II SA/Wr 1017/02

W IMIENIU RZECZPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 7 grudnia 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA – Andrzej Jurkiewicz Sędziowie: Sędzia NSA – Julia Szczygielska Sędzia NSA – Zygmunt Wiśniewski (spr.) Protokolant: Katarzyna Grott po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2004 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. N. i N. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu I instancji; II. orzeka, że skarżone postanowienie nie może być wykonane; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz strony skarżącej kwotę 370 (trzysta siedemdziesiąt) zł tytułem zwrotu poniesionych kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Starosta Ś. odmówił wyrażenia zgody na przeprowadzenie rekultywacji i zagospodarowanie gruntów położonych w S. J. polegające na przywróceniu pierwotnego ukształtowania terenu, a następnie przeprowadzeniu rekultywacji w kierunku leśnym. W decyzji tej organ I instancji określił stronę postępowania jako "A" S. J.". Postanowieniem z dnia [...] Nr [...] Starosta Ś. stosując art. 113 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego zmienił określenie strony postępowania na: "Pani J. N. zam. ul. D., [...] M. i Pan N. K. zam. ul. W., [...] Ś." wskazując, iż nieprawidłowe określenie strony w przedmiotowej decyzji wynika ze zmian dotyczących wspólników spółki cywilnej. Na powyższe postanowienie w dniu [...] zażalenie wnieśli J. N. i N. K. zarzucając rażące naruszenie prawa. W uzasadnieniu podnieśli, iż postępowanie organu I instancji było niedopuszczalne, gdyż dokonana zmiana określenia strony postępowania nie mieści się w kategorii błędu pisarskiego czy oczywistej omyłki i w tej sytuacji zastosowanie instytucję sprostowania oczywistych omyłek było w rzeczywistości merytorycznym rozstrzygnięciem sprawy z pominięciem właściwej procedury uchylenia poprzedniej błędnej decyzji i wydania nowej. Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy w/w postanowienie wywodząc, że skoro spółka cywilna nie może być podmiotem praw i obowiązków, a J. N. i N. K. będąc wspólnikami spółki cywilnej uczestniczyli jako strona w postępowaniu, to słusznie w powołanym orzeczeniu organ I instancji doprecyzował określenie strony. W skardze na powyższe postanowienie złożonej do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu J. N. i N. K. wnieśli o stwierdzenie nieważności wydanych w sprawie postanowień z powodu ich rażącej sprzeczności z prawem i zasądzenia zwrotu skarżącym kosztów postępowania w wysokości 810 zł, w tym 10 zł tytułem wpisu sądowego od skargi i 800 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Zarzucili, iż organ drogą " na skróty" próbował skorygować rażące błędy powstałe w toku postępowania administracyjnego i działanie to naruszyło prawie wszystkie zawarte w rozdziale II Kodeksu postępowania administracyjnego zasady, zwłaszcza zasady z art. 6 kpa. Nadto dodali, iż szczególnym naruszeniem art. 8 kpa jest zdaniem strony wydanie przez Starostę Ś. zaskarżonego postanowienia w dzień przed datą wydania decyzji w instancji odwoławczej. W konkluzji podnieśli, iż jeżeli przyjąć stanowisko organów, to w aktach sprawy nie ma żadnego, poza zaskarżonym postanowieniem, prawidłowo doręczonego pisma, wezwania, czy decyzji, więc sankcją powyższego może być wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt. 4 kpa. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie wskazując, iż postanowienia obu instancji nie doprowadziły do zmiany merytorycznej decyzji, której dotyczyły i podkreśliło, iż art. 113 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego nie precyzuje określenia "inne oczywiste omyłki", jednakże w orzecznictwie i piśmiennictwie powszechnie przyjęte jest, że nie jest dopuszczalne sprostowanie decyzji, które prowadziłoby do ponownego rozstrzygnięcia sprawy, odmiennego od pierwotnego, co zdaniem organu II instancji w tej sprawie nie nastąpiło. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) w związku z art. 3 § 2 pkt. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi-, zwanej dalej u.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę nad działalnością administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie do treści art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Podstawowym elementem każdej decyzji administracyjnej po myśli art. 107 § 1 kpa powinno być prawidłowe oznaczenie strony w decyzji. Wady w tym zakresie mogą mieć różny ciężar gatunkowy, co z kolei prowadzi do zróżnicowania ich następstw prawnych. Wady istotne, wynikające z wadliwości procedury poprzedzającej wydanie decyzji albo istniejące w jej treści, powodują uchylenie decyzji albo stwierdzenie jej nieważności. Błędy pisarskie i omyłki znajdujące się w decyzji, a więc uchybienia formy, należą w zasadzie do wad nieistotnych, które są usuwane w trybie rektyfikacji decyzji (art.113 § 1 kpa). W doktrynie i w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, iż błąd pisarski, to widoczne, wbrew zamierzeniu organu, niewłaściwe użycie wyrazu, mylna pisownia, opuszczenie wyrazu, zaś "inne omyłki" muszą charakteryzować się oczywistością- chodzi tu o omyłki podobne w swej naturze do błędów pisarskich- które są natychmiast poznawalne, wynikając niedwuznacznie z treści samej decyzji lub z akt sprawy (zob. wyrok NSA z dnia 24 września 1998 r. I SA 1521/97 LEX nr 44599; wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2001 r., II SA 863/00, LEX nr 75522; wyrok NSA z dnia 4 maja 1988 r., III SA 1466/87, OSP 1990/11-12/398). Wynika z powyższego, że sprostowanie nie może prowadzić do merytorycznej zmiany orzeczenia, a oczywistość błędu pisarskiego czy innej omyłki powinna wynikać bądź z natury samego błędu, bądź z porównania rozstrzygnięcia z uzasadnieniem, z treścią wniosku, czy też innymi okolicznościami. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy nie można się zgodzić z twierdzeniem orzekających w sprawie organów, że dokonana przedmiotowym postanowieniem zmiana określenia strony postępowania mieści się w kategorii "innej oczywistej omyłki" i jest tylko "doprecyzowaniem strony". Spółka cywilna nie ma przymiotu strony w rozumieniu art. 28 kpa w postępowaniu administracyjnym. Nie może wobec tego skutecznie wszcząć postępowania administracyjnego w stosunku do spółki cywilnej, a w konsekwencji nie może ona też być adresatem decyzji administracyjnych. Podzielić tym samym w pełni należy stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zajęte w wyroku z dnia 13 września 1999 r. sygn. akt IV S.A. 39/99, LEX nr 47872, zgodnie, z którym wszczęcie postępowania administracyjnego przez podmiot nie mający w sprawie przymiotu strony bądź wymienienie takiego podmiotu w decyzji administracyjnej jako jedynego jej adresata w żadnym przypadku nie może zostać zakwalifikowane jako błąd lub omyłka w rozumieniu art. 113 § 1 kpa. Z lektury akt administracyjnych wynika, iż powstała w przedmiotowej decyzji nieprawidłowość w oznaczeniu strony nie była incydentalna, gdyż organ I instancji posługiwał się niewłaściwym określeniem strony (spółka cywilna "P." S. J.) także w trakcie postępowania. Wskutek przedmiotowego uchybienia niewątpliwie doszło do naruszeń zasad postępowania administracyjnego. Nie było to rażące naruszenie prawa ale na pewno istotne, w szczególności, iż nie wyeliminowanie zaskarżonych postanowień doprowadziłoby do powstania rozbieżności pomiędzy sentencją a uzasadnieniem przedmiotowej decyzji (zob. wyrok NSA z dnia 23 marca 1998 r., IV SA 1570/95, LEX nr 45178). W świetle powyższego przyjęty przez organ tryb i zakres modyfikacji określenia strony postępowania stanowi naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik postępowania. Sąd nie dopatrzył się w zaskarżonym postanowieniu wad mogących skutkować stwierdzeniem nieprawidłowego ukształtowania stosunku materialnoprawnego (tj. brak było podstaw do stwierdzenia nieważności postępowania). Skarżący jako wspólnicy przedmiotowej spółki faktycznie bowiem uczestniczyli w postępowaniu i błędne określanie strony postępowania nie ograniczyło uprawnień procesowych strony. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c u.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu I instancji. Orzeczenie o tym, iż skarżone postanowienie nie może być wykonane znajduje uzasadnienie w art. 152 u.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 u.p.s.a. i § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm).