II SA/Wr 102/20

PostanowienieWSA we Wrocławiu2020-07-20

Skład orzekający: Halina Filipowicz-Kremis

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy podmiot, który nie wniósł własnych uwag do projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, ale powołuje się na uwagi innych podmiotów oraz na swoje uprawnienia w ramach postępowania transgranicznego, posiada legitymację do wniesienia skargi na uchwałę w trybie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym?
Ratio decidendi
Sąd odrzucił skargę, uznając, że skarżący nie wykazał naruszenia swojego indywidualnego, konkretnego i aktualnego interesu prawnego lub uprawnienia przez zaskarżoną uchwałę. Legitymacja skargowa w trybie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym wymaga wykazania bezpośredniego związku między sytuacją prawną skarżącego a zaskarżonym aktem, co nie zostało spełnione, gdy skarżący nie wniósł własnych uwag do projektu planu i powoływał się na uwagi innych podmiotów lub na uprawnienia wynikające z postępowania transgranicznego.
Stan faktyczny
Skarżący Kraj L. wniósł skargę na uchwałę Rady Miejskiej w B. zmieniającą miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego w zakresie terenu kopalni węgla brunatnego. Skarżący zarzucił naruszenie szeregu przepisów dotyczących planowania przestrzennego, ochrony środowiska, w tym kwestii transgranicznych oddziaływań. Skarżący wywodził swoją legitymację skargową z uprawnienia do wyrażenia stanowiska w ramach postępowania transgranicznego oraz z faktu, że jego zdaniem uchwała narusza interes publiczny i indywidualny. Organ wniósł o odrzucenie skargi lub jej oddalenie, kwestionując legitymację skarżącego.
Rozstrzygnięcie
Odrzucono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis po rozpoznaniu w dniu 20 lipca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Kraju L[...] na uchwałę Rady Miejskiej w B. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie uchwalenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta i gminy B.- terenu odkrywkowej kopalni węgla brunatnego T.w rejonie wsi O. – Z. postanawia odrzucić skargę. Rada Miejska w B.w dniu [...] r. podjęła uchwałę (nr [...]) o zmianie planu zagospodarowania przestrzennego miasta i gminy B., w zakresie terenu odkrywkowej kopalni węgla brunatnego T., w rejonie wsi O.-Z. Skargę na tę uchwałę w trybie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U.2020.713 t. j.) wniósł Kraj L.c ([...]) reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. W skardze zarzucono naruszenie art. 20 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U.2020.293 t. j. z dnia 2020.02.24), poprzez nierozpatrzenie wszystkich uwag przez organ; art. 14 ust. 3 tej ustawy poprzez zmianę przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na inne cele dla określonego terytorium, zamiast całego studium; art. 1 ust. 1 in fine w zw. z art. 1 ust. 2 pkt 9 w zw. z ust. 3 ustawy, poprzez prymat interesu inwestora kopalni węgla brunatnego i brak zważenia interesu publicznego w przyjętej uchwale, art. 51 ust. 2 pkt 3 lit b ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U.2020.283 t. j. z dnia 2020.02.21) przez brak przedstawienia w programie oddziaływania na środowisko, w rozumieniu art. 51 ust. 1 u.o.o.ś alternatywnych rozwiązań zawartych w uchwale; art. 55 ust. 3 u.o.o.ś poprzez brak pisemnego podsumowania zawierającego uzasadnienie wyboru dokumentu w odniesieniu do rozpatrywanych rozwiązań alternatywnych oraz informację, w jaki sposób zostały wzięte pod uwagę i w jakim zakresie zostały uwzględnione opinie kompetentnych organów, o których mowa w art. 57 i 58 u.o.o.ś, a także zgłoszone uwagi i wnioski; art. 51 ust. 2 pkt 2 lit e tiret 9 u.o.o.ś poprzez brak określenia, analizy i oceny przewidywanych znaczących oddziaływań, w tym bezpośrednich i pośrednich, wtórnych, skumulowanych, krótkoterminowych, średnioterminowych i długoterminowych na klimat; art. 72 ust. 1 pkt 5 i 6 w zw. z ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U.2019.1396 t. j. z dnia 2019.07.29), w zw. z § 4 pkt 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz.U.2003.164.1587 z dnia 2003.09.19), poprzez pominięcie w uchwale obowiązku przedstawienia rozwiązań służących utrzymaniu równowagi przyrodniczej i ochrony warunków klimatycznych, brak rozważenia potrzeby w zakresie ochrony powietrza, wód, gleby, ziemi, ochrony przed hałasem; art. 1 ust. 2 pkt 3 u.p.z.p. w zw. z art. 326 ust. 1 ustawy Prawo wodne (Dz.U.2020.310 t. j. z dnia 2020.02.26), w zw. z art. 315 pkt. 1 p.w. w zw. z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 18 października 2016 r. w sprawie planu gospodarowania wodami na obszarze dorzecza O. (Dz.U.2016.1967 z dnia 2016.12.06), poprzez nieuwzględnienie treści tego planu w zaskarżonej uchwale i ustalenie przeznaczenia nieruchomości, które skutkować będzie nieosiągnięciem celów określonych w Planie Gospodarowania Wodami dla dorzecza O.; art. 116 ust. 2 u. o.o.ś. poprzez przyjęcie zaskarżonej uchwały przed zakończeniem postępowania transgranicznego z udziałem strony cz. Wskazując na podniesione zarzuty skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności uchwały w całości, za zasądzeniem kosztów postępowania na rzecz strony skarżącej. W szerokim uzasadnieniu skarga wyjaśnia legitymację skargową skarżącego, wynikającą z art. 101 u.s.g., wywodząc ją z "naruszenia jego prawa do skutecznego przedstawienia uwag w ramach postępowania transgranicznego i do rozpatrzenia uwag złożonych w ramach postępowania transgranicznego przed przyjęciem konsultowanego dokumentu". Skarga wskazuje na unormowania zawarte w u. o. o. ś. i podnosi, że w przypadku możliwości znaczącego transgranicznego oddziaływania na środowisko należy przeprowadzić postępowanie w zakresie transgranicznego oddziaływania na środowisko z udziałem Państwa trzeciego (narażonego). Skarżący dodaje, że na podstawie prawa czeskiego był uprawniony do brania udziału w postępowaniu transgranicznym. Powołuje się także na art. 7 Dyrektywy 2001/42/We Parlamentu Europejskiego I Rady z dnia 27 czerwca 2001 r. w sprawie oceny wpływu niektórych planów i programów na środowisko (Dz.U.UE.L.2001.197.30 z dnia 2001.07.21), dotyczący konsultacji transgranicznych, w świetle którego 1) jeżeli Państwo Członkowskie uznaje, że realizacja planu lub programu przygotowywanego w odniesieniu do jego terytorium potencjalnie spowodować może znaczący wpływ na środowisko w innym Państwie Członkowskim, lub w przypadku gdy zażąda tego Państwo Członkowskie, które potencjalnie może być znacząco zagrożone, Państwo Członkowskie, na którego terytorium plan lub program jest przygotowywany, przed jego przyjęciem lub poddaniem procedurze ustawodawczej przesyła kopię projektu planu lub programu i odnośne sprawozdanie dotyczące środowiska do drugiego Państwa Członkowskiego. 2) w przypadku gdy Państwo Członkowskie ma obowiązek wysłać kopię projektu planu lub programu oraz sprawozdanie dotyczące środowiska zgodnie z ust. 1, wskazuje drugiemu Państwu Członkowskiemu, czy zamierza prowadzić konsultacje przed przyjęciem planu lub programu bądź przed poddaniem go procedurze ustawodawczej, a jeżeli takie wskazanie ma miejsce, zainteresowane Państwa Członkowskie biorą udział w konsultacjach dotyczących potencjalnego transgranicznego wpływu na środowisko, wynikającego z realizacji planu lub programu, oraz środków przewidywanych w celu zmniejszenia lub eliminacji takiego wpływu. W przypadku gdy tego rodzaju konsultacje mają miejsce, zainteresowane Państwa Członkowskie uzgadniają szczegółowe regulacje zapewniające, że w Państwie Członkowskim, które potencjalne może być znacząco zagrożone, organy określone w art. 6 ust. 3 i społeczeństwo określone w art. 6 ust. 4 są poinformowane i mają możliwość przekazania swoich opinii w rozsądnych ramach czasowych. 3 W przypadku gdy Państwa Członkowskie są zobowiązane na mocy niniejszego artykułu do wzięcia udziału w konsultacjach, na początku tego rodzaju konsultacji uzgadniają rozsądne ramy czasowe trwania konsultacji. Skarżąca podnosi, że ma szczególne uprawnienia do wyrażenia swego stanowiska w toku konsultacji, w ich ramach dwukrotnie przedstawiała swoje stanowisko. Kraj L.uważa także, że naruszony został jego indywidualny i konkretny interes prawny polegający na "prawie do rozpatrzenia jego uwag i zastrzeżeń w ramach postępowania transgranicznego poprzez przyjęcie zaskarżonej uchwały przed zakończeniem konsultacji międzypaństwowych i postępowania transgranicznego, jak również przed rozpatrzeniem wszystkich uwag i komentarzy". Naruszenie art. 20 ust. 1 u.p.z.p. skarżący upatruje w nierozpatrzeniu części uwag, złożonych do projektu planu przez mieszkańców O. Z., Fundację "[...]" oraz Fundację [...]". Z kolei rażące naruszenie art. 14 ust. 3 u.p.z.p. upatruje w nieobjęciu uchwałą całego terenu zwartych gruntów rolnych i leśnych, określonych w studium, wymagających przekształcenia. Kolejny zarzut skargi dotyczy naruszenia w skarżonej uchwale art. 1 ust. 1 in fine w zw. z ust. 3 u.p.z.p. i art. 51 ust. 2 pkt 3 lit b u.o.o.ś. Z uzasadnienia skargi wynika, że autorka upatruje naruszenie, w kwestionowanej uchwale, zasad kształtowania polityki przestrzennej gminy i zrównoważonego rozwoju, a także konieczność uwzględnienia interesu publicznego poprzez nieuwzględnienie i nie odniesienie się do szeregu uwag do projektu, ale także faworyzowanie interesów inwestora. Taka postawa, jak wskazuje się w skardze, całkowicie pomija wyartykułowaną wcześniej zasadę zrównoważonego rozwoju, a w tym dbania o jakość powietrza, dostęp do czystej, nieskażonej wody, zachowanie dostępu do niezbędnej infrastruktury wsi O.-Z. Brak zrównoważenia interesu inwestora z interesem publicznym doprowadziły w rezultacie do braku przedstawienia alternatywnych rozwiązań do rozwiązań zawartych w uchwale. Dalej, naruszenie art. 55 ust. 3 u.o.o.ś. pełnomocnik upatruje w niewłaściwym uzasadnieniu do uchwały, nie zawierającym posumowania, o jakim mowa we wskazanym przepisie. Nadto skarźący podnosi, że podobny błąd popełnił organ stanowiący gminy nie wskazując w jakim zakresie wziął pod uwagę opinie właściwych organów, o których mowa w art. 57 i 58 u.o.o.ś. Kolejnym zarzutem skargi jest naruszenie art. 52 ust. 1 w zw. z art. 51 ust. 2 pkt 1 lit. a u.o.o.ś. Uzasadniając ten zarzut wskazuje się, że brak jest informacji czy organ wziął pod uwagę wyszczególnione braki Prognozy, na które zwracano uwagę w konsultacjach społecznych (uwagi Fundacji "[...] z 12 kwietnia 2019 r. i Fundacji [...] z 12 kwietnia 2019 r.). Naruszenia art. 52 ust. 1 u.o.o.ś. skarżąca upatruje także w tym, że Prognoza pozbawiona jest aktualności, nadto nie uwzględnia obecnie obowiązującej Strategii Rozwoju Województwa D.z dnia 20 września 2018 r., Strategii rozwoju miasta i gminy B. – przy czym skarga powołuje się na uwagi Fundacji "[...]" s. 1. Następnie skarga wskazuje na niezgodność Prognozy z innymi dokumentami (naruszenie art. 51 ust. 2 pkt 1 lit. a w zw. z art. 52 ust. 1 u.o.o.ś), w tym ze "starym" studium, ze Strategią Rozwoju, Programem ochrony powietrza dla Województwa D. Zdaniem skarżącego pogwałcenie tych przepisów stanowi naruszenie zasad sporządzania planu. Pełnomocnik skarżącego wywodzi, że skoro w ramach procedury należy sporządzić Prognozę, to stanowi ona część procedury planistycznej, a w konsekwencji jej braki i nieprawidłowości stanowią naruszenie zasad sporządzania aktu planistycznego. Uzasadniając naruszenie art. 72 ust. 1 pkt 5 i 6 w zw. z ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska, w zw. z § 4 pkt 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, skarżąca wskazuje, że § 4 pkt 3 lit a rozporządzenia stanowi, że ustalenia dotyczące zasad ochrony środowiska, przyrody i krajobrazu kulturowego powinny zawierać nakazy, zakazy, dopuszczenia i ograniczenia w zagospodarowaniu terenów, wynikające z potrzeb ochrony środowiska, o których mowa w szczególności w art. 72 i 73 p.o.ś. Zdaniem autora skargi takie nakazy, zakazy, dopuszczenia, czy ograniczenia w zagospodarowaniu terenów winny być zawarte w planie tym bardziej, że Rzeczpospolita Polska jest związana umowami międzynarodowymi w sprawie zmian klimatu; w uchwale brak rozważenia potrzeby i zasadności wpływu kopalni Turów na klimat (uchwała powiela błędy Prognozy w tym zakresie). Natomiast uzasadniając naruszenie art. 1 ust. 2 pkt 3 u.p.z.p. w zw. z art. 326 ust. 1 ustawy Prawo wodne, w zw. z art. 315 pkt. 1 p.w. i z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 18 października 2016 r. w sprawie planu gospodarowania wodami na obszarze dorzecza O.pełnomocnik wskazuje, że "analiza wpływu treści uchwały, a dokładnie planowanej w nim inwestycji na treść postanowień Planu Gospodarowania Wodami na obszarze dorzecza O.została dokonana w opinii S. K. w odniesieniu do wód poziemnych i powierzchniowych. Skarga podnosi, że w omawianej opinii wskazano, że dalsza eksploatacja węgla w terenie spowoduje pogłębianie się leja depresyjnego, mimo wybudowania ekranu przeciwfiltracyjnego, a zatem nie da się ochronić aktualnego stanu ilościowego wody przed dalszym pogorszeniem. W konkluzji tego zarzutu podnosi się, że unormowania uchwały pominęły postanowienia Planu Gospodarowania Wodami dla dorzecza O. Brak oceny wpływu uchwały na możliwość osiągnięcia celów PGW stanowi, zdaniem pełnomocnika, naruszenie przywołanych wcześniej unormowań w zakresie 1 ust. 2 pkt 3 u.p.z.p. w zw. z art. 326 ust. 1 ustawy Prawo wodne, w zw. z art. 315 pkt. 1 p.w. w zw. z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 18 października 2016 r. w sprawie planu gospodarowania wodami na obszarze dorzecza O. W doręczonej sądowi odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, z uwagi na brak legitymacji strony skarżącej do wniesienia skargi lub o jej oddalenie. W uzasadnieniu odniósł się do poszczególnych zarzutów skargi i wskazał, że jego zdaniem są one całkowicie niezasadne. Odniósł się przy tym także do poszczególnych dokumentów, zgromadzonych w toku prac planistycznych. Odpowiedź na skargę spowodowała, że w kolejnym piśmie procesowym strona skarżąca podtrzymała dotychczasowe zarzuty, poszerzyła argumentację skargi i podjęła polemikę ze stanowiskiem organu. Wojewódzki sąd administracyjny zważył: Skarga podlega odrzuceniu. Po pierwsze należy wskazać, że art. 300 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2019.2325 t. j. z dnia 2019.11.28) stanowi, że "w sprawach nieuregulowanych w ustawie do postępowania w zakresie obrotu zagranicznego stosuje się odpowiednio przepisy o ustroju sądów powszechnych oraz przepisy Kodeksu postępowania cywilnego dotyczące międzynarodowego postępowania cywilnego". W świetle art.1117 kpc § 1 zdolność sądową cudzoziemców, zagranicznych osób prawnych i jednostek organizacyjnych niebędących osobami prawnymi określa się według prawa właściwego dla ich zdolności prawnej; § 2 tego artykułu stanowi zaś, że zdolność procesową podmiotów wymienionych w § 1 określa się według prawa właściwego dla ich zdolności do czynności prawnych. Reasumując należy wskazać, że w świetle skargi i dołączonych do niej dokumentów Kraj L. posiada zdolność sądową i procesową, a reprezentuje kraj na zewnątrz marszałek (k. 97 i 99 akt sądowych). Dalej trzeba powiedzieć, że stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 5a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwanej dalej p.p.s.a., sąd odrzuca skargę, jeżeli interes prawny lub uprawnienie wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, nie zostały naruszone stosownie do wymagań przepisu szczególnego. W rozpoznawanej sprawie takim przepisem jest art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tj.: Dz.U. z 2016 r., poz. 446 ze zm.) zwanej dalej: u.s.g., wedle którego każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Skuteczne wniesienie skargi w trybie przywołanego przepisu, umożliwiające sądowi jej merytoryczne rozpoznanie, następuje wtedy, gdy spełnione zostaną łącznie wszystkie wskazane tam warunki dopuszczalności skargi, w tym skarżący wykaże, że posiada interes prawny w skarżeniu aktu, a dalej, że jego interes prawny został naruszony postanowieniami zaskarżonej uchwały. Zdaniem sądu szczegółowa analiza przytoczonych w części wstępnej uzasadnienia zarzutów (zawartych tak w skardze, jak i piśmie procesowym) prowadzi do następującego wniosku: żadnego z podniesionych tam argumentów nie sposób przyporządkować hipotezie normy prawnej konkretnego przepisu prawa materialnego, naruszenie którego dało by się zakwalifikować jako podstawa do skutecznego wniesienia skargi na zmianę planu zagospodarowania przestrzennego. U podstaw legitymacji skargowej aktu prawa miejscowego leży aktualny interes prawny. Podstawą zaskarżenia jest bowiem niezgodność uchwały (zarządzenia) z prawem i równocześnie naruszenie przez nią konkretnie rozumianych interesów lub uprawnień konkretnego obywatela lub ich grupy. Powyższym zagadnieniem dwukrotnie zajmował się Trybunał Konstytucyjny, który w uzasadnieniu wyroków z dnia 4 listopada 2003 r., (sygn. SK 30/02, OTK ZU 8/A/2003/84) i z dnia 16 września 2 (...) r. (sygn. SK 76/06, OTK-A 2 (...)/7/121) podzielił interpretację przyjmowaną przez sądy administracyjne, zgodnie z którą prawo do zaskarżania uchwał na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. przysługuje tym, którzy wykażą się konkretnym interesem prawnym wynikającym z określonej normy prawa materialnego. Podkreśla się również, że źródłem interesu prawnego lub uprawnienia jest zawsze norma prawna ogólna i abstrakcyjna (akt normatywny) lub jednostkowa i konkretna (decyzja), mająca źródło w przepisach prawa materialnego (nie tylko prawa administracyjnego materialnego). Podstawę legitymacji procesowej strony musi zatem stanowić przepis prawa materialnego wskazujący na własne prawo (interes prawny) lub obowiązek podmiotu, które podlegają skonkretyzowaniu w postępowaniu administracyjnym. Stwierdzenie istnienia interesu prawnego sprowadza się zatem do ustalenia związku o charakterze materialno-prawnym między obowiązującą normą, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu. O statusie strony w postępowaniu sądowym decyduje zatem posiadanie interesu prawnego lub uprawnienia, przy czym dopiero naruszenie tego interesu prawnego lub uprawnienia wnoszącego skargę na uchwałę rady gminy otwiera drogę do merytorycznego rozpoznania skargi. W tym miejscu można dodać, że w piśmie procesowym (k.127 akt sądowych) skarżący pisze wprost, że "w niniejszej sprawie nie wywodzi swojej legitymacji z prawa własności, ale z omówionego szerzej w skardze (s. 3-8 skargi) uprawnienia do wyrażenia swojego stanowiska w konsultacjach prowadzonych w ramach postępowania transgranicznego dotyczącego uchwały". Wskazując dalej na kwestię interesu prawnego skarżącego trzeba wyjaśnić, że w ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych, które sąd w pełni podziela, przyjmuje się, że podmiot skarżący uchwałę organu gminy na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. musi wykazać, że w konkretnym wypadku istnieje związek pomiędzy jego własną, prawnie gwarantowaną sytuacją a zaskarżoną uchwałą. Związek ten polega na tym, że uchwała narusza jego interes prawny lub uprawnienie, albo jako indywidualnego podmiotu, albo jako członka określonej wspólnoty samorządowej. Reprezentując swój zindywidualizowany interes skarżący musi też wykazać, że interes ten jest konkretny, realny i aktualny (por. wyrok NSA z dnia 13 listopada 2012 r., II OSK 2105/12, dostępny na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zaznaczyć również należy, iż w wyroku z dnia 4 listopada 2003 r., sygn. akt SK 30/02 (OTK-A 2003 Nr 8, poz. 4) Trybunał Konstytucyjny wyjaśnił, że skarga na podstawie art. 101 u.s.g. nie ma charakteru actio popularis, a zatem do jej wniesienia nie legitymuje sama ewentualna sprzeczność zaskarżonej uchwały z prawem, ani też stan zagrożenia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia. Skarżący winien udowodnić, że zaskarżona uchwała, naruszając prawo, jednocześnie negatywnie wpływa na jego sferę prawnomaterialną, pozbawia go przykładowo pewnych uprawnień albo uniemożliwia ich realizację (por. wyrok NSA z dnia 1 marca 2005 r., OSK 1437/04; wyrok WSA w Warszawie z dnia 1 czerwca 2005 r., II SA/Wa 1928/04, wyrok NSA z dnia 3 września 2004 r. OSK 476/04, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Dalej trzeba powiedzieć, że w orzecznictwie sądowo-administracyjnym ugruntowany jest pogląd, że interes prawny skarżącego, do którego wprost nawiązuje art. 101 ust. 1 u.s.g., musi wynikać z normy prawa materialnego kształtującej sytuację prawną wnoszącego skargę. Podnosi się przy tym, że interes ten musi być bezpośredni i realny w tym znaczeniu, że można go wywodzić wyłącznie z własnej określonej przez prawo materialne sytuacji prawnej. Przenosząc dotychczasowe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy trzeba podnieść, że to skarżący winien wykazać, że zaskarżoną uchwałą został naruszony jego interes prawny lub uprawnienie, przy czym naruszenie to musi mieć charakter bezpośredni i realny, a nie przyszły i niepewny, oparty na przewidywaniach i przypuszczeniach. Trzeba bowiem jeszcze raz przypomnieć, że dopiero naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia otwiera drogę do merytorycznego rozpoznania skargi. Niemożność wykazania naruszenia konkretnego interesu prawnego lub uprawnienia, prowadzi natomiast do wniosku, że wnoszący skargę nie ma legitymacji procesowej do zaskarżenia uchwały (por. wyrok NSA z dnia 14 marca 2002 r., II SA 2503/01, Lex nr 81964). W okolicznościach niniejszej sprawy sąd uznał, że skarżący nie wykazał, że zaskarżona uchwała narusza jego własny, indywidualny i aktualny interes prawny. Pełnomocnik uważa, że legitymacja skargowa L[...] wywodzi się z "uprawnienia do wyrażenia swojego stanowiska w konsultacjach prowadzonych w ramach postępowania transgranicznego dotyczącego uchwały". Sąd nie podziela tego stanowiska. Pamiętać bowiem z jednej strony trzeba, że z art.18 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o samorządzie gminnym (Dz.U.2020.293 t. j.) wynika, że uwagi do projektu planu miejscowego może wnieść każdy, kto kwestionuje ustalenia przyjęte w projekcie planu, wyłożonym do publicznego wglądu, o którym mowa w art. 17 pkt 9, a z drugiej, że stosownie do art. 87 ust. 1 Konstytucji RP, Rozdział III ŹRÓDŁA PRAWA, źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są: Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia. 2 źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są na obszarze działania organów, które je ustanowiły, akty prawa miejscowego". Ponieważ zaś skarżący nie wniósł uwag do projektu planu (powołuje się w skardze na uwagi innych podmiotów biorących udział w postępowaniu planistycznym), nie może skutecznie podnosić kwestii naruszenia w tej kwestii jej indywidualnego interesu prawnego lub uprawnienia w toku procedury planistycznej (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 października 2017 r., II OSK 2320/16). Nie może także (w świetle naszej Ustawy Zasadniczej) powoływać się na podnoszony w skardze fakt, że "skarżący był uprawniony do brania udziału w prowadzonym postępowaniu transgranicznym na podstawie prawa cz.". Sąd nie podziela poglądu aby zaprezentowana w pismach procesowych argumentacja wykazała, że uchwała narusza konkretny, realny i aktualny interes prawny lub uprawnienie skarżącego. Inaczej mówiąc, skoro L[...] własnych uwag do projektu planu nie wniósł, nie może skutecznie twierdzić, że (właściwe lub nie) rozpatrzenie uwag do planu osób trzecich, można uznać za naruszenie "indywidualnego, aktualnego i bezpośredniego interesu prawnego skarżącej. Również kwestia przeznaczenia terenów na cele inne, niż rolne i leśne (art. 14 ust. 3 u.p.z.p.) nie tworzy źródła prawa podmiotowego skarżącego, a co za tym idzie i ten przepis nie może być potraktowany jako źródło naruszenia jej interesu prawnego tym bardziej, że skarżący nie jest właścicielem działki, która miałaby podlegać przekształceniu. Dalej, wskazując na zarzuty skargi trzeba powiedzieć, że identycznie ma się kwestia (podniesionego w skardze) zarzutu naruszenia przez plan art. 1 ust. 1 in fine w zw. z ust. 2 pkt 9 w zw. z ust. 3 u.g.n. Podobnie jak poprzednio, nie sposób uznać, aby którykolwiek z tych artykułów tworzył po stronie skarżącej jakieś konkretne prawo lub uprawnienie, a zatem, w kosekwencji, nie mogło również dojść do jego naruszenia. Rozwijając ten wątek można jeszcze dodać, że art. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym określa jej zakres przedmiotowy, statuujący zasady kształtowania polityki przestrzennej przez jednostki samorządu terytorialnego i organy administracji rządowej, 2) zakres i sposoby postępowania w sprawach przeznaczania terenów na określone cele oraz ustalania zasad ich zagospodarowania i zabudowy - przyjmując ład przestrzenny i zrównoważony rozwój za podstawę tych działań. Są to zatem unormowania skierowane nie do podmiotów prywatnych, a do podmiotów kształtujących politykę przestrzenną. Identycznie należy podsumować wszystkie zarzuty skarżącej obejmujące naruszone – zdaniem pełnomocnika – wskazane przepisy, w zakresie ochrony środowiska, w tym także unormowanie dotyczące konsultacji transgranicznych (jest to kwestia do rozstrzygnięcia na poziomie międzypańswowym-międzynarodowym), a nie samorządowym. Trzeba powtórzyć, że żaden z wymienionych artykułów nie tworzy także po stronie skarżącej ani prawa, ani uprawnienia, zatem i w tym zakresie nie może dojść do ich naruszenia. Także powołane w skardze przepisy ustawy Prawo wodne, czy Plan gospodarowania wodami w obszarze Odry, nie tworzą indywidualnego, konkretnego czy aktualnego prawa lub uprawnienia po stronie skarżącego podmiotu. Dotyczą one kwestii ochrony stanu ilościowego wód przed dalszym jego pogorszeniem i stanowią wytyczną (między innymi) dla organów stanowiących samorządu terytorialnego w zakresie potrzeby uwzględniania postanowień planów gospodarowania wodami przy sporządzaniu aktów planistycznych. Reasumując, w zakresie zarzutów objętych skargą na k. 2-3, zdaniem sądu, żaden z powołanych tam przepisów nie może uzasadniać wniesienia (rozpoznania) przez skarżącą gminę skargi na zmianę planu zagospodarowania przestrzennego Rady Miejskiej w B. Nie sposób także uznać, aby skarżący wykazał, że plan narusza w jakimś zakresie jego uprawnienie. Należy zauważyć, że z dyspozycji art. 101 ust. 1 u.s.g. wynika, że skargę na uchwałę organu gminy może wnieść tylko ten, kto zgodnie z normą prawa materialnego ma interes prawny (o czym była mowa wcześniej) lub uprawnienie. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny "interes prawny i uprawnienie powinny wynikać z przepisów prawa materialnego, te bowiem przepisy są źródłem uprawnień i interesów prawnych", zaś skarga nie tylko nie wskazuje, ale nawet nie twierdzi, że uchwała narusza jakieś uprawnienie strony skarżącej, które znajduje swoje źródło w którymś z przepisów prawa materialnego (por. wyrok NSA z dnia 29 stycznia 1992 r., I SA 1355/91, Wspólnota 1992, nr 18, s. 17). W świetle dotychczasowych rozważań, w ocenie sądu, w rozpoznawanej sprawie skarżąca nie zdołała wykazać, aby przysługujący jej interes prawny/lub uprawnienie zostało postanowieniami zaskarżonej uchwały naruszony, co umożliwiłoby kontrolę legalności tej uchwały. Przewidywania skutków zmiany planu mają wyłącznie walor hipotetyczny, który nie kreuje aktualnej legitymacji skargowej po stronie skarżącego. Analiza treści kwestionowanej przez skarżącego uchwały nie potwierdziła, ażeby jej postanowienia aktualnie negatywnie oddziaływały na sferę praw i obowiązków skarżącego podmiotu. Inaczej mówiąc, skarżący nie wykazał w żaden sposób, aby uchwała naruszała jego aktualnie i realnie istniejący interes prawny lub uprawnienie. Reasumując, dopiero wykazanie interesu prawnego lub uprawnienia i jego naruszenia można uznać za przesłankę dopuszczalności skargi wniesionej na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. uzasadniającą jej merytoryczne rozpoznanie, a skoro skarga nie spełnia tych warunków, sąd nie mógł przystąpić do oceny legalności zaskarżonego aktu, w tym do badania prawidłowości zasad i trybu jego podjęcia. Mając na względzie powyższe sąd na podstawie art. 58 § 1 ust. 5a p.p.s.a., odrzucił skargę. Trzeba także zauważyć, że inaczej pojęcie strony jest definiowane w postę-powaniu środowiskowym (decyzję tę dołączył sąd do akt II SA/Wr 101/20 – 196 i n. akt sądowych), czy też decyzji koncesyjnej, ale nie może ujść z pola widzenia okoliczność, że w sprawie skargi na uchwałę pojęcie strony zostało przez ustawodawcę określone w sposób odmienny. Na marginesie dotychczasowych rozważań można jeszcze dodać, że w zasadzie, rodzaj argumentacji skarżącej odpowiada wymogom postępowania przed organem nadzoru (art. 91. u.s.g.) w toku badania zgodności z prawem aktu prawa miejscowego, a zakres kontroli tego organu ma charakter całościowy i jest w sposób oczywisty odmienny (szerszy) niż skarga w trybie art. 101 ustawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło