II SA/Wr 1009/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak, Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński /sprawozdawca/, Asesor WSA Lidia Serwiniowska, Protokolant Aleksandra Pokorska, po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi W. R. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego kwotę 10 /dziesięć/ zł. tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji. Decyzją Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]r. Nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. z 1997r. Nr 142, poz. 950 z późn. zm./ po ponownym rozpatrzeniu sprawy na wniosek W. R. utrzymano w mocy decyzję własną z dn. [...]r. Nr [...] o pozbawieniu uprawnień kombatanckich. W motywach podano, że W. R. wystąpił do Kierownika Urzędu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej pozbawienia uprawnień kombatanckich. W jego treści podniósł, że w [...]r. walczył w plutonie operacyjnym /Istriebitielnyj Batalion/, o czym pisał w życiorysie, i co potwierdzili świadkowie. Kierownik Urzędu rozpatrując ponownie sprawę ustalił, że W. R. uzyskał uprawnienia w ZBoWiD z tytułu utrwalania władzy ludowej w latach [...]-[...] za działalność prowadzoną w Ochotniczej Rezerwie Milicji Obywatelskiej. Powyższy stan faktyczny ustalono na podstawie akt ZBoWiD. Wobec powyższego Kierownik Urzędu stwierdził, że W. R. otrzymał uprawnienia w ZBoWiD wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej. Zgodnie z art.25 ust.2 pkt 2 cyt. ustawy pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które uzyskały uprawnienia na mocy dotychczasowych przepisów wyłącznie z tytułu działalności w charakterze uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej. Okoliczności podniesione przez stronę we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczące udziału w walkach z oddziałami UPA w ORMO i "Istriebitielnych Batalionach" nie mają spływu na wynik sprawy. Zgodnie z art. 1 ust.2 pkt 6 cyt. ustawy za działalność kombatancką uznaje się uczestniczenie w walkach w jednostkach Wojska Polskiego oraz zmilitaryzowanych służbach państwowych z oddziałami UPA i grupami Wehrwolfu. ORMO nie była zmilitaryzowaną służbą państwową, w związku z czym jakiekolwiek zadania wykonywane w jej szeregach nie mogą być uznane za działalność kombatancką. Ponadto zgodnie z przepisem art. 22 ust. 3 cyt. ustawy termin składania udokumentowanych wniosków o przyznanie uprawnień z tytułów określonych w art. 1-4 cyt. ustawy upłynął dn. 31.12.1998 r. W skardze na tę decyzję do sądu administracyjnego W. R. podniósł, że po wyzwoleniu w [...]r. służył w plutonie operacyjnym w K. podległym stacjonującej w jego miejscowości jednostce Wojska Polskiego, brał udział w walkach z bandami UPA. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoją wcześniejszą argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący podnosił, że w [...]r. walczył w plutonie operacyjnym /Istriebitielnyj Batalion/, na co - jego zdaniem - istnieją dowody. Mimo to w decyzji z dnia [...]r. wydanej w wyniku ponownego rozpatrzenie sprawy organ kombatancki stwierdził, że okoliczność ta nie ma wpływu na wynik sprawy. Stwierdził ponadto, że zgodnie z art. 22 ust. 3 ustawy o kombatantach ..., termin składania udokumentowanych wniosków o przyznanie uprawnień z tytułów określonych w art. 1-4 tej ustawy upłynął 31 grudnia 1998r. W świetle ustaleń poczynionych w orzecznictwie sądowym, stanowisko organu nie jest zasadne. W uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 marca 2002r., OPS 13/01, ONSA 2002, nr 4, poz. 132 wywiedziono, że postępowanie o pozbawienie uprawnień kombatanckich to badanie, czy osoba posiadająca status kombatanta w dniu wejścia w życie omawianej ustawy zachowuje ten status /również na innej podstawie/ i związane z nim uprawnienia. W uzasadnieniu tej uchwały, analizując dotychczasowe orzecznictwo Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego, wskazano, że więcej argumentów przemawia za stanowiskiem, iż w toku postępowania o pozbawienie uprawnień kombatanckich osoby, która na mocy dotychczasowych przepisów uzyskała uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej", dopuszczalne jest zgłoszenie przez nią zarzutu, iż zachowuje te uprawnienia, ponieważ spełnia warunek, o którym mowa w zdaniu drugim art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy /w szczególności wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 lutego 2001r. sygn. akt III RN 77/00, OSNAPiUS 2001, nr 15, poz. 475, w którym wyrażono pogląd, że procedura prawna weryfikacji uprawnień kombatanckich wprowadzona przepisami ustawy o kombatantach nie pozbawia strony-osoby, której uprawnienia kombatanckie poddawane są weryfikacji możliwości wykazania w tym samym postępowaniu, że jakkolwiek uprawnienia kombatanckie uzyskała z tytułu "utrwalana władzy ludowej" to jednak spełnia ona także warunki konieczne do nabycia uprawnień kombatanckich na innej podstawie prawnej wymienionej w art. 1 ust. 2 - art. 4 ustawy o kombatantach/. Na podstawie przepisu art. 25 ust. 2 pkt 2 cytowanej ustawy można zrekonstruować normę prawną, że "uczestnik walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" zachowuje uprawnienia kombatanckie jeżeli ma te uprawnienia z innych tytułów określonych w tej ustawie. Oznacza to, że w toku postępowania o pozbawienie uprawnień kombatanckich powoływanie się przez taką osobę na inny określony w ustawie tytuł do tych uprawnień nie może być utożsamiane z wnioskiem o przyznanie uprawnień, o którym mowa w art. 22 ust. 3 omawianej ustawy. Wniosek /zarzut/ osoby, której uprawnień kombatanckich dotyczy postępowanie o pozbawienie tych uprawnień na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz. U. z 1997r. Nr 142, poz. 950 ze zm./, wskazujący na zachowanie uprawnień z tytułów określonych w tej ustawie, powinien być rozpoznany i rozstrzygnięty w postępowaniu weryfikacyjnym w sprawie o pozbawienie uprawnień kombatanckich. Uwzględniając powyższe, należy rozpatrzeć zarzut udziału skarżącego w Istriebitielnych Batalionach. Wobec tego, że zarzut ten został zgłoszony dopiero w postępowaniu "odwoławczym", na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 "a" i "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153, poz. 1270/ w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153, poz. 1271 ze zm./, orzeczono jak w sentencji. Skarżący dopiero w treści skargi do Sądu wyraźnie oświadczył, że po wyzwoleniu w [...]r. w "plutonie operacyjnym" podległym Wojsku Polskiemu brał udział w walkach z oddziałami UPA, zatem okoliczność ta nie mogła być przedmiotem oceny organu. O kosztach orzeczono na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnych Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74, poz. 368 ze zm./ w zw. z art. 97 § 2 Przepisów wprowadzających ... . Sąd nie orzekał w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji, gdyż, w związku z wyrokiem uchylającym zaskarżoną decyzję, decyzja pozbawiająca skarżącego uprawnień kombatanckich nie nabyła cechy prawomocności, wobec czego uprawnienia przysługujące dotąd kombatantowi, przysługują mu nadal.