I SO/Wr 9/14

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku T. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia doradcy podatkowego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. T. J. wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego uzasadniając, że zamierza zaskarżyć postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w przedmiocie zawieszenia postępowania wznowionego na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego o sygn. SK 18/09. Zwróciła przy tym uwagę, że wnosić będzie jednocześnie cztery skargi w sprawach dotyczących podatku dochodowego od osób fizycznych od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za lata 2003, 2004, 2005 i 2006. Analogiczne skargi wnosić będzie również jej mąż. W rezultacie łączna wysokość wpisów będzie wynosić 800 zł. Wnioskodawczyni podniosła, iż nie jest w stanie ponieść tych kosztów bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania jego rodziny, to jest męża i syna, który choruje na schizofrenię (załączono stosowne zaświadczenie). Wyjaśniła, że zła kondycja finansowa rodziny wynika w głównej mierze z faktu zapłaty wskazanego wyżej podatku i ponoszenia kosztów postępowań (około 420.000 zł) w związku z decyzjami, którymi ten podatek został ustalony. Na koszty te składało się wynagrodzenie dla pełnomocnika, wartość podatku, koszty postępowania przed Urzędem Kontroli Skarbowej i wpisy sądowe. Strona zwróciła uwagę, że w powyższych sprawach, zakończonych prawomocnymi wyrokami tutejszego Sądu, wniesione zostały skargi o wznowienie postępowania. W sprawach tych przyznane zostało zarówno wnioskodawczyni, jak i jej mężowi, prawo pomocy w zakresie częściowym. Aktualnie mąż strony jest bezrobotny, z kolei wnioskodawczyni po półrocznej przerwie podjęła nową pracę. Na potwierdzenie powyższych okoliczności do wniosku załączone zostały stosowne zaświadczenia dotyczące męża (zarejestrowanego od 18 lipca 2013 r.), strony (zatrudniona na okres próbny od 19 lutego do 18 maja 2014 r. z wynagrodzeniem brutto 1.500 zł) i choroby syna. Poza jej wynagrodzeniem, jedynym źródłem utrzymania – jak wskazała wnioskodawczyni – są dochody ze sprzedaży papierów wartościowych A S.A., których wartość na dzień 17 marca 2014 r. wynosiła około 16.450 zł. Ich sprzedaż pozwala na skromne, oszczędne życie przy wydatkach miesięcznych na poziomie około 2.000 zł na całą rodzinę. Wydatki te obejmują czynsz, opłaty za media, telefony, Internet, wyżywienie, lekarstwa. Dodatkowo małżonkowie mają zaciągnięte dwie pożyczki – pierwszą, która pierwotnie wynosiła 11.000 zł, a obecnie 15.000 zł (rata miesięczna to 280 zł), i drugą na 5.000 zł (rata – 170 zł). Strona dodatkowo oświadczyła, że we wznowionym postępowaniu podatkowym korzystała z mężem z usług dor. pod. M B. Umowa zawarta z tym pełnomocnikiem nie obejmowała jednak postępowania sądowoadministracyjnego, gdyż wynagrodzenie w tym zakresie przekraczało ich możliwości finansowe. Do wniosku załączono, poza ww. dokumentami, zeznanie podatkowe małżonków za 2013 r. z wykazanym przychodem 20.728,26 zł i informacje PIT-8C o przychodach z papierów wartościowych w kwocie 7.446,90 zł oraz wydruki rachunków bankowych małżonków. Dokumenty i oświadczenia, złożone w wyniku wezwania skierowanego na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.), potwierdzają złożone oświadczenia, a nadto wynika z nich, że strona spłaca pożyczki bankowe o wartości 15. 000 zł i 5.000 zł. Druga pożyczka została zaciągnięta w kwietniu 2014 r. Wnioskodawczyni dodała, że mąż zaciągnął kolejną pożyczkę na 1.400 zł, którą spłaci ze środków uzyskanych ze sprzedaży akcji. Zgodnie z art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., prawo pomocy obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika, czyli w zakresie całkowitym, może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W zakresie częściowym natomiast – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim tym, którzy nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem lub następuje to kosztem niezbędnego utrzymania własnej rodziny. Zwolnienie bowiem od kosztów sądowych, ustanowienie pełnomocnika z urzędu jest jednoznaczne z przerzuceniem ciężaru ponoszenia tych kosztów na budżet państwa. Pamiętać też trzeba, że koszty sądowe stanowią daninę publiczną. Natomiast Konstytucja RP przewiduje powszechny obowiązek ponoszenia takich danin, stanowiąc w art. 84, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie. W istocie konstytucyjną zasadą jest również prawo do sądu ustanowione w art. 45 ust. 1, dlatego też w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy dochodzi do konieczności dokonania wyważenia pomiędzy zapewnieniem prawa do sądu podmiotowi niemającemu dostatecznych środków, a zasadą powszechności i równości w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych. W świetle powyższych uwag, w ocenie referendarza sądowego, przedmiotowy wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie, nawet przy przyjęciu okoliczności, iż wnioskodawczyni i jej wnieśli jednocześnie osiem skarg na postanowienia organu podatkowego, a co za tym idzie, ciąży na nich obowiązek opłacenia równocześnie wpisów sądowych w kwocie łącznej 800 zł. Jak zauważyła strona, do tutejszego Sądu zostały wniesione przez małżonków skargi o wznowienie postępowania sądowego i w tych sprawach, postanowieniami datowanymi na 7 stycznia 2014 r., obojgu małżonkom przyznane zostało prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi oraz ustanowienie doradcy podatkowego z urzędu. Przedstawiona sytuacja finansowa wskazywała bowiem, że rodzina nie jest w stanie ani opłacić wartości wpisów od skarg w łącznej kwocie ponad 4.000 zł, ani wynagrodzenia dla pełnomocnika. Niemniej w tym samym czasie, w okolicznościach, w których dokonano powyższej oceny, małżonkowie korzystali z usług doradcy podatkowego w postępowaniu przed organem podatkowym. Dodatkowo zwrócić należy uwagę, że wszyscy członkowie rodziny byli wtedy zarejestrowani jako bezrobotni. Stąd wywieść należy, że strona dysponuje środkami, które może przeznaczyć na opłacenie pełnomocnika z wyboru bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania rodziny. Tym bardziej, że małżonkowie zostali w tym zakresie odciążeni finansowo w wyniku przyznania prawa pomocy w ośmiu sprawach w przedmiocie wznowienia postępowania sądowego. Ponadto wskazać trzeba, że sytuacja rodziny o tyle się poprawiła, że wnioskodawczyni podjęła zatrudnienie. Zaś fakt uzyskania pożyczki bankowej w kwietniu 2014 r. świadczy o pozytywnej ocenie zdolności płatniczych, dokonanej przez bank przed udzieleniem kolejnej pożyczki pieniężnej. Małżonkowie mają również inne możliwości poczynienia oszczędności na opłacenie kosztów postępowania. Wskazuje na to analiza wydruków rachunków bankowych – zakupy żywnościowe dokonywane są przez małżonków w sklepach obiektywnie postrzeganych jako drogie (delikatesy Alma, EPI), z których z pewnością nie korzystają osoby dysponujące środkami wyłącznie na pokrycie podstawowych potrzeb socjalnych. W tym stanie rzeczy nie można było przyjąć, że wnioskodawczyni nie ma środków na opłacenie swego udziału w sprawie. Mając wobec tego na uwadze powyższe, postanowiono jak w sentencji podstawie art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 oraz 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.