II SA/Wr 1056/97

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Antoniego S. i Anety W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia 23 czerwca 1997 r. w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych - 1/ uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia 8 maja 1997 r.; 2/ zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżących Antoniego S. i Anety W. kwotę 620 zł tytułem zwrotu kosztów procesowych. Trzema decyzjami z 16.08.1995 r. Prezydent Miasta W. wydał spółce cywilnej "S." Antoniemu S., Ewie O. i Anecie W., prowadzącej działalność handlową w zakresie sprzedaży detalicznej artykułów spożywczych, zezwolenie na sprzedaż: 1/ napojów alkoholowych zawierających do 4,5 procent alkoholu oraz piwa powyżej 4,5 procent alkoholu, 2/ napojów zawierających od 4,5 do 18 procent alkoholu i 3/ napojów zawierających powyżej 18 procent alkoholu. Wszystkie trzy zezwolenia wydane zostały na okres od 16.08.1995 r. do 18.11.1997 r. Spółka cywilna w wymienionym wyżej składzie wspólników wpisana została 23.06.1995 r. do ewidencji działalności gospodarczej, prowadzonej w Urzędzie Miejskim w W., a datę rozpoczęcia działalności Spółki ustalono na 3.07.1995 r. W oświadczeniu z 24.11.1995 r., złożonym 2.11.1995 r. w Urzędzie Miejskim w W., Ewa O. stwierdziła, że 2.09.1995 r. rezygnuje z udziału w spółce "Sezam". Zaświadczeniem z 2.11.1995 r. Prezydent Miasta W. potwierdził zgłoszoną 2.11.1995 r. zmianę w składzie wspólników i jako podmiot prowadzący działalność gospodarczą wpisał spółkę cywilną "S." Antoni S. i Aneta W. W rubryce data rozpoczęcia działalności gospodarczej utrzymana zostali data 3.07.1995 r. ze zmianą pozycji 1.2, tj. składu osobowego spółki od 2.11.1995 r. Podaniem z 25.04.1997 r. spółka cywilna "Sezam" zwróciła się do Wydziału Inicjatyw Gospodarczych Urzędu Miejskiego w W. o wyjaśnienie, czy rezygnacja ze spółki cywilnej jednego ze wspólników powoduje zmianę podmiotu gospodarczego, a następnie 5.05.1997 r. wniosła o zaktualizowanie trzech zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych przez wykreślenie ze składu spółki jako wspólnika Ewy O. Decyzją z 8.05.1997 r., wydaną na podstawie art. 162 par. 1 pkt 1 i par. 3 Kpa oraz art. 18 ust. 1 i 8 pkt 4 ustawy z dnia 26 listopada 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi /Dz.U. nr 35 poz. 230 ze zm./, Prezydent Miasta W. orzekł o stwierdzeniu wygaśnięcia z dniem 2.09.1995 r. zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych z 16.08.1995 r., wydanych spółce cywilnej "S." Antoni S., Ewa O. i Aneta W. Na skutek odwołania Spółki Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z 23.06.1997 r. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta W. Organy pierwszej i drugiej instancji przyjęły jednolicie, że zmiana składu spółki cywilnej przez wystąpienie z niej jednego ze wspólników powoduje, że dotychczasowy podmiot przestaje istnieć. Okoliczność, że zmianie nie ulega przedmiot działalności spółki ani miejsce jej działalności nie ma istotnego znaczenia dla utraty bytu prawnego dotychczasowego podmiotu. Sytuacja ta w kontekście art. 18 ust. 8 pkt 4 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi prowadzi do wygaśnięcia wcześniej przyznanych zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych. Obydwa organy zakładają też, że Ewa O. i Spółka zobowiązane były do zgłoszenia powyższej zmiany w komórce Urzędu Miejskiego, powołanej do prowadzenia spraw w zakresie zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych. W skardze na tę decyzję pełnomocnik Spółki zarzucił naruszenie art. 18 ust. 6 pkt 4 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, art. 19 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej /Dz.U. nr 41 poz. 324 ze zm./ oraz art. 155 i art. 162 Kpa i art. 17 pkt 1 i art. 19 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych /Dz.U. nr 122 poz. 593 ze zm./ w związku z art. 89 Kpa Zdaniem pełnomocnika skarżącej Spółki, zmiana osobowa w składzie spółki cywilnej wymaga zgodnie z art. 869 par. 1 Kc wypowiedzenia umowy spółki przez jej wspólnika. Wypowiedzenia tego nie mogło zastąpić skierowanie do Urzędu Miejskiego w W. oświadczenia jednego ze wspólników o wystąpieniu ze spółki, na co wskazał już Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 31 sierpnia 1993 r. /ONSA 1994 Nr 3 poz. 125/. W tych warunkach pozostali wspólnicy uprawnieni byli do dalszego prowadzenia spraw spółki zgodnie z art. 865 par. 2 i 866 Kc W konsekwencji tego organ prowadzący ewidencję działalności gospodarczej nie był uprawniony do dokonywania zmian w tej ewidencji wyłącznie na podstawie oświadczenia jednego wspólnika. Niezależnie od tego zarzutu brak jest podstaw do przyjęcia, że skoro jeden ze wspólników złożył temu organowi oświadczenie o ustąpieniu ze spółki, na pozostałych wspólnikach ciążył obowiązek zawiadomienia tego samego organu w celu wszczęcia postępowania w przedmiocie wydanych zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych. Jeżeli zaś organ miał wątpliwości co do dalszego bytu prawnego spółki cywilnej, "Sezam" powinien był na zasadzie art. 97 par. 1 pkt 4 Kpa zawiesić postępowanie, zobowiązując stronę do wszczęcia stosownego postępowania przed sądem powszechnym. Zdaniem skarżącej Spółki, po zgłoszeniu przez Spółkę podania o zmianę decyzji w sprawie wydanych zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych organ powinien był rozpatrzeć to podanie w trybie art. 155 Kpa i wydać stosowną decyzję. Ponadto okoliczności sprawy uzasadniały rozpatrzenie sprawy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze na rozprawie, co doprowadziło do naruszenia art. 17 pkt 1 i art. 19 ustawy o Samorządowych Kolegiach Odwoławczych w związku z art. 89 Kpa W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podniosło, że występując z podaniem o zmianę wydanych zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych Spółka i jej obecni wspólnicy przyznali, że nastąpiła zmiana składu osobowego spółki. Skoro zaś doszło do zmiany podmiotu gospodarczego, konieczne stało się wydanie decyzji w trybie art. 162 par. 1 pkt 1 Kpa w związku z art. 18 ust. 8 pkt 4 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Stan sprawy nie wymagał przeprowadzenia rozprawy, gdyż nie wystąpiły przesłanki przewidziane w art. 89 Kpa. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Z oświadczenia Prezydenta Miasta W. z 23.06.1995 r. wynika, że w ewidencji działalności gospodarczej wpisana została jako podmiot prowadzący działalność spółka cywilna "S." z wyszczególnieniem wspólników Antoniego S., Ewy O. i Anety W. Wpis ten nie naruszał prawa, skoro według art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej /Dz.U. nr 41 poz. 324 za zm./ podmiotem prowadzącym działalność gospodarczą może być nie tylko osoba fizyczna i osoba prawna, lecz także jednostka organizacyjna nie mająca osobowości prawnej, utworzona zgodnie z przepisami prawa, jeżeli przedmiot działania obejmuje prowadzenie działalności gospodarczej. Skarżąca spółka "S." działa na warunkach umowy przewidzianej w art. 860 do 875 Kc, a jej przedmiotem działania jest prowadzenie działalności handlowej. Spółka zatem odpowiada pojęciu podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą w sensie art. 2 ust. 2 ustawy o działalności gospodarczej. Tejże spółce wydane zostały decyzjami z 16.08.1995 r. zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych i decyzje te są ostateczne. Byt prawny spółki cywilnej ustaje z chwilą rozwiązania umowy przez wspólników bądź na skutek rozwiązania spółki przez sąd. Rozwiązanie umowy spółki następuje w szczególności w przypadku, gdy spółka składa się z dwóch wspólników i jeden z nich dokona skutecznego wypowiedzenia umowy. Przepisy art. 869 par. 1 i 2 Kc przewidują również możliwość wypowiedzenia przez wspólnika swojego udziału w spółce i jego wystąpienie ze spółki. Z istoty umowy wynika, że tego rodzaju wypowiedzenie i wystąpienie wspólnika możliwe będzie w wypadkach, gdy spółka cywilna obejmuje więcej niż dwóch wspólników. W takim wypadku umowa spółki zachowuje swój byt prawny, z tym zastrzeżeniem, że wiąże tylko pozostałych wspólników. Pogląd organu pierwszej instancji i Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że w wyniku ustąpienia ze spółki trzyosobowej jednego wspólnika nastąpiła zmiana podmiotu gospodarczego, któremu udzielono zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych, nie znajduje dostatecznego uzasadnienia w przepisach kodeksu cywilnego o spółce. W wyniku zgłoszenia wspólnika Ewy O. o rezygnacji z udziału w spółce Prezydent Miasta W., jako organ prowadzący ewidencję działalności gospodarczej, nie wykreślił spółki cywilnej "Sezam" z tej ewidencji. Organ ewidencji działalności gospodarczej ograniczył swoje czynności do wykreślenia z ewidencji Ewy O. jako wspólnika, utrzymał też datę rozpoczęcia działalności spółki - 3.07.1995 r. z adnotacją zmiany składu osobowego spółki od 2.11.1995 r. W dalszym ciągu zatem w ewidencji wpisana jest spółka cywilna "S." w W. jako podmiot prowadzący działalność gospodarczą. Organ, który udzielił zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych spółce cywilnej obejmującej więcej niż dwóch wspólników i wpisanej do ewidencji działalności gospodarczej jako podmiot prowadzący taką działalność, nie może na zasadzie art. 18 ust. 8 pkt 4 ustawy z dnia 12 listopada 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi /Dz.U. nr 35 poz. 230 ze zm./ orzec o wygaśnięciu wydanego zezwolenia z powodu zmiany podmiotu gospodarczego, jeżeli jeden ze wspólników ze spółki wystąpił, a umowa spółki wiąże nadal pozostałych wspólników i spółka w dalszym ciągu prowadzi swoją działalność jako podmiot wpisany do ewidencji działalności gospodarczej. W podobnej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny wyraził w wyroku z dnia 16 września 1995 r., II SA 775/94 - Wokanda 1995 str. 36 - odmienny pogląd stwierdzając, że wystąpienie ze spółki wspólnika powoduje, że ten podmiot gospodarczy przestał istnieć, a tym samym zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej. Z końcowych wywodów tego wyroku wynika jednakże, że przepisy kodeksu cywilnego dotyczące spółek nie przewidują możliwości przekształcania spółki cywilnej w podmiot jednostkowy. Wynika z tego, że rozstrzygnięcie dotyczy sytuacji, w której umowa spółki obejmowała tylko dwie osoby i jeden ze wspólników ze spółki wystąpił, co było równoznaczne z rozwiązaniem umowy spółki. W rozpatrywanej i rozstrzygniętej niniejszym wyrokiem sprawie umowa spółki obejmowała więcej niż dwie osoby. Na zasadzie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzeczono jak w sentencji. Orzeczenie o kosztach oparte jest na art. 55 ust. 1 powołanej ustawy.