II SA/Wr 1075/02
WyrokWSA we Wrocławiu2005-06-29
Skład orzekający: Bogumiła Skrzypczak, Mirosława Rozbicka - Ostrowska, Ewa Kamieniecka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa przyznania zasiłku okresowego z pomocy społecznej jest uzasadniona brakiem współpracy wnioskodawcy z pracownikiem socjalnym, w tym odmową złożenia oświadczenia o stanie majątkowym i nieudzieleniem zgody na zbieranie danych osobowych dotyczących krewnych?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracyjne prawidłowo odmówiły przyznania zasiłku okresowego, ponieważ skarżący wykazał brak woli współpracy z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu swojej sytuacji życiowej. Odmowa złożenia oświadczenia o dochodach i stanie majątkowym, a także nieudzielenie zgody na zbieranie danych osobowych dotyczących krewnych, stanowiły uzasadnioną podstawę do odmowy przyznania świadczenia, zgodnie z przepisami ustawy o pomocy społecznej.Stan faktyczny
Skarżący M. D. złożył wniosek o przyznanie zasiłku okresowego. Organ I instancji odmówił przyznania zasiłku z powodu niestawienia się na wywiad środowiskowy. Po uchyleniu tej decyzji przez SKO, organ I instancji ponownie odmówił przyznania zasiłku, wskazując na brak współpracy skarżącego podczas wywiadu (odmowa wypełnienia oświadczenia o stanie majątkowym, niepodanie informacji o dochodach, odmowa podpisania kwestionariusza wywiadu i zakresu współdziałania). SKO utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym brak podstawy prawnej, poświadczenie nieprawdy, naruszenie właściwości organu odwoławczego oraz brak pouczenia o prawach strony.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Bogumiła Skrzypczak Sędziowie: Sędzia NSA Mirosława Rozbicka - Ostrowska Asesor WSA Ewa Kamieniecka – sprawozdawca Protokolant: Krzysztof Caliński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi M. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku okresowego oddala skargę.
We wniosku z dnia [...] r. M. D. zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w W. o udzielenie pomocy społecznej w formie między innymi przyznania zasiłku okresowego.
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Kierownik Działu Świadczeń Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w W. odmówił M. D. przyznania zasiłku okresowego, z uwagi na niezgłoszenie się wnioskodawcy w Ośrodku Pomocy w celu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w dniu [...] r.
Po rozpatrzeniu odwołania z dnia [...] r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] r. nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, ponieważ wywiad środowiskowy należy przeprowadzić w miejscu zamieszkania wnioskodawcy.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Kierownik Działu Świadczeń Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w W. decyzją z dnia [...] r. nr [...] odmówił M. D. przyznania zasiłku okresowego, ponieważ zainteresowany w trakcie przeprowadzania wywiadu środowiskowego w dniu [...] r. nie wyraził zgody na wypełnienie druku oświadczenia o stanie majątkowym, nie podał wysokości alimentów otrzymywanych przez syna, nie przedstawił dowodów ponoszenia bieżących opłat związanych z nieruchomością, nie udzielił wyczerpujących informacji dotyczących sytuacji finansowej, rodzinnej i zdrowotnej. Odmówił również podpisania kwestionariusza wywiadu środowiskowego oraz zakresu współdziałania z pracownikiem socjalnym w celu wyjścia z trudnej sytuacji życiowej.
W odwołaniu zainteresowany wniósł o uchylenie lub stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, ponieważ decyzja została wydana przez osobę wyłączoną od udziału w postępowaniu administracyjnym, natomiast pracownik socjalny w dniu [...] r. otrzymał od skarżącego wszystkie informacje niezbędne do sporządzenia wywiadu środowiskowego i uzgodnił ze skarżącym sposób wyjścia z trudnej sytuacji. Wypełniony kwestionariusz tego wywiadu i dokonane uzgodnienia skarżący podpisał w obecności pracownika socjalnego. Ponadto pracownik socjalny otrzymał od skarżącego wypełnione i podpisane oświadczenie o stanie majątkowym.
Po rozpatrzeniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję, ponieważ z protokółu sporządzonego w dniu [...] r. przez pracownika socjalnego przeprowadzającego wywiad środowiskowy wynika, że skarżący odmówił wyrażenia zgody na zbieranie danych osobowych dotyczących jego krewnych, odmówił złożenia pisemnego oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym, a także odmówił współdziałania z pracownikiem socjalnym w celu rozwiązania jego trudnej sytuacji.
