II SA/Wr 1054/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Teresa Cisyk Sędziowie: sędzia NSA Roman Ciąglewicz asesor sądowy Marta Wojciechowska – spr. Protokolant: referent stażysta Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lutego 2004 r. sprawy ze skargi B. S. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w O. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej 1) uchyla zaskarżoną decyzję 2) orzeka, że zaskarżona decyzja w całości nie może być wykonana W dniu [...] Państwowy Terenowy Inspektor Sanitarny w N. wydał decyzję nr [...] stwierdzającą u B. S. uszkodzenie narządu słuchu – chorobę zawodową, wymienioną w poz. 15 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65 poz. 294 ze zm.). Decyzję wydano m.in. na podstawie § 10 wskazanego rozporządzenia . W uzasadnieniu Inspektor wskazał, że B. S. od 7 września 1962 r. pracował w A Spółka Akcyjna w N. jako tokarz wytaczarz i był narażony na działanie hałasu o natężeniu 82-89 dBA. Na podstawie przeprowadzonych badań w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy Poradni Chorób Zawodowych w O. w dniu 2 czerwca 1997 r., rozpoznano u B. S. obustronny niedosłuch o charakterze odbiorczym w uchu prawym 3 7 dB, w uchu lewym 31 dB. Zdaniem Inspektora charakter i wielkość ubytku słuchu oraz okresowe narażenia na ponadnormatywny hałas, upoważniły do rozpoznania choroby zawodowej. Od wskazanej decyzji złożył odwołanie pracodawca – A Spółka Akcyjna w N. podnosząc, że B. S. przez okres ostatnich 17 lat pracował w hałasie nie przekraczającym 85 dBA i stosował ochronniki słuchu, co powodowało zmniejszenie narażenia na hałas. Nadto w czasie prowadzonych badań lekarskich nie stwierdzono u B. S. przeciwwskazań do pracy na zajmowanym stanowisku. W związku z wniesionym odwołaniem B. S. poddano badaniom w Poradni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego Szpitala Klinicznego w S. Na podstawie przeprowadzonych badań stwierdzono niedosłuch obustronny odbiorczy. Wielkość ubytków słuchu określono dla ucha prawego 33 dB, dla ucha lewego 24 dB, opierając się na wynikach powtarzalnej audiometrii tonalnej zweryfikowanej obiektywną audiometrią impedancyjną. Stwierdzone ubytki słuchu zdaniem Instytutu nie upoważniały do rozpoznania z lekarskiego punktu widzenia choroby zawodowej narządu słuchu (orzeczenie lekarskie z 23 czerwca 1998 r.). Opinia lekarska tej treści zadecydowała o uchyleniu zaskarżonej decyzji przez Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego dla województwa [...], który w dniu 22 lipca 1998 r. wydając decyzję nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa w zw. z § 10 ust. 1 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych, odmówił stwierdzenia choroby zawodowej narządu słuchu u B. S. Na powyższą decyzję B. S. złożył skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i wydanie decyzji potwierdzającej chorobę zawodową. W uzasadnieniu skargi B. S. wskazał, że pracował w dużym hałasie. Do 1971 roku nie były w ogóle wykonywane pomiary hałasu, a w latach późniejszych były wykonywane okresowo, z przerwami. Skarżący zaprzeczył aby od 20 lat stosował ochronniki słuchu i zakwestionował prawidłowość badań przeprowadzonych w Instytucie Medycyny Pracy w S., gdyż jego zdaniem ustalone tam wyniki niedosłuchu są zaniżone. Taki wniosek potwierdzają wyniki przeprowadzonych na życzenie Skarżącego badań w Poradni Audiometrycznej I Kliniki ORL w K., stwierdzającej ubytki w granicach 50 dB. Strona przeciwna odpowiadając na skargę wniosła o jej oddalenie i podtrzymała dotychczas wyrażane stanowisko. Naczelny Sąd Administracyjny – Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu wyrokiem z dnia 28 kwietnia 2000 r. sygn. akt II SA/Wr 1655/98 uchylił zaskarżoną decyzję. Podstawą uchylenia decyzji było naruszenie przez stronę przeciwną art. 7, 77 § 1, 80, 107 § 3 kpa. W toku przeprowadzonego postępowania nie skonfrontowano rozbieżności w dwóch sprzecznych opiniach wydanych przez jednostki medycyny pracy, a klasyfikacja uszkodzenia słuchu jako choroby zawodowej z uwagi na stopień uszkodzenia słuchu, zdaniem Sądu nie znajduje uzasadnienia w obowiązujących przepisach. Rozpatrując sprawę ponownie [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa w zw. z § 10 ust. 1 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych, decyzją z dnia [...] nr [...] uchylił decyzję Państwowego Terenowego Inspektora Sanitarnego w N. z dnia [...] i odmówił stwierdzenia choroby zawodowej narządu słuchu u B. S. Uzasadniając decyzję Inspektor stwierdził, że B. S. pracuje w A Spółka Akcyjna w N. od 1962 r. jako tokarz – wytaczarz. Do 1996 r. pracował w hałasie o poziomie 82 -89 dB, a od 1997 r. o poziomie 76-83 dB. Na podstawie badań słuchu przeprowadzonych w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w O. rozpoznano u B. S. obustronny niedosłuch o charakterze odbiorczym, o średnim ubytku słuchu 37 dB w uchu prawym i 31 dB w uchu lewym. W dniu [...] Państwowy Terenowy Inspektor Sanitarny w N. stwierdził u B. S. chorobę zawodową. W związku z wniesionym przez zakład pracy odwołaniem B. S. poddano badaniom konsultacyjnym w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., w wyniku których rozpoznano obustronny niedosłuch odbiorczy, o średnich ubytkach słuchu 33 dB w uchu prawym i 24 dB w uchu lewym. Z uwagi na wielkość ubytków słuchu Instytut uznał, że z lekarskiego punktu widzenia nie rozpoznano choroby zawodowej narządu słuchu. Stanowisko Instytutu zadecydowało o uchyleniu w dniu 22 lipca 1998 r. decyzji Inspektora Terenowego. Wskutek skargi wniesionej przez B. S. sprawa trafiła do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który uchylił decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z 22 lipca 1998 r. Celem wyjaśnienia rozbieżności w opiniach [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny zwrócił się o ustosunkowanie do tej kwestii do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. oraz Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w O. Poradni Chorób Zawodowych z siedzibą w K. B. S. został ponownie poddany badaniom audiometrycznym w Instytucie w S. Instytut w dniu 27 lutego 2001 r. wystawił orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. W treści orzeczenia wskazano, że brak jest podstaw do rozpoznania przewlekłego urazu akustycznego. U badanego stwierdzono niedosłuch obustronny odbiorczy wynoszący dla ucha prawego 33 dB, ucha lewego 26 dB. Obniżenie czułości słuchu w uchu lepiej słyszącym nie spowodowało, z lekarskiego punktu widzenia, upośledzenia funkcji narządu słuchu w stopniu upoważniającym do rozpoznania choroby zawodowej. Jednocześnie Poradnia Chorób Zawodowych w K. ustosunkowując się do rozbieżności w wynikach badań prowadzonych w Poradni i Instytucie wyjaśniła, że w badaniu dokonanym sposobem audiometrii tonalnej wymagana jest współpraca z pacjentem. Tego typu badania weryfikuje się metodą obiektywną tzw. audiometrią impedancyjną, którą to metodę stosuje Instytut. Uwzględniając treść uzupełniającej opinii wydanej przez Instytut w S. oraz stanowisko Poradni Chorób Zawodowych w K., [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny uznał, że brak jest podstaw do rozpoznania u B. S. choroby zawodowej pod postacią przewlekłego urazu akustycznego. Z powyższą decyzją nie zgodził się B. S. i w skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł o jej uchylenie, nadto skierowanie go na badanie przez niezależnych lekarzy – biegłych sądowych specjalistów laryngologów oraz orzeczenie choroby zawodowej uszkodzenia słuchu. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że na stanowisku wytaczarza pracuje od 7 września1962 r.. Jest to praca połączona z nadmiernym hałasem i okresowo wykonywał ją w hałasie przekraczającym dopuszczalne normy. Skarżący wskazał ponadto, że był kilkakrotnie badany przez lekarzy specjalistów, którzy stwierdzali u niego niedosłuch o wartościach wyższych niż Instytut w S. Jednocześnie podkreślił, że przeprowadzone powtórnie badania lekarskie w Instytucie w S. nie mogą być obiektywne, gdyż orzeczenie lekarskie podpisały te same osoby, które wydały wcześniejsze orzeczenie. W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację podkreślając, że zgodnie z zasadami audiologii mniejsze niż 30 dB obniżenie ostrości słuchu nie jest chorobą. Jest to objaw zwany niedosłuchem, nie wywołujący zaburzeń mowy potocznej. Skarżący ustosunkowując się do odpowiedzi na skargę podtrzymał stanowisko wyrażone w skardze i ponownie wniósł o skierowanie go na badanie poprzez niezależnych biegłych lekarzy laryngologów. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 97 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1271), sprawa podlega rozpoznaniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji, przeprowadzona przez Sąd zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153 poz. 1269) wykazała, że decyzja nie odpowiada wymogom prawa. Podstawę materialno – prawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowią przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65 poz. 294 ze zm.). Z przepisu § 1 ust 1 wskazanego rozporządzenia wynika, że stwierdzenie choroby zawodowej uzależnione jest od spełnienia łącznie trzech przesłanek: - rozpoznanie u pracownika choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia - wystąpienie w środowisku pracy czynników szkodliwych dla zdrowia - istnienie związku przyczynowego między czynnikami szkodliwymi a rozpoznaną u pracownika chorobą. Przeprowadzone postępowanie wykazało, że skarżący od 1962 r. z przerwami w okresach 15.06.1986 r. – 26.01.1989 r. i 1.10.1993 r. – 26.10.1993 r., pracował w A Spółka Akcyjna w N. jako tokarz – wytaczarz. Narażony był na działanie hałasu, który kształtował się na poziomie 82-89 dB, przy obowiązującej normie 85 dB. Fakt ten został stwierdzony na podstawie wyników pomiarów hałasu przeprowadzonych w latach 1971 – 1996 w środowisku Skarżącego, które ujęto w załączniku do wywiadu środowiskowego z dnia 23 kwietnia 1997 r. W wyniku badań przeprowadzonych w uprawnionych placówkach diagnostycznych rozpoznano u Skarżącego obustronny niedosłuch o charakterze odbiorczym. Wyniki badań różniły się między sobą stwierdzonym ubytkiem słuchu w zależności od placówki i metody badań. Ze względu na wartości uzyskanych wyników, uprawnione placówki kwalifikowały stwierdzony obustronny niedosłuch odbiorczy jako chorobę zawodową lub uznawały, że obniżenie czułości słuchu nie powoduje upośledzenia funkcji narządu słuchu w stopniu upoważniającym do rozpoznania choroby zawodowej. Definicja prawna choroby zawodowej wskazana w § 1 ust. 1 cytowanego rozporządzenia nie uzależnia wystąpienia choroby od stopnia uszkodzenia narządu, w tym przypadku słuchu. W pozycji 15 wykazu chorób zawodowych, stanowiących załącznik do rozporządzenia wymieniono uszkodzenie słuchu wywołane hałasem. W wyniku badania przeprowadzonego w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy Poradnia Chorób Zawodowych w O. z dnia 2 czerwca 1997 r., stwierdzono u skarżącego obustronny niedosłuch o charakterze odbiorczym z określeniem ubytku słuchu dla ucha prawego 37 dB, da ucha lewego 31 dB. Kolejne badania przeprowadzone w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego Przychodnia Chorób Zawodowych w S. również wykazały niedosłuch obustronny odbiorczy z ubytkiem słuchu ucha prawego 33 dB a ucha lewego 24 dB, co znalazło odzwierciedlenie w orzeczeniu lekarskim wydanym 26 czerwca 1998 r. Następne badania, przeprowadzone również we wskazanym Instytucie, ponownie stwierdzają niedosłuch obustronny odbiorczy z określeniem ubytku słuchu dla ucha prawego 33 dB, ucha lewego 26 dB (orzeczenie lekarskie z 27 lutego 2001 r. nr rejestru [...]). Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., pomimo stwierdzenia obustronnego niedosłuchu odbiorczego, uznaje że stopień upośledzenia funkcji narządu słuchu nie upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej. W myśl § 1 ust. 1 wskazanego rozporządzenia za chorobę zawodową uważa się chorobę określoną w wykazie chorób zawodowych, w tym przypadku pod pozycją 15. Rozmiar uszkodzenia słuchu nie ma wpływu na stwierdzenie czy dane schorzenie jest chorobą zawodową. Zatem odmowa stwierdzenia u Skarżącego choroby zawodowej słuchu z uwagi na niewystarczający poziom niedosłuchu, stanowi naruszenie przepisu § 1 ust. 1 cytowanego rozporządzenia (por. m.in. wyrok SN z 28 czerwca 2000 r. sygn. akt III RN 202/99, Wokanda 2000/9/33; wyrok SN z 14 marca 2002 r., sygn. akt III RN 78/01, Pr. Pracy 2003/3/31; wyrok NSA z 25 listopada 1998 r. sygn. akt I SA 1342/98 wybór Lex 45831). Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 ust. 1a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270), należało uchylić zaskarżoną decyzję. Jednocześnie na podstawie art. 152 wymienionej ustawy orzeczono, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. W dalszym postępowaniu należy, kierując oceną prawną dokonaną przez Sąd, ponownie rozpoznać odwołanie B. S. Podkreślić należy, że niedopuszczalne jest modyfikowanie pojęcia prawnego choroby zawodowej uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu. Pojęcie to zostało wskazane w poz. 15 wykazu chorób zawodowych i nie różnicuje "choroby" z uwagi na wartość ubytku słuchu. Dlatego też stopień uszkodzenia słuchu nie może być podstawą do wydania decyzji negatywnej dla pracownika. Znaczenie dla oceny prawnej ma w tym przypadku stwierdzenie uszkodzenia słuchu wywołane działaniem hałasu. Postępowanie w niniejszej sprawie nadal toczyć się będzie w oparciu o przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych, gdyż zgodnie z § 10 aktualnie obowiązującego rozporządzenia Rady Ministrów z 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132 poz.1115), postępowanie w sprawach rozpoznania choroby zawodowej lub jej stwierdzenia, rozpoczęte przed dniem wejścia rozporządzenia w życie, jest prowadzone na podstawie dotychczasowych przepisów.