II SA/Wr 103/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Olga Białek – spr. Sędziowie Sędzia NSA Halina Kremis Sędzia WSA Anna Siedlecka Protokolant Starszy asystent sędziego Malwina Jaworska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 lipca 2015 r. sprawy ze skargi J. L. na decyzję Wojewody D. z dnia 10 listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego oddala skargę. Decyzją z dnia 10 listopada 2014 r. nr [...] Wojewoda D., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 ze zm.), dalej: ustawa, po rozpatrzeniu odwołania J. L. (dalej: strona, zainteresowany, odwołujący się, skarżący) od decyzji Prezydenta Miasta L. z dnia 15 września 2014 r., nr [...] w sprawie wymeldowania wyżej wymienionego z miejsca pobytu stałego w lokalu przy ul. J. [...] w L., zakwestionowaną decyzję utrzymał w mocy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy podał, że postępowanie w sprawie wymeldowania strony z miejsca pobytu stałego zostało wszczęte w dniu 17 czerwca 2014 r. na wniosek T. L., która wskazała, że J. L. nie zamieszkuje w miejscu zameldowania na pobyt stały od dnia rozwodu, czyli od 17 czerwca 2010 r. Wnioskodawczyni wskazała również, że wymeldowywany w dniu 12 marca 2011 r. odebrał w obecności kuratora sądowego oraz policji wszystkie swoje rzeczy osobiste znajdujące się w lokalu. Dalej organ II instancji, przedstawiając przebieg postępowania w sprawie, podał, że organ I instancji celem ustalenia adresu zainteresowanego zwrócił się do Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" o potwierdzenie prawa własności lokalu przy ul. J. [...] w L. oraz wskazanie, czy spółdzielnia posiada w aktach lokalowych informacje świadczące o nieprzebywaniu J. L. w tym lokalu. W odpowiedzi Spółdzielnia poinformowała, że właścicielką lokalu jest T. L.. Wskazano również, że J. L. złożył oświadczenie, że nie przebywa w lokalu od czerwca 2010 r., ponadto podano, że nie był on zgłaszany jako lokator w późniejszych oświadczeniach składanych przez właścicielkę mieszkania. Do udzielonej przez spółdzielnię odpowiedzi załączono kopię zawiadomienia J. L. z dnia 22 lipca 2010 r., w którym poinformował o tym, aby koszty związane z użytkowaniem lokalu przy ul. J. [...] w L. kierować do T. L., gdyż nie mieszka on w tym lokalu od czerwca 2010 r. Ponadto spółdzielnia przekazała kopie oświadczeń z 2013 r., w którym wnioskodawczyni podała, że w lokalu zamieszkuje jedynie ona (oświadczenia z dnia 8 maja 2013 r.), oraz ona wraz z córką (oświadczenie z dnia 30 września 2013 r.). W dniu 4 września 2014 r. J. L. wniósł do organu I instancji pismo, w którym zarzucił byłej żonie oszukiwanie organu administracji w celu znęcania się nad nim oraz prześladowania. Poinformował przy tym, że po otrzymaniu jakiegoś lokum od miasta dobrowolnie wymelduje się z lokalu będącego własnością byłej żony. Ponadto przedłożył kopię odpowiedzi Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" z dnia 23 lipca 2014 r., w której Prezes Spółdzielni udzielił informacji, że T. L. miała prawo do zmiany zamków w skrzynce pocztowej przynależnej do lokalu przy ul. J. [...] w L., ponieważ stanowi ono jej wyłączną własność. Nadto załączył pismo Urzędu Miejskiego w L., w którym został poinformowany o tym, że w związku z nieuzupełnieniem danych we wniosku o najem lokalu mieszkalnego jego podanie nie zostało rozpatrzone. W tych okolicznościach sprawy, decyzją z dnia 15 września 2015 r., organ I instancji orzekł o wymeldowaniu strony z miejsca pobytu stałego. Od tej decyzji zainteresowany wniósł odwołanie, w którym zakwestionował zasadność rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego. Według odwołującego się, został wymeldowany za sprawą pomówień byłej żony, która zmusiła go bezprawnie do opuszczenia lokalu. Do odwołania dołączył kopię pisma z dnia 24 września 2014 r. do Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]", kopię postanowienia Sądu Rejonowego w L. Wydziału II Karnego z dnia 13 września 2013 r., w którym orzeczono o nieuwzględnieniu zażalenia J. L. na postanowienie Prokuratora Prokuratury Rejonowej w L. o odmowie wszczęcia dochodzenia w sprawie zmuszania odwołującego się przez T. L. groźbą bezprawną w okresie od czerwca 2010r. do maja 2013 r. do określonego zachowania. Jak dalej podał organ odwoławczy, w myśl art. 15 ust. 2 ustawy, organ gminy wydaje na wniosek właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Wobec powyższego, w ocenie organu II instancji, T. L. - jako właścicielce przedmiotowego lokalu - przysługiwało prawo do złożenia wniosku o wymeldowanie z pobytu stałego J. L., który - zdaniem wnioskodawczym - opuścił miejsce zameldowania i nie wywiązał się z ciążącego na nim obowiązku wymeldowania się. W świetle art. 15 ust. 2 ustawy, organ odwoławczy przyjął, że jedyną przesłanką warunkującą wymeldowanie danej osoby z miejsca jej dotychczasowego stałego zameldowania jest ustalenie przez organ, że osoba ta faktycznie opuściła - bez wymeldowania się - dotychczasowe miejsce pobytu stałego. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego, w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy, jest spełniona wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. W rozpatrywanej sprawie organ odwoławczy przyjął, że nie ma wątpliwości co do tego, że J. L. trwale opuścił lokal, w którym zameldowany był na pobyt stały. W aktach sprawy znajduje się bowiem jego pismo do Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]", w którym przyznał, że nie mieszka w spornym lokalu od czerwca 2010 r., co pokrywa się z oświadczeniem T. L., która we wniosku o wymeldowanie swojego byłego męża podała, iż nie zamieszkuje on w objętym wnioskiem o wymeldowanie lokalu od 17 czerwca 2010 r., czyli od dnia rozwodu. Dodatkowo w dokumentach Spółdzielni znajdują się oświadczenia, z których wynika, że J. L. nie przebywał w mieszkaniu przy ul. J. [...] w L. w roku 2013. W materiale dowodowym znajduje się także kopia umowy najmu pokoju w innym mieszkaniu, którą J. L. zawarł 1 listopada 2011 r. oraz aneks do tej umowy z dnia 1 marca 2012 r., co potwierdza, iż w tym okresie odwołujący się nie przebywał w lokalu przy ul. J. [...] w L.. Odnosząc się do dobrowolności opuszczenia lokalu, organ odwoławczy przyjął, że dotyczy to takiej sytuacji, w której osoba fizyczna nie przebywa w lokalu mieszkalnym, w którym poprzednio miała zorganizowane centrum życiowe, a nieprzebywanie to jest wynikiem woli tej osoby. Zamiar ten ma istotne znaczenie przy ocenie, czy do opuszczenia lokalu rzeczywiście doszło. Przy ustaleniu zamiaru nie można jednak poprzestać tylko na oświadczeniach zainteresowanej osoby. Dla jego oceny istotne znaczenie mieć będzie to, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę osoby zainteresowanej, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Do okoliczności takich należeć będą między innymi: sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w danym miejscu, a także obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim. W świetle powyższego organ II instancji, uznając za niewiarygodne twierdzenie odwołującego, że była żona zmusiła go bezprawnie do opuszczenia lokalu oraz notorycznie utrudnia mu dostęp do niego, wskazał że z kopii postanowienia Sądu Rejonowego w L. Wydział II Karny z dnia 13 września 2013 r. (sygn. akt [...]), którą odwołujący załączył do odwołania, wynika jednak, że Sąd rozpoznający zażalenie na postanowienie Prokuratora Prokuratury Rejonowej w L. postanowił utrzymać je w mocy, gdyż uznał, że nie ma podstaw do przyjęcia, iż T. L. działała z użyciem przemocy lub groźby bezprawnej w celu uniemożliwienia odwołującemu się korzystania z ich wspólnego jeszcze wówczas mieszkania. Dalej organ odwoławczy zauważył, że pomimo tego, iż w uzasadnieniu powyższego postanowienia znalazła się informacja, że do czasu przeprowadzenia podziału majątku odwołujący może swobodnie korzystać z mieszkania, jednak nie zamieszkiwał on w nim na dzień wydania postanowienia. Ponadto trzy dni później, postanowieniem wydanym przez Sąd Rejonowy w L. I Wydział Cywilny w dniu 16 września 2013 r. wyłączna własność lokalu przy ul. J. [...] w L. została przyznana T. L., co nie uległo zmianie w wyniku apelacji od tego postanowienia. Wobec powyższego organ II instancji zwrócił uwagę na konieczność respektowania przez organy administracji zasady powagi rzeczy osądzonej, co oznacza, że jeżeli sąd powszechny wydał postanowienie, w którym orzekł, że T. L. nie dopuściła się prawem zabronionych praktyk w stosunku do odwołującego się, co miałoby uniemożliwić mu korzystanie z lokalu, to organ odwoławczy nie może tego stwierdzenia kwestionować. Ponadto według organu odwoławczego, w obecnej sytuacji faktyczno-prawnej powrót J. L. do przedmiotowego lokalu jest niemożliwy, ponieważ nakreślony przez niego konflikt z byłą żoną wyklucza taką możliwość. Wskazano, że T. L., która jest obecnie wyłączną właścicielką lokalu przy ul. J. [...] w L., nie pozwoli w nim zamieszkać byłemu mężowi. Organ odwoławczy nie widzi zatem podstaw do utrzymywania w rejestrze, że J. L. zamieszkuje w przedmiotowym lokalu, skoro w postępowaniu wyjaśniającym ustalono, iż opuścił mieszkanie w czerwcu 2010 r. Ponadto obowiązek meldunkowy ma odzwierciedlać stan faktyczny, a nie umożliwiać poszczególnym osobom dokonywanie zameldowania czy wymeldowania pod dowolnym adresem, który nie koresponduje z miejscem ich rzeczywistego pobytu, nie taka jest bowiem istota prowadzenia ewidencji ludności. Decyzja o wymeldowaniu (podobnie jak zameldowanie) ma wyłącznie charakter ewidencyjny, czyli rejestrowy. Oznacza tylko i wyłącznie, że osoba opuściła dany lokal i w nim nie przebywa przez określony czas, a swoje interesy życiowe koncentruje w innym miejscu. Wymeldowanie jest jedynie stwierdzeniem pewnego faktu i nie wpływa w żaden sposób na uprawnienia strony wynikające z prawa własności czy innych praw do lokalu. Na powyższą decyzję J. L. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. W skardze przede wszystkim przedstawił zarzuty wobec uczestniczki postępowania, której działania według skarżącego doprowadziły do bezprawnego wymeldowania go ze spornej nieruchomości. Skarżący wskazał, że został bezprawnie wymeldowany za sprawą pomówień byłej żony, która zmusiła go bezprawnie do opuszczenia lokal. Zarzucił byłej żonie, że oszukuje organ administracji w celu znęcania się nad nim i prześladowania go, co w konsekwencji doprowadziło do skazania go za znęcanie się nad rodziną. Skarżący wskazał, że ubiegał się o mieszkanie komunalne, jednakże w związku z nieuzupełnieniem danych wniosku o najem lokalu mieszkalnego, podanie nie zostało rozpatrzone, za co wini byłą żonę, która jego zdaniem celowo utrudniła mu dostęp do skrzynki pocztowej przynależnej do przedmiotowego lokalu poprzez zmianę zamków. Jednocześnie wskazał, że zameldowanie jest konieczne do kontynuowania leczenia przewlekłych schorzeń na które cierpi, a po otrzymaniu jakiegoś lokum, dobrowolnie wymelduje się z lokalu będącego własnością byłej żony. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. W dniu 13 lipca 2015 r. pismo przygotowawcze w sprawie złożyła uczestniczka postępowania T. L., wnosząc o oddalenie skargi. Uczestniczka odniosła się do zarzutów skargi i podzieliła stanowisko i argumentację organu. Zaprzeczyła przy tym stwierdzeniom skarżącego, że nie ma gdzie mieszkać. Wyjaśniła również, że skarżący zamieszkuje od pięciu lat w mieszkaniu przy ul. L. [...] w L., na dowód czego przedłożyła kopie przelewów dokonywanych przez skarżącego tytułem opłat za wynajmowane mieszkanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W myśl tego przepisu, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Z jego brzmienia wynika, że jedyną przesłanką decydującą o pozytywnym rozpatrzeniu przez organ wniosku o wymeldowanie osoby z pobytu stałego jest opuszczenie przez tę osobę miejsca pobytu stałego bez dopełnienia obowiązku wymeldowania się. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego, w rozumieniu omawianego art. 15 ust. 2 ustawy jest spełniona wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Innymi słowy, chodzi tu o sytuację, w której osoba fizyczna nie przebywa w lokalu mieszkalnym, w którym miała zorganizowane centrum życiowe, a nieprzebywanie to jest wynikiem woli tej osoby (np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3169/00, Lex nr 50123). Zasadnie zatem organ odwoławczy podniósł, że przeprowadzone postępowanie wykazało, że skarżący trwale opuścił lokal mieszkalny przy ul. J. [...] w L., w którym zameldowany był na pobyt stały. Dla poczynienia takich ustaleń podstawowe znaczenie posiada znajdujące się w aktach sprawy oświadczenie skarżącego z dnia 22 lipca 2010 r. skierowane do Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]", w którym przyznaje się do tego, że nie mieszka w niniejszym lokalu od czerwca 2010 r. Powyższe w pełni koresponduje z oświadczeniem wnioskodawczyni T. L., że skarżący nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu od 17 czerwca 2010 r., tj. od dnia rozwodu. Okoliczność taką potwierdza również zawarta przez skarżącego w dniu 1 listopada 2011 r. umowa najmu pokoju z dostępem do kuchni i łazienki w mieszkaniu przy ul. L. [...] w L. wraz z aneksem z dnia 1 marca 2012 r. W odniesieniu do spełnienia drugiej z koniecznych przesłanek - dobrowolności opuszczenia lokalu mieszkalnego, wskazać należy na konieczność ustalenia woli osoby zainteresowanej. Jak słusznie zauważył organ odwoławczy, dla jej oceny istotne znaczenie ma sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w danym miejscu, a także obiektywna możliwość realizacji przebywania w danym miejscu. Potwierdzeniem zaistnienia pierwszej z opisanych cech jest postanowienie Sądu Rejonowego w L. Wydział II Karny z dnia 13 września 2013 r. (sygn. akt [...]), którego lektura wskazuje, że Sąd rozpoznający zażalenie na postanowienie Prokuratora Prokuratury Rejonowej w L., postanowił utrzymać je w mocy, gdyż uznał, że nie ma podstaw do przyjęcia, że T. L. działała z użyciem przemocy lub groźby bezprawnej w celu uniemożliwienia odwołującemu się korzystania z ich wspólnego jeszcze wówczas mieszkania. Niebagatelne znaczenie w okolicznościach niniejszej sprawy ma również to, że jak wynika z postanowienia Sądu Rejonowego w L. I Wydział Cywilny z dnia 16 września 2013 r., sygn. akt [...] wyłączna własność lokalu przy ul. J. [...] w L. została przyznana T. L.. Wobec powyższego należy stwierdzić, że w tym konkretnym przypadku, powrót skarżącego do spornego lokalu jest niemożliwy, ponieważ zaistniały między nim a jego byłą żoną konflikt wyklucza możliwość, że wnioskodawczyni, która jest obecnie wyłączną właścicielką lokalu przy ul. J. [...] w L., pozwoli w nim zamieszkać byłemu mężowi. Odnosząc się natomiast do argumentacji przedstawionej w skardze, przyjdzie zauważyć, że zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy ewidencja ludności polega na rejestracji danych o miejscu pobytu oznaczonej osoby. Decyzja o wymeldowaniu stanowi zatem jedynie stwierdzenie faktu, że dana osoba opuściła lokal, w którym była dotychczas zameldowana na pobyt stały i nie koncentruje w nim swoich interesów życiowych. Taka decyzja nie rozstrzyga natomiast w przedmiocie prawa do zamieszkiwania w danym lokalu, o czym, tak jak w niniejszej sprawie decyduje wyłącznie jego właścicielka. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika zaś, że skarżący obecnie nie zamieszkuje w spornym lokalu. Przebywa on w wynajmowanym mieszkaniu przy ul. L. [...] w L.. Ponadto, treść skargi wskazuje, że jej autor pozostaje w błędnym przekonaniu o możliwości uzależnienia wydania decyzji o wymeldowaniu z miejsca pobytu stałego od rozstrzygnięcia w sprawie przyznania skarżącemu lokalu socjalnego. Co więcej, skarżącemu odmówiono w 2012 r. przydziału lokalu socjalnego nie z powodu braku tytułu prawnego do lokalu, ale dlatego, że osiągnął dochód przekraczający wysokość ustaloną przez gminę. Skarga nie może zatem zostać uwzględniona, ponieważ wyniki oceny przeprowadzonego postępowania i stanowisko organów nie dają podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., tylko w razie zaistnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, jeżeli mogły one mieć wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. W sprawie Sąd nie stwierdził takich wad i uchybień. W tym stanie rzeczy skargę jako nieuzasadnioną, na podstawie art. 151 p.p.s.a., należało oddalić, o czym orzeczono w pkt I sentencji wyroku.