II SA/Wr 1030/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Ewa Janowska Sędziowie: sędzia NSA Jerzy Krupiński asesor sądowy Elżbieta Naumowicz (spr.) Protokolant: sekretarz sądowy Katarzyna Johan po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi N. M. na orzeczenie Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej w O. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zmiany kategorii zdolności do służby wojskowej 1) uchyla zaskarżone orzeczenie oraz poprzedzające je orzeczenie Powiatowej Komisji Lekarskiej w K. z dnia [...], nr [...], 2) określa, że zaskarżona decyzja w całości nie podlega wykonaniu, 3) zasądza od Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej w O. na rzecz N. M. kwotę 10 (dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Orzeczeniem z dnia [...], nr [...], Powiatowa Komisja Lekarska w K. uznała N. M. za zdolnego do służby wojskowej i zaliczyła do kategorii zdrowia "A". W uzasadnieniu wskazano, że komisja na podstawie przeprowadzonych badań nie stwierdziła schorzeń upośledzających sprawność ustroju - wg § 34 pkt 1 hyperkyfoza piersiowa bez upośledzenia sprawności ustroju. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podano przepisy art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2002 r., Nr 21, poz. 205 ze zm.) oraz załącznik Nr 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 czerwca 1992 r. w sprawie zasad określania zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 57, poz. 278 ze zm.). W odwołaniu od tego przeczenia N. M., zarzucając jego błędność, podnosił, że ma poważny defekt kręgosłupa i jest w trakcie leczenia u specjalisty. Wojewódzka Komisja Lekarska w O., która rozpoznała odwołanie strony, orzeczeniem z dnia [...] utrzymała w mocy orzeczenie organu pierwszej instancji. Orzeczenie oparto na przepisach art. 26 i 28 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2002 r., Nr 21, poz. 205 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 czerwca 1992 r. w sprawie zasad określania zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach – zał. nr 1 – Wykaz chorób i ułomności przy ocenie zdolności fizycznej i psychicznej do czynnej służby wojskowej (Dz. U. Nr 57, poz. 278 ze zm.). W uzasadnieniu podniesiono, że w wyniku przeprowadzonego z poborowym wywiadu oraz badań w związku ze zgłaszanymi schorzeniami i na podstawie przedstawionej dokumentacji stwierdzono kyfozę piersiową, a RTG kręgosłupa w normie. Stan zdrowia określono jako zgodny z § 34 pkt 1 powołanego w podstawie prawnej załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 czerwca 1992 r., w związku z czym poborowy jest zdolny do odbycia zasadniczej służby wojskowej. We wniesionej skardze N. M. zarzucił nieuwzględnienie istniejącego schorzenia, podnosząc, że jest w trakcie leczenia i rehabilitacji, a nadto zarzucił, że w składzie komisji nie uczestniczył ortopeda, natomiast orzeczenie przez lekarzy skórnych i wewnętrznych uważa za krzywdzące. W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację i wskazując dodatkowo, że poborowy został zbadany przez przewodniczącego WKL, będącego specjalistą chirurgiem, pod kątem zgłaszanych dolegliwości. Podczas przeprowadzonego badania fizykalnego nie stwierdzono dodatkowych schorzeń, a przedstawiony materiał dowodowy – zaświadczenie lek. W. P. i aktualne zdjęcie RTG kręgosłupa – w pełni określały stan zdrowia poborowego. Poza tym WKL stosując się do art. 7 K.p.a. podjęła wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz stosownie do art. 77 § 1 rozpatrzyła odwołanie poborowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: na wstępie odnotować trzeba, że skoro skarga została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r., to w oparciu o art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1271 ze zm.), sprawa podlega rozpoznaniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Z zasady, iż sąd administracyjny ocenia, czy zaskarżona decyzja jest zgodna prawem, wynika konsekwencja co do tego, iż sąd ten rozważa prawo obowiązujące w dniu wydania decyzji, jak i stan sprawy istniejący na dzień wydania decyzji, badając prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Dla prawidłowego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy rozważenia zatem wymaga, czy orzekając o zdolności skarżącego do służby wojskowej komisje lekarskie obydwu instancji nie naruszyły prawa. Powiatowe i okręgowe wojskowe komisje lekarskie, powołane do określania zdolności poborowych do służby wojskowej na podstawie art. 26 ust. 1 w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 1992 r. Nr 4, poz. 16 ze zm.), są w rozumieniu tych przepisów oraz przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej K.p.a., organami administracji państwowej, a orzeczenia tych komisji o uznaniu poborowego za zdolnego bądź niezdolnego do służby wojskowej i ustaleniu kategorii tej zdolności są decyzjami administracyjnymi w rozumieniu art. 1 § 1 pkt 1 K.p.a. Orzeczenia te - obok oceny konkretnej sprawy z punktu widzenia medycznego - powinny też w zakresie nieunormowanym przepisami szczególnymi do postępowania w sprawach tego rodzaju spełniać wymogi określone w K.p.a., dotyczące ogólnych zasady postępowania, w tym również art. 7, 77, 80 i 107 tej ustawy. Podstawę materialno - prawną rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowiły przepisy rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 czerwca 1992 r. w sprawie zasad określania zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania komisji lekarskich w tych sprawach wraz z załącznikiem nr 1 - zawierającym wykaz chorób i ułomności przy ocenie zdolności fizycznej i psychicznej do czynnej służby wojskowej (Dz. U. Nr 57, poz. 278 ze zm.), zwanego dalej rozporządzeniem. Według § 2 rozporządzenia, orzeczenie o zaliczeniu danej osoby do jednej z kategorii, o których mowa w § 1, właściwe komisje lekarskie wydają na podstawie badania lekarskiego o fizycznej i psychicznej zdolności tej osoby do odpowiedniego rodzaju służby wojskowej z uwzględnieniem wyników badań specjalistycznych, a w razie potrzeby również obserwacji szpitalnej - według wykazu chorób i ułomności stanowiącego załącznik nr 1 do rozporządzenia. Ujawniona u skarżącego jednostka chorobowa w postaci hyperkyfozy piersiowej została uznana przez komisję pierwszej instancji za nie upośledzającą sprawności ustroju. Natomiast w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia jest mowa o stwierdzeniu kyfozy piersiowej, bez wskazania upośledzenia sprawności ustroju. Obydwie komisje oceniły stan zdrowia skarżącego jako zgodny z § 34 pkt 1 rozporządzenia, co kwalifikuje do wskazanej kategorii służby wojskowej "A" i uzasadnia uznanie skarżącego za zdolnego do służby wojskowej. Taka konkluzja, w świetle dowodów zgromadzonych w aktach administracyjnych dołączonych do odpowiedzi na skargę musi być uznana za co najmniej przedwczesną, a więc i nieuzasadnioną. Jak wyżej powiedziano, orzeczenia komisji lekarskich powinny zawierać ocenę stanu zdrowia dokonaną w oparciu o przepisy rozporządzenia. W tym miejscu należy zauważyć, że rozporządzenie, poza wykazem poszczególnych schorzeń z podziałem na rozdziały, zawiera również objaśnienia szczegółowe, w których przewidziano dodatkowe wymogi co do zasad rozpoznania i kwalifikacji tych schorzeń. Te szczegółowe objaśnienia należy uznać za wiążące w postępowaniu dotyczącym ustalenia oraz oceny stanu zdrowia, a ich nieuwzględnienie stanowi naruszenie przepisów postępowania. Z objaśnień szczegółowych do wskazywanego w zaskarżonym orzeczeniu oraz w orzeczeniu je poprzedzającym § 34 rozporządzenia wynika, że rozpoznanie i kwalifikacja orzecznicza powinny być oparte na dokumentacji leczenia szpitalnego lub w poradni specjalistycznej. Użyte sformułowanie "powinny" nie pozostawia wątpliwości co do tego, że podstawą do dokonywania rozpoznania jest dokumentacja leczenia w jednej z wymienionych jednostek służby zdrowia. Pojęcie "dokumentacja" nie zostało zdefiniowane w sposób jednoznaczny ani w powołanej ustawie o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej ani w rozporządzeniu. W związku z tym należy stwierdzić, że mamy tu niewątpliwie do czynienia ze zwrotem o niedookreślonym znaczeniu, dlatego dla ustalenia jego znaczenia należy się posiłkować definicją zawartą w Słowniku języka polskiego. Powołując się na Słownik języka polskiego PWN z 1988 r., t. I, str. 418 stwierdzić należy, iż pojęcie "dokumentacją" określono jako "zbiór dokumentów uzasadniających coś, materiały źródłowe, dowody". W rozpoznawanej sprawie organy obydwu instancji oparły się wyłącznie na zaświadczeniu Poradni Chirurgii Urazowo-Ortopedycznej w K., podpisanego przez W. P., z którego wynika, że skarżący pozostaje w leczeniu tej Poradni od lipca 2002 r. oraz stwierdzającego rozpoznane schorzenie. W świetle dokonanych wyżej ustaleń stwierdzić przyjdzie, że zaświadczenia lekarskiego nie można uznać za dokumentację leczenia w poradni specjalistycznej, o jakiej mowa w rozporządzeniu. Jak wyżej powiedziano, sprawa dotyczy ustalenia kategorii do służby wojskowej, zatem zgodnie z zasadami K.p.a. kompetentne organy winny wskazać z jakiej przyczyny i na jakiej podstawie uznały, że stan zdrowia poborowego kwalifikuje jako zdolnego do służby wojskowej. W ocenie Sądu, w toku kontrolowanego postępowania administracyjnego doszło do naruszenia przepisów art. 7 i 77 K.p.a., obligujących organy administracji publicznej do wyjaśnienia stanu faktycznego poprzez zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego, w szczególności zaś rozstrzygnięcia oparte zostały na innych dowodach niż wymagane przepisami prawa. Niewyjaśnienie wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie w sprawie narusza podstawowe zasady postępowania administracyjnego i stanowi podstawę do uchylenia przez sąd administracyjny zaskarżonej decyzji. Mając powyższe na uwadze należało uznać, że doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, stąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji. Zalecenia do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań. Rozstrzygnięcie zawarte w punktach 2 i 3 wyroku oparte jest o przepis art. 152 powołanej wyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz art. 55 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) w zw. z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.).