II SA/Wr 100/12

Wiesław Jakubiec – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 17 lipca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.Ż. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia .... w przedmiocie stwierdzenia wykonania obowiązku postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący złożył w dniu 18 czerwca 2012 r. na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata wskazując w uzasadnieniu, że gospodarstwo domowe prowadzi z żoną, utrzymuje się ze świadczenia rentowego, posiada oszczędności w wysokości 6.000 zł oraz nieruchomość rolna o pow. 5, 92 ha. W piśmie z dnia 4 lipca 2012 r. skarżący sprecyzował, że żąda przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia z wpisu sądowego od skargi i ustanowienia adwokata. Poinformował, że wysokość jego świadczenia rentowego wynosi 470 zł, w ubiegłym roku otrzymał z Unii Europejskiej dotację w wysokości ok. 3000 zł, a jego wydatki z tytułu utrzymania mieszkania wynoszą ok. 250 zł. Dodał, że w miarę możliwości wspiera finansowo swoją żonę, która od 6 lat w J. opiekuje się umierającą matką. Oświadczył, że jest w stanie uiścić wpis sądowy w wysokości 100 zł i podkreślił, że nie może zbyć nieruchomości rolnej, bowiem związana jest ona z zabudowaniami, w sprawie których trwa niniejszy spór. Prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - zwanej dalej p.p.s.a. (t.j. z 2012 r. Dz. U. poz. 270)). W ocenie Sądu wnioskodawca nie dopełnił ww. obowiązku. Skarżąca nie wykazał bowiem, że konieczność poniesienia przez niego wpisu sądowego od skargi w wysokości 500 zł (jedynego na tym etapie kosztu sądowego) mogłoby spowodować uszczerbek dla jego koniecznego utrzymania, w szczególności, że we wniosku wskazał, że posiada oszczędności w wysokości 6.000 zł i oświadczył, że stać go na uiszczenie wpis sądowego w wysokości 100 zł. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być sporządzony w sposób rzetelny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy i okoliczności te -na żądanie Sądu- winny być należycie udokumentowane (art. 255 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie wnioskodawca nie wyjaśnił i nie udokumentował wielu istotnych okoliczności, które mogą kształtować jego sytuację finansową, np. nie przedłożył dokumentu potwierdzającego wysokość dochodu uzyskiwanego przez siebie i swoją żonę; nie wyjaśnił czy korzysta ze wsparcia finansowego osób trzecich lub z Pomocy Społecznej; nie przedłożył wyciągów z posiadanych rachunków bankowych; nie określił wartości posiadanych przez siebie ruchomości; nie udokumentował wysokości swoich niezbędnych miesięcznych wydatków; nie określił wysokości rzeczywistego dochodu z gospodarstwa rolnego. Przyznanie prawa pomocy to w istocie "kredytowanie" kosztów postępowania z budżetu Państwa (czyli jest to dodatkowe obciążenie innych obywateli) i dlatego winno być udzielane wyjątkowo. W przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Do oceny możliwości uiszczenia przez skarżącego kosztów sądowych nie jest istotne źródło, z którego czerpie on środki na koszty swego utrzymania (może to być m.in. wsparcie finansowe najbliższej rodziny czy pożyczka od osób trzecich). Nieuzasadnione jest przeświadczenie skarżącego, że z posiadanych przez niego oszczędności (6.000 zł) nie może pokryć wymaganych kosztów postępowania prowadzonego z własnej inicjatywy i we własnym interesie. Powtórzyć należy, iż wniosek o przyznanie prawa pomocy oceniany jest jedynie w oparciu o kryterium istnienia lub braku zdolności finansowej wnioskodawcy i badanie to odbywa się przez obiektywne zestawie faktycznych możliwości pozyskania środków finansowych przez wnioskodawcę (np. stały dochód, oszczędności, pożyczka itd.) z wysokością ponoszonych przez niego niezbędnych wydatków (w tym wysokością należnych na danym etapie postępowania kosztów sądowych). Skarżącego nie wskazał żadnej okoliczności, która mogłaby stanowić przeszkodę uniemożliwiającą uszczuplenie mu posiadanych oszczędności. Ustosunkowując się do wniosku o ustanowienie adwokata podkreślić należy, iż ustanowienie stronie w toku postępowania przed sądem administracyjnym I instancji pełnomocnika z urzędu powinno mieć charakter zupełnie wyjątkowy, bowiem sąd ten obowiązany jest czuwać nad tym by stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego udzielać potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań (art. 6 p.p.s.a.). Skarga dla Sądu ma wyłącznie walor niewiążącej informacji o wadliwości aktu czy działania (zaniechania) organu, bowiem Sąd z urzędu zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa jakie stwierdzi badając daną sprawę. Sąd także ocenia czy organy administracyjne zastosowały wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze (art. 134 p.p.s.a.). Wskazane uregulowania gwarantują, że niezależnie od błędnie lub nieudolnie formułowanych przez skarżącego zarzutów czy braku jego zaangażowania w postępowanie sądowoadministracyjne (skarżący nie ma obowiązku uczestniczenia w posiedzeniach Sądu) akt będący przedmiotem zaskarżenia zostanie wszechstronnie przez Sąd zbadane pod względem jego zgodności z prawem. Sąd podjął czynności zmierzające do ustalenia, czy wnioskodawcy przysługuje prawo pomocy w żądanym przez niego zakresie. Niekorzystne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie jest spowodowane wyłącznie brakiem jego należytej inicjatywy przy ustaleniu czy kwalifikuje się on do grona osób legitymowanych do uzyskania takiej pomocy ze strony Państwa. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.