy przychodzie w kwocie odpowiednio 5.775.143,74 zł i 8.685.072 zł). Natomiast w sierpniu, wrześniu i październiku 2013 r. dokonała dostawy towarów i świadczyła usługi o wartości odpowiednio 421.884 zł, 630.546 zł i 261.626 zł. Na dzień 30 września 2013 r. jej kapitał zapasowy wyniósł 4.515.821,27 zł, a zysk – 181.133,47 zł (przy przychodzie w kwocie 6.173.214,29 zł). Z przedstawionego bilansu wynika, że należności krótkoterminowe spółki wynoszą 5.278.436,62 zł oraz że posiada środki pieniężne (w kasie i na rachunkach) w łącznej kwocie 203.915,46 zł. W dniu 30 grudnia 2013 r. referendarz sądowy odmówił spółce przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Strona na powyższe rozstrzygnięcie złożyła sprzeciw, w którym zawarła polemikę z orzeczeniem referendarza. W ocenie strony, referendarz, mimo prawnych możliwości, nie wezwał ją do przedłożenia dodatkowych dokumentów. W konsekwencji, strona nie mogła wykazać swojej rzeczywistej sytuacji finansowej i majątkowej. Do sprzeciwu strona nie dołączyła żadnych nowych dokumentów. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Wniosek strony o przyznanie prawa pomocy nie zasługiwał na uwzględnienie. Stosownie do brzmienia art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: u.p.p.s.a.), w przypadku osób prawnych i innych jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Regulacja ta musi być odczytywana w kontekście treści art. 199 u.p.p.s.a., zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Bezspornym jest, że zwolnienie od kosztów sądowych stanowi wyjątek od reguły wykonania tego obowiązku. Przesłanki przyznania prawa pomocy nie mogą więc być interpretowane rozszerzająco, a zwolnienie strony z ponoszenia kosztów postępowania sądowego winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Osoba prawna wnioskująca o udzielenie prawa pomocy jest obowiązana wykazać nie tylko, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także, że ich nie posiada, mimo że podjęła wszelkie niezbędne działania, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków. Ponadto ciężar dowodu co do wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa każdorazowo na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa. Powinno się więc sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Trzeba wskazać, że ocena możliwości płatniczych w przypadku osób prawnych sprowadza się wyłącznie do ustalenia, czy strona dysponuje środkami finansowymi wystarczającymi na opłacenie kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Zdaniem Sądu, w świetle przedstawionych przez spółkę okoliczności oraz przedłożonych dokumentów, nie można przyjąć, że nie ma ona dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Jak wynika ze złożonych deklaracji spółki, w sierpniu 2013 r. wartość dostawy towarów i świadczonych usług wyniosła 421.884 zł, we wrześniu 2013 r. 630.546 zł, a w październiku 2013 r. 261.626 zł. Wartość osiąganych przychodów w latach 2011 i 2012 wyniosła zaś odpowiednio 5.775.143,74 zł i 8.685.072 zł. W ocenie Sądu, spółka prowadzi więc nadal działalność gospodarczą na dużą skalę. W zebranym materiale nie znajduje także oparcia twierdzenie strony, że znajduje ona się w trudnej sytuacji finansowej. Z oświadczenia oraz złożonych dokumentów wynika, że z prowadzonej działalności spółka osiąga zyski (na dzień 30 września 2013 r. - 181.133,47 zł) oraz posiada znaczne środki pieniężne (203.915,46 zł), w tym kapitał zapasowy w dużej wysokości (4.515.821,27 zł). Oznacza to, że strona ma stosowne rezerwy, z których może opłacić koszty postępowania. Na marginesie należy dodać, że bezpodstawnie strona zarzuca, że nie miała możliwości wykazania swojej sytuacji finansowej i materialnej. Z akt sprawy wynika, że zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 13 listopada 2013 r. wezwano stronę do dostarczenia określonych dokumentów. W wezwaniu wskazano, że strona ma prawo złożyć także inne dokumenty oraz informacje, których treść może mieć znaczenie dla oceny wniosku spółki. Spółka z tego prawa nie skorzystała. Przedłożyła jedynie dokumenty wprost wymienione w wezwaniu. Nieuzasadnione są więc zarzuty spółki, że referendarz sądowy powinien ją jeszcze raz wezwać do przedłożenia dodatkowych dokumentów. Zdaniem Sądu, ocena sytuacji spółki w powiązaniu z przedłożoną dokumentacją nie daje podstawy do uznania, że strona spełnia przesłanki do przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W przedmiotowej sprawie strona ma bowiem możliwość zgromadzenia odpowiednich środków. W tych okolicznościach, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 u.p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.