II SA/Wr 1016/01

sygn. akt 3 II SA/Wr 1016/2001 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 16 marca 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Krystyna Anna Stec (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia NSA Barbara Adamiak Asesor WSA Bogumiła Kalinowska Protokolant: Halina Rosłan po rozpoznaniu w dniu 16 marca 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi E. P. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego we W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie uchylenia i przekazania do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji decyzji, którą wykreślono z ewidencji gruntów miasta W., obręb G. działka [...] jednostka rejestrowa [...] zapisu wskazującego właściciela uchyla zaskarżoną decyzję. sygn.akt 3 II SA/Wr 1016/2001 2 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] nr [...] Prezydent Miasta W. - na podstawie art. 20 i art.22 ust. 1 i 2 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne - dokonał zmian w części opisowej ewidencji gruntów, prowadzonej dla miasta W. obręb nr [...] G., działka [...], jednostka rejestrowa [...] przez wykreślenie zapisu stwierdzającego prawo własności W. P. do przedmiotowej nieruchomości, z zaznaczeniem, że zmian dokonano za zgodą stron. W uzasadnieniu wskazano, iż nie ma dokumentu, który stwierdzałby prawo własności W. P. - stąd wykreślony zapis był błędny. W odwołaniu E. P. domagał się stwierdzenia nieważności powyższej decyzji trybie art. l56§l pkt. 4 kpa twierdząc, że decyzję wydano przed wydaniem prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu praw do spadku po W. P. i z pominięciem faktu, iż pozostawił on ważny testament. Podniósł nadto, że wprowadzono go w błąd, organ administracyjny poinformował go bowiem, iż w ewidencji jako właściciel ujawniony zostanie nie Skarb Państwa lecz J. K., poprzedni właściciel nieruchomości, co umożliwiłoby stronie możliwość wykazania prawa własności drogą zasiedzenia nieruchomości. Wojewódzki Inspektor Sanitarny Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego we W. uznał, że przepis art. l56§l pkt 4 kpa nie ma w sprawie zastosowania. Rozpoznając odwołanie w trybie art. 138 §2 kpa organ II instancji stwierdził, że decyzja organu I instancji jest niekonsekwentna proceduralnie. Wskazano, iż wykreślenie błędnego zapisu w sprawie winno odbyć się z urzędu i niewłaściwie przyznano przymiot strony spadkobiercom W. P., stronami winny być Skarb Państwa i Gmina W. W ocenie organu odwoławczego wystąpienie przez S. P. z wnioskiem o kupno nieruchomości świadczyło o jej świadomość braku tytułu do własności nieruchomości i uzasadniło wszczęcie postępowania z urzędu. Przeprowadzona rozprawa pozwoliła jednak na ustalenie braku tytułu własności W. P. i jego spadkobierców do nieruchomości. Organ odwoławczy nie zgodził się z twierdzeniami odwołania, że W. P. nabył sporną nieruchomość na podstawie art. 21 ustawy z 12.03.1958 r. o uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego, bowiem przepis taki nie istnieje. Zaprzeczono nadto, aby miał miejsce fakt wprowadzenia uczestników postępowania w błąd. Nie godząc się z tym rozstrzygnięciem E. P. wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę. Domagał się w niej stwierdzenia nieważności ewentualnie uchylenia decyzji organu odwoławczego jako zapadłej z naruszeniem: sygn.akt 3 II SA/Wr 1016/2001 3 * prawa materialnego, a to art.21 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego, przez błędne przyjęcie, że przepis taki nie istnieje; * naruszenie przepisów postępowania - mających wpływ na treść decyzji a to: - art. 28 kpa, przez przyjęcie, że spadkobiercy osoby wskazanej w ewidencji gruntów jako właściciel nie są stroną postępowania; * art. 107 §3 kpa poprzez niewskazanie w uzasadnieniu decyzji faktów uznanych za dowiedzione oraz dowodów, którym odmówiono wiarygodności, nadto brak odniesienia się do zarzutu, że w razie wykreślenia W. P. winno być wpisane, że właścicielem nieruchomości jest J. K., a nie Skarb Państwa; * art.77 kpa przez przeprowadzenie niewystarczającego postępowania dowodowego, dowolne ustalenie, że właścicielem jest Skarb Państwa; - naruszenie prawa materialnego w związku z naruszeniem przepisów postępowania - art. 84 kc w związku z art. 89 195 kpa przez błędną wykładnię, iż strony ustaliły, że W. P. nie był właścicielem nieruchomości, podczas gdy takie oświadczenie wywołane było przez przedstawiciela organu I instancji, który zapewniał, że spadkobiercom przysługiwać będzie skuteczne dochodzenie prawa zasiedzenia nieruchomości bądź prawa pierwokupu. W uzasadnieniu skargi E. P. wskazał, że ustawa z dnia 19.10.1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U.Nr 107,poz.464) w art.58 nadała ustawie z 12.03.1958 r. o sprzedaży nieruchomości Państwowego Funduszu Ziemi oraz uporządkowaniu niektórych spraw zwianych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego z 1989 r. Nr 58, poz. 348 i z 1990 r. Nr 34, poz. l98) tytuł "o uporządkowaniu niektórych spraw zwianych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego" oraz skreśliła rozdziały 1 i 2 tej ustawy, pozostawiając rozdział 3 - w tym znajdujący się w nim art.21. W ocenie skarżącego o nabyciu nieruchomości na własność przez W. P. na podstawie w/w przepisu świadczy to, że obciążano go, jako właściciela nieruchomości, wpłatami na fundusz gromadzki w Prezydium Gromadzkiej Rady Narodowej w G.; W. P. płacił też - zgodnie z decyzją Urzędu Miejskiego w W. - podatek od nieruchomości. Zachodzą zatem podstawy do przypuszczenia, że nieruchomość została nadana na podstawie art. 5 i 10 dekretu z 6.09.1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze ziem odzyskanych Dz.U. R.P. Nr 46, poz. 340). W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Dodatkowo podniesiono, że badając dokumenty archiwalne stwierdzono, iż przy zakładaniu ewidencji gruntów dla miasta W. w 1962 r. a także przy jej odnawianiu w 1981 r. W. P. wpisany został jako władający bez tytułu prawnego do gruntu; zapis sygn.akt 3 II SA/Wr 1016/2001 4 taki widniał do końca 1995 r., kiedy to - przy modernizacji ewidencji polegającej na zamianie nośnika informacji i przejściu z techniki ręcznej na papierze na technikę komputerową - wpisano W. P. jako właściciela omyłkowo. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Na wstępie wskazać należy, iż zgodnie z przepisem art. 97§l ustawy z dnia 30.08.2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem l.01.2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). Wobec powyższego niniejsza skarga podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, jako rzeczowo i miejscowo właściwy. Po myśli art. 3§l powołanej wyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - sądy te sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone ustawą oznacza to, że skarga może zostać uwzględniona jedynie, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy (art.145-150 ustawy). W ocenie Sądu zaskarżona decyzja uchybia prawu stąd zgłoszony wniosek ojej uchylenie zasługiwał na uwzględnienie. Przede wszystkim wskazać należy, iż zgodnie z przepisem art. 138 § 1 ustawy z dnia 14.04.1980 r. Kodeks postępowania administracyjnego "Organ odwoławczy wydaje decyzję, w której: l)utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo 2) uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy bądź uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji, albo 3) umarza postępowanie odwoławcze. Po myśli zaś §2 w/w artykułu, który wskazano jako stanowił podstawę prawną wydania zaskarżonej decyzji "Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy". Z treści cytowanych unormowań wynika zatem, że zasada dwuinstancyjności obliguje organ odwoławczy przede wszystkim do ponownego merytorycznego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy rozstrzygniętej już decyzją organu I instancji. Decyzja kasacyjna zaś wydana może być jedynie, gdy spełnione zostaną prawem przewidziane przesłanki, a w sygn.akt 3 II SA/Wr 1016/2001 5 przypadku decyzji powodującej przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji przesłanką tą jest określony zakres czynności postępowania wyjaśniającego a mianowicie stwierdzenie konieczność uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Ten rodzaj decyzji organu odwoławczego jest zatem dopuszczalny wyjątkowo i jako że stanowi wyłom od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy - wykładnia rozszerzająca omawianego przepisu nie jest dopuszczalna. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie zachodziły okoliczności uzasadniające wydanie decyzji kasacyjnej w oparciu o przepis art.138 § 2 kpa. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji organ odwoławczy uznał za zasadne wydanie decyzji kasacyjnej i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji z uwagi na to, że postępowanie winno toczyć się z urzędu a nie z wniosku S. P. jak i z tego względu, że przymiotu strony nie posiadali spadkobiercy W. P. Wprawdzie przyjmuje się, że z uwagi na dwuinstancyjność postępowania administracyjnego pozbawienie strony udziału w postępowaniu przed organem I instancji prowadzi do zastosowania art. 138§2 kpa. (vide wyrok NSA z dnia 8.08.2001 r. sygn.akt II SA/Gd 894/99 LEX nr 76089). Wskazać jednak należy, iż po myśli art.28 kpa stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W świetle powyższego zgodzić należy się ze skarżącym, iż w sprawie - przedmiotem której jest wykreślenie z ewidencji gruntów wpisu stwierdzającego prawo własności nieruchomości - spadkobiercy wykreślanej osoby mają przymiot strony postępowania prowadzonego w tym zakresie. Bez znaczenia jest natomiast czy postępowanie to toczyć się będzie na wniosek strony czy też wszczęte zostanie z urzędu. Organ odwoławczy zobowiązany jest więc z podanych wyżej względów do merytorycznego rozpatrzenia niniejszej sprawy. Na tym etapie postępowania przedwczesne byłoby odniesienie się do podnoszonych w skardze merytorycznych kwestii. Wskazać jednakże należy, iż w skardze zakwestionowano także dokonany w ewidencji gruntów wpis Skarbu Państwa jako właściciela nieruchomości tymczasem zarówno z sentencji zaskarżonej decyzji jak i z jej uzasadnienia wynika, że przedmiotem rozstrzygnięcia było jedynie wykreślenie zapisu stwierdzającego prawo własności W. P. W świetle tego, co wyżej powiedziano, zawarty w skardze wniosek o uchylenie decyzji organu II instancji zasługiwał na uwzględnienie. Wobec powyższego, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c powołanej na wstępie ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji, wyroku. Z uwagi na brak stosownego wniosku strona straciła, mimo uwzględnienia skargi, uprawnienie do żądania zwrotu kosztów postępowania (art. 210 powołanej ustawy).