II SA/Wr 1013/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Henryk Ożóg po rozpoznaniu w dniu 31 sierpnia 2004 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę Decyzją z dnia [...]r. Nr [...]Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we Wrocławiu, na podstawie art. 2 ust. 4. art. 10 ust.1 pkt 2 i art. 32 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.), zwanej dalej ustawą, uchwały nr XI/371/99 Rady Miejskiej Wrocławia z dnia 8 lipca 1999 r. w sprawie jednostki budżetowej Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej (Biuletyn Urzędowy Rady Miejskiej Wrocławia nr 7, poz. 328), uchwały nr XVIII/541/00 Rady Miejskiej Wrocławia z dnia 24 lutego 2000 r. w sprawie upoważnienia do wydawania decyzji administracyjnych w indywidualnych sprawach z zakresu pomocy społecznej (Biuletyn Urzędowy Rady Miejskiej Wrocławia nr 2, poz. 17 ze zm.) oraz art. 104 kpa udzieliła J. D. pomocy w postaci zasiłku celowego na dofinansowanie do żywności w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może zostać przyznany zasiłek celowy z pomocy społecznej. Na podstawie wywiadu środowiskowego i zebranej dokumentacji dotyczącej sytuacji materialnej i rodzinnej wnioskodawcy ustalono, że faktyczny dochód w rodzinie nie przekracza ustawowego kryterium dochodowego. Wysokość świadczenia odpowiada celom i możliwościom pomocy społecznej. Określone w decyzji terminy płatności przyznanego świadczenia mają charakter wyłącznie techniczno-informacyjny dla obu stron postępowania (tj. klienta i MOPS). W odwołaniu od tej decyzji J. D. podniosła, że przyznana pomoc jest niewystarczająca w odniesieniu do potrzeb jej trzyosobowej rodziny. Poinformowała, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku i pomimo starań nie może znaleźć pracy. Podniosła, że źródłem utrzymania jej rodziny jest jedynie otrzymywane przez męża świadczenie rentowe w kwocie [...]zł miesięcznie. Odwołująca się wskazała, że jej wydatki mieszkaniowe, za energię elektryczną, telefon i RTV wynoszą [...] zł, w związku z czym na żywność może przeznaczyć miesięcznie kwotę [...]. Uznała, że w jej sytuacji powinna otrzymać zasiłek okresowy, a nie celowy. Decyzją z 5 marca 2003 r. Nr SKO 4311/54/03 Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu na podstawie art. 138 §1 pkt 1 kpa oraz art. 32 ust. 1 i ust. 2 w związku z art. 1 ust. 1, art. 2 ust. 4 ustawy utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, że z akt sprawy i ustaleń organu pomocy społecznej wynika, że J. D. jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy we W. jako bezrobotna, obecnie bez prawa do zasiłku. Zamieszkuje wraz z mężem oraz 18-letnią uczącą się córką. Źródłem utrzymania rodziny wnioskodawczyni jest otrzymywane przez jej męża świadczenie emerytalne w kwocie [...]zł miesięcznie. Uzyskiwane przez stronę dochody nie przekraczają ustawowego kryterium dochodowego, w związku z czym jest ona uprawniona do bezzwrotnych świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, przewidzianego w art. 4 ust. 1 ustawy. Jednak rodzaj, forma i rozmiary świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (art. 2 ust. 3 ustawy). Zgodnie z art. 32 ustawy w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby życiowej osobie, znajdującej się w trudnej sytuacji życiowej może zostać przyznany zasiłek celowy. O przyznaniu i wysokości tego świadczenia decyduje organ pomocy społecznej, mając na uwadze ogólne zasady udzielania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej oraz własne możliwości finansowe. Organ pierwszej instancji uznał, że w związku z bezrobociem wnioskodawczyni jej rodzina, powinna uzyskać wsparcie w formie zasiłku celowego i takiej pomocy J. D. udzielił. Wprawdzie przyznana kwota zasiłku nie usatysfakcjonowała odwołującej się, jednakże przy ocenie rozmiaru udzielonej pomocy należy mieć na uwadze, że pomoc społeczna ma jedynie wspomagać osoby ubiegające się o wsparcie w przezwyciężeniu ich trudnej sytuacji życiowej i to tylko w granicach niezbędnych potrzeb życiowych (art. 1 ust. 1, w związku z art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej), nie zaś stanowić źródło utrzymania. Udzielony J. D. zasiłek celowy w kwocie [...] zł pozwoli jej na częściowe zaspokojenie wykazywanych przez nią potrzeb. Podkreślono, że o rozmiarach pomocy społecznej decydują nie tylko potrzeby konkretnej osoby i rodziny, ale także cele i możliwości pomocy społecznej (art. 2 ust. 4 ustawy). Możliwości te są zaś obecnie znacznie ograniczone ze względu na dużą liczbę osób wymagających społecznego wsparcia. Organ pierwszej instancji nie mógł uwzględnić wniosku J. D. o przyznanie jej zasiłku stałego, gdyż ta forma pomocy, na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, przysługuje osobie zdolnej do pracy, lecz nie pozostającej w zatrudnieniu ze względu na konieczność sprawowania opieki nad dzieckiem wymagającym stałej pielęgnacji, polegającej na bezpośredniej, osobistej pielęgnacji i systematycznym współdziałaniu w postępowaniu leczniczym, rehabilitacyjnym oraz edukacyjnym. Ta sama konkluzja odnosi się do możliwości przyznania wnioskodawczyni zasiłku stałego wyrównawczego. Zasiłek ten przysługuje bowiem osobie pełnoletniej, samotnej, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub inwalidztwa (art. 27 ust. 4 ustawy). W trakcie przeprowadzania wywiadu środowiskowego strona była poinformowana o świadczeniach, które w jej sytuacji mogą być udzielone. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego J. D. zarzuciła, że decyzja Kolegium jest niezgodna z art. 67 ust. 2 Konstytucji RP i ustawą o pomocy społecznej. Wskazała, że oczekiwała pomocy w formie zasiłku stałego, a organ I instancji przyznał jej świadczenie "w postaci jałmużny [...] zł". Zwróciła uwagę, że pomoc społeczna ma na celu umożliwienie bytowania osobom i rodzinom w warunkach odpowiadających godności człowieka. Uznała, że w sytuacji, w jakiej znajduje się jej rodzina, powinna otrzymać zasiłek w kwocie [...]zł. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie z powodów podanych w uzasadnieniu decyzji ostatecznej. Odnosząc się do zarzutu J. D., że zaskarżona decyzja narusza art. 67 ust. 2 Konstytucji RP stwierdzono, że jest on nietrafny. Zgodnie z tym przepisem obywatel pozostający bez pracy nie z własnej woli i nie mający innych środków utrzymania ma prawo do zabezpieczenia społecznego, którego zakres i formy określa ustawa. Jednym z aktów prawnych, które określają zasady udzielania takiego zabezpieczenia jest ustawa o pomocy społecznej. W ocenie Kolegium zaskarżona decyzja nie narusza tej ustawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył: Skarga nie jest zasadna. Pismem z dnia [...]r. skarżąca zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. o "przyznanie stałego zasiłku z tytułu zabezpieczenia społecznego na podstawie Konstytucji RP, art. 67 ust. 2". W trakcie wywiadu środowiskowego została poinformowana przez pracownika socjalnego, że nie przysługuje jej świadczenie w formie zasiłku stałego. W związku z tym wniosła o "pomoc na wyżywienie". Omówionymi wyżej decyzjami skarżącej przyznano zasiłek celowy w kwocie [...] zł. Decyzje te nie naruszają przepisów powszechnie obowiązującego prawa. Zostały one oparte w szczególności na podstawie art. 32 ustawy, stanowiącego w ust. 1, że w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może zostać przyznany zasiłek celowy z pomocy społecznej. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji stwierdził na podstawie wywiadu środowiskowego i zebranej dokumentacji dotyczącej sytuacji materialnej i rodzinnej wnioskodawczyni, że faktyczny dochód w jej rodzinie nie przekracza ustawowego kryterium dochodowego. Wysokość świadczenia odpowiada celom i możliwościom pomocy społecznej. W piśmie z dnia [...]r. Kierownik MOPS we W. poinformowała Samorządowe Kolegium Odwoławcze, iż skarżąca w [...] r. korzystała z pomocy w formie zasiłków celowych i okresowych. W [...] i [...] tego roku otrzymała po [...] zł (zasiłki celowe), w [...] i [...] – po [...]zł (zasiłek okresowy), w [...] – [...] zł zasiłku celowego i w [...] i [...] – po [...] zł tytułem zasiłku okresowego. Organ odwoławczy trafnie do tego stwierdził, że przy ocenie rozmiaru udzielonej pomocy należy mieć na uwadze, ż pomoc społeczna ma jedynie wspomagać osoby ubiegające się o wsparcie w przezwyciężaniu ich trudnej sytuacji życiowej i to tylko w granicach niezbędnych potrzeb życiowych (art. 1 ust. 1 w związku z art. 2 ust. 1 ustawy), nie zaś stanowić źródło utrzymania. O rozmiarach pomocy społecznej decydują nie tylko potrzeby konkretnej osoby i rodziny, ale także cele i możliwości pomocy społecznej (art. 2 ust. 4 ustawy). Możliwości te są zaś obecnie znacznie ograniczone ze względu na dużą liczbę osób wymagających społecznego wsparcia. W odpowiedzi na skargę Kolegium nadto wskazało, że udzielona skarżącej kwota świadczenia nie odbiega od wysokości zasiłków udzielanych innym rodzinom znajdującym się w podobnej sytuacji oraz że istnieje możliwość ponownego wystąpienia z wnioskiem o udzielenie pomocy. Decyzja administracyjna, wydana w przedmiocie zasiłku celowego, na podstawie art. 32 ustawy, jest decyzją uznaniową. Uznaniem administracyjnym objęta jest nie tylko kwestia wyboru rozstrzygnięcia (przyznanie zasiłku, odmowa przyznania), ale także wysokość przyznanego świadczenia będąca wypadkową potrzeb rodziny i możliwości finansowych organu pomocy społecznej. Sądowa kontrola decyzji administracyjnych nie może dotyczyć samego uznania (wyboru rozstrzygnięcia, wysokości przyznania świadczenia); obejmuje jedynie jego motywy. Te natomiast w sposób przekonujący zostały przedstawione, zwłaszcza przez organ odwoławczy, w uzasadnieniu decyzji. Odnośnie zarzutu naruszenia przepisu art. 67 ust. 2 Konstytucji RP należy zgodzić się z wywodem odpowiadającego na skargę, iż przepis ten, w istocie rzeczy, odsyła do innego aktu prawnego. Jednym z nich jest akt prawny powołany w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji, jak i decyzji ją poprzedzającej, a skoro jego przepisy nie zostały naruszone skargę należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) w związku z art. 97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271).