W skardze na decyzję skarżący wniósł o jej uchylenie lub stwierdzenie jej nieważności, ewentualnie o stwierdzenie jej niezgodności z prawem, zarzucając:
1. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy – art. 4 ust. 1, art. 6 ust. 1, 1 a, 2, art. 9 ust. 2, art. 43 ust. 3 b ustawy o pomocy społecznej,
2. naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego na zasadzie art. 145 § 1 pkt 2 K.p.a., art. 145 § 1 pkt 3 K.p.a. w związku z art. 24 § 1 i 3 K.p.a. oraz art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. w związku z art. 10 § 1 K.p.a.,
3. rażące naruszenie prawa: art. 156 § 1 pkt 1 K.p.a. w związku z art. 17 pkt 1 K.p.a. i art. 11 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. w związku z art. 75 K.p.a., art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. w związku z art. 107 § 1 K.p.a., art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. w związku z art. 138 § 1 K.p.a.
4. naruszenie przepisów postępowania – art. 35 § 1, 2 i 3 K.p.a, art. 37 § 2 w związku z art. 12 K.p.a. i art. 35 § 1 i 2 K.p.a., art. 65 § 1 K.p.a., art. 81 K.p.a., art. 107 § 3 K.p.a.
Skarżący złożył również wniosek o wystąpienie do Prezesa Rady Ministrów o odwołanie Prezesa Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z powodu powtarzającego się naruszania prawa podczas wykonywania obowiązków.
W uzasadnieniu skarżący zarzucił, że rozstrzygnięcia organów obu instancji zostały wydane bez podstawy prawnej. Do wniosku o udzielenie pomocy społecznej z dnia [...] r. pracownik socjalny sporządził wywiad środowiskowy podpisany przez skarżącego i otrzymał oświadczenie skarżącego o stanie majątkowym. Wywody organów o braku współdziałania skarżącego z pracownikiem socjalnym są nieprawdziwe i mają na celu bezprawne pozbawienie skarżącego i jego rodziny zagwarantowanej prawem pomocy społecznej.
Według skarżącego Kierownik Działu Świadczeń MOPR w W. poświadczył nieprawdę co do okoliczności mającej znaczenie w zakresie zastosowanej podstawy prawnej do odmowy przyznania skarżącemu świadczenia a stanem faktycznym. Pomimo zawiadomienia organu odwoławczego o przyczynie wyłączenia Kierownika Działu Świadczeń od udziału w postępowaniu, organ odwoławczy nie usunął wady postępowania administracyjnego, a swojego stanowiska nie poparł dowodami. W wydaniu zaskarżonej decyzji ostatecznej orzekali członkowie Kolegium wyłączeni z urzędu w sprawie, z uwagi na zaskarżenie poprzednich decyzji Kolegium do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Kolegium rozpatrując odwołanie od decyzji organu pomocy społecznej naruszyło przepisy o właściwości, ponieważ organem właściwym do rozpatrzenia odwołania jest wojewoda.
Skarżący zarzuca, że organ pomocy nie pouczył skarżącego o prawie zapoznania się z aktami sprawy i złożenia końcowego oświadczenia przed wydaniem decyzji, w związku z czym skarżący bez własnej winy nie brał udziału w postępowaniu. Skarżący nie mógł wypowiedzieć się co do okoliczności przytoczonych w decyzjach, zatem żadna z okoliczności nie może być uznana za udowodnioną przez organ.
Wbrew stanowisku Kolegium, które za wyłącznie wiarygodny dowód w sprawie uznało protokół pracownika socjalnego, Kodeks postępowania administracyjnego przyjmuje zasadę równej mocy środków dowodowych, nie wprowadzając ograniczeń co do rodzaju dowodów, którym należy przyznać pierwszeństwo w ustaleniu istnienia danego faktu.
Zdaniem skarżącego organ odwoławczy orzekł w innym zakresie niż organ pierwszej instancji ze względu na zmianę podstawy materialnoprawnej rozstrzyganej sprawy. Ponadto decyzje organów obu instancji wydane zostały z przekroczeniem ustawowego terminu. Kolegium nie przekazało według właściwości wniosków w zakresie przeprowadzenia kompleksowej kontroli w MOPR w W. i wszczęcia postępowania dyscyplinarnego wobec pracowników MOPR.
Jak podnosi skarżący, odmowa przyznania świadczeń w tych okolicznościach godzi w art. 32 ust. 1, art. 67 ust. 2 oraz art. 71 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i dyskryminuje skarżącego.
W odpowiedzi na skargę samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Jak wynika z protokółu z dnia [...] r. skarżący odmówił wyrażenia zgody na zbieranie danych osobowych dotyczących jego krewnych, odmówił złożenia pisemnego oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym, a także odmówił współdziałania z pracownikiem socjalnym w celu rozwiązania jego trudnej sytuacji, co uzasadnia odmowę przyznania pomocy społecznej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Stosownie do dyspozycji art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm. ) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) sądy administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Uchylenie aktu administracyjnego następuje w przypadku stwierdzenia wystąpienia istotnych wad postępowania lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających wpływ na wynik sprawy ( art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ).
Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Działu Świadczeń Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w W. odmawiającą przyznania skarżącemu zasiłku okresowego. Podstawę materialnoprawną wydanych w sprawie decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej ( tekst jednolity: Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 z późn. zm. ) mające zastosowanie w czasie wydawania kwestionowanych decyzji.
Stosownie do art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej ( tekst jednolity: Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm. ) zasiłek okresowy z pomocy społecznej może być przyznany osobom i rodzinom, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód rodziny nie przekracza kryterium dochodowego osoby lub rodziny ustalonego zgodnie z art. 4 ust. 1, a dochody oraz posiadane zasoby pieniężne nie wystarczają na zaspokojenie ich niezbędnych potrzeb, w szczególności ze względu na:
1) długotrwałą chorobę,
2) niepełnosprawność,
3) brak możliwości zatrudnienia,
4) brak uprawnień do renty rodzinnej po osobie, na której ciążył obowiązek alimentacyjny,
5) możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego.
Zgodnie natomiast z art. 43 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej decyzja o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia może być wydana po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego ( rodzinnego ) lub jego aktualizacji, dokonywanej nie rzadziej niż co 6 miesięcy. Wywiad przeprowadza pracownik socjalny ( ... ). W przypadku gdy osoba lub rodzina ubiegająca się o pomoc, ( ... ) nie wyrażają zgody na zbieranie danych osobowych w zakresie ustalonym przepisami ustawy, kierownik ośrodka pomocy społecznej lub kierownik powiatowego centrum pomocy rodzinie może wydać decyzję odmawiającą przyznania pomocy ( art. 43 ust. 3 b ). Wydanie decyzji odmawiającej przyznania pomocy możliwe jest w sytuacji, gdy zainteresowany nie chce podać tych informacji dotyczących danych osobowych, które są niezbędne do ustalenia, czy dana osoba lub rodzina spełnia wymogi do otrzymania świadczenia z pomocy społecznej. Takimi danymi są informacje dotyczące wysokości dochodów rodziny czy też informacje dotyczące miejsca zamieszkania członków rodziny zobowiązanych do pomocy zainteresowanemu.
Pracownik socjalny przeprowadzający wywiad rodzinny ( środowiskowy ) może domagać się od osoby lub rodziny ubiegającej się o pomoc złożenia oświadczenia o dochodach i stanie majątkowym. Odmowa złożenia oświadczenie jest podstawą wydania decyzji o odmowie przyznania świadczenia ( art. 43 ust. 5 ).
Przy przyznawaniu świadczeń z pomocy społecznej organ pomocy zobowiązany jest również brać pod uwagę, czy osoby ubiegające się o pomoc współdziałają w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Stosownie do art. 6 ust. 1 a ustawy o pomocy społecznej brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji może stanowić podstawę do odmowy przyznania lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Zakres i formy współdziałania określa kierownik ośrodka pomocy społecznej lub upoważniony przez niego pracownik socjalny. W myśl powyższego przepisu pracownik socjalny przeprowadzający wywiad powinien przy współudziale osoby zainteresowanej opracować plan pomocy oraz zasady współdziałania strony i jej rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, których niezaakceptowanie lub nieprzestrzeganie przez stronę może być powodem odmowy przyznania świadczenia.
W ocenie Sądu organy rozpoznające sprawę trafnie uznały, że skarżący nie wykazuje woli współpracy z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu swojej sytuacji życiowej, co uzasadnia odmowę przyznania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, w tym również zasiłku okresowego. Skarżący odmówił także złożenia oświadczenia o dochodach i stanie majątkowym, nie wyraził też zgody na zbieranie danych osobowych dotyczących jego krewnych w linii prostej. Dokumentami potwierdzającymi powyższe okoliczności jest kwestionariusz wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu [...] r. oraz sporządzony w formie pisemnej zakres i formy współdziałania z pracownikiem socjalnym, podpisane przez pracownika przeprowadzającego wywiad u skarżącego ( oryginały w aktach administracyjnych dołączonych do sprawy o sygn. 4 II SA/Wr 1078/02).
Jak wynika z wymienionych akt administracyjnych, skarżący nie podpisał kwestionariusza wywiadu środowiskowego, co oznacza brak potwierdzenia za zgodność z prawdą informacji podanych przez skarżącego w trakcie wywiadu środowiskowego ( miejsce na podpis poniżej pkt VI wywiadu ). Ponadto skarżący nie podpisał uzgodnień w zakresie działań podejmowanych przez skarżącego mających na celu ustalenie sposobu wyjścia z trudnej sytuacji ( miejsce na podpis poniżej pkt VII wywiadu ). Skarżący nie podpisał również formularza określającego zakres i formy współdziałania z pracownikiem socjalnym, w którym zobowiązano skarżącego do dostarczenia dokumentów do Powiatowego Urzędu Pracy w celu uzyskania zasiłku rodzinnego na syna, jak również odmówił złożenia oświadczenia o dochodach i stanie majątkowym rodziny.
Należy również zwrócić uwagę, że przesłanką pozwalającą na przyznanie zasiłku okresowego jest spełnienie przez ubiegającego się kryteriów dochodowych określonych w art. 4 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, przy jednoczesnym wystąpieniu jednej z okoliczności wymienionych w art. 31 ust. 1, przykładowo braku możliwości zatrudnienia, niepełnosprawności, długotrwałej choroby. Prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje rodzinom, których dochód na osobę w rodzinie nie przekracza na pierwszą osobę w rodzinie – 406 zł, na drugą i dalsze osoby w rodzinie powyżej 15 lat – 285 zł. Stosownie do definicji wynikającej z art. 2 a ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej dochód rodziny oznacza sumę miesięcznych dochodów osób w rodzinie z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, składki z tytułu ubezpieczeń: zdrowotnego określonego w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, emerytalnego, rentowych i chorobowego, określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych, oraz o kwotę wysokości alimentów, świadczonych przez osoby w rodzinie na rzecz innych osób, jednorazowe pieniężne świadczenia socjalne oraz świadczenia w naturze, a także kwotę zwiększenia zasiłku rodzinnego na trzecie i kolejne dziecko oraz dziecko samotnej matki, uprawnione do zasiłku pielęgnacyjnego; w odniesieniu do osób prowadzących działalność gospodarczą oraz osób z nimi współpracujących za dochód przyjmuje się wysokość podaną w oświadczeniu, potwierdzonym przez urząd skarbowy; nie stanowią dochodu składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz ubezpieczenie zdrowotne płacone przez ośrodki pomocy społecznej. Natomiast dochód na osobę w rodzinie lub kryterium dochodowe na osobę w rodzinie oznacza dochód rodziny podzielony przez liczbę osób w tej rodzinie lub sumę składników, o których mowa w ar. 4 ust. 1, ustalonych zgodnie z wiekiem osób w tej rodzinie, podzieloną przez liczbę osób w rodzinie ( art. 2 a ust. 1 pkt 2 a ). W rozpatrywanej sprawie skarżący nie podał wysokości alimentów otrzymywanych przez syna, uniemożliwiając w ten sposób ustalenie wysokości dochodów rodziny i dochodu na osobę w rodzinie, a w konsekwencji przyznanie pomocy ( pkt I ppkt 10 i 11 wywiadu środowiskowego ).
Skarżący odmówił również podania pracownikowi socjalnemu danych osobowych córki ( pkt I ppkt 13 wywiadu środowiskowego ). Podstawą do żądania powyższych danych jest art. 39 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym kierownik ośrodka pomocy społecznej i kierownik powiatowego centrum pomocy rodzinie, na wniosek pracownika socjalnego, może w drodze umowy ustalić z małżonkiem, zstępnymi lub wstępnymi wysokość świadczonej przez nich pomocy na rzecz osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia. W celu ustalenia sytuacji dochodowej tych osób oraz ich możliwości udzielenia pomocy osobie lub rodzinie ubiegającej się o świadczenia pomocy społecznej przeprowadza się wywiad środowiskowy ( rodzinny ).
Mając na uwadze powyższe okoliczności należy stwierdzić, że organy rozpatrujące niniejszą sprawę nie naruszyły przepisów ustawy o pomocy społecznej, odmawiając udzielenia skarżącemu przyznania zasiłku okresowego. Jednocześnie organ pomocy przyznał decyzją z dnia [...] r. nr [...] obiady dla syna skarżącego S. od [...] r. do końca roku szkolnego [...].
Problemem możliwości zaspokojenia praw osób pozostających w trudnej sytuacji materialnej zajmował się Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 20 listopada 2001 r. – SK 15/01 ( OTK 2001/8/252 ), rozważając zgodność art. 31 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej oraz § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 10 marca 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad przyznawania zasiłku okresowego ( Dz. U. Nr 26, poz. 140 ) z art. 67 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Uznając przepisy te za zgodne z art. 67 ust. 2 Konstytucji RP, Trybunał Konstytucyjny zwrócił uwagę, że "pomoc społeczna ma w odniesieniu do ubezpieczenia, czy zaopatrzenia społecznego jedynie charakter uzupełniający. Cechą wyróżniającą pomoc społeczną, w porównaniu do innych systemów świadczeniowych, jest brak po stronie obywateli roszczenia prawnego do świadczenia pomocy, co wynika w szczególności z zasady indywidualizacji leżącej u podstaw koncepcji pomocy społecznej. W ustawodawstwach krajów europejskich prawo do świadczeń nie opiera się na ogólnej zasadzie roszczeniowości, lecz raczej kieruje się zróżnicowaniem pozycji prawnej świadczeniobiorcy, w zależności od rodzaju świadczenia. Także na gruncie polskiej ustawy o pomocy społecznej można wyróżnić świadczenia, które muszą być udzielone ( np. zasiłek stały przewidziany w art. 27 ), które powinny zostać udzielone ( np. schronienie, posiłek i niezbędne ubranie – art. 13 ) oraz takie, które mogą zostać udzielone ( np. pomoc mająca na celu ekonomiczne usamodzielnienie osoby lub rodziny )." Trybunał Konstytucyjny wskazał, że "w komentarzu do art. 67 ust. 2 Konstytucji wskazuje się, że "stopień pokrycia potrzeb osób uprawnionych jest zależny od poziomu ogólnej zamożności społeczeństwa i od stanu finansów publicznych" ( Piotr Winczorek: Komentarz do Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., Warszawa 2000, s. 91 )." ( ... ). Prawo do zabezpieczenia społecznego nie realizuje się zatem wyłącznie w formie pomocy społecznej, a tym bardziej w szczególnej postaci tej pomocy jaką stanowi zasiłek okresowy, który jest jednym ze świadczeń, które ustawodawca przewidział w ramach zabezpieczenia społecznego. Należy powiedzieć jeszcze wyraźnie, że pomoc społeczna jest ostatnim ogniwem w systemie zabezpieczenia społecznego i ma charakter uzupełniający. Polityka udzielania pomocy przez państwo winna brać pod uwagę subsydiarny charakter pomocy w stosunku do aktywności samego zainteresowanego w staraniach o znalezienie i podjęcie pracy..."
W świetle powyższego uznać należy, że wydane w tej sprawie decyzje w niczym nie naruszają przepisów prawa materialnego będącego podstawą rozstrzygnięcia sprawy.
Wbrew zarzutom skarżącego rozpoznając sprawę organy nie naruszyły wskazanych w skardze przepisów procedury administracyjnej.
Za nietrafny należy uznać zarzut skarżącego dotyczący naruszenia jego praw poprzez uniemożliwienie mu udziału w postępowaniu administracyjnym. Należy zważyć, że postępowanie w sprawie ograniczyło się do wypełnienia przez pracownika socjalnego kwestionariusza wywiadu środowiskowego dotyczącego sytuacji życiowej skarżącego w oparciu o dane podane przez skarżącego oraz sporządzenia zakresu i form współdziałania z pracownikiem socjalnym. Powyższe czynności dokonane zostały w obecności skarżącego w jego mieszkaniu, przy czym skarżący odmówił podpisania tych dokumentów. W związku z tym załatwienie sprawy nastąpiło wskutek stwierdzenia braku współdziałania skarżącego z pracownikiem socjalnym oraz odmowy ujawnienia swojej sytuacji majątkowej.
Wbrew twierdzeniom skargi brak jest podstaw do przyjęcia istnienia w sprawie przesłanek do wznowienia postępowania. Wskazać bowiem należy, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie w którym decyzja zapadła, dotknięte było kwalifikowaną wadliwością wyliczoną wyczerpująco w przepisach prawa procesowego. Wznowienie postępowania dopuszczalne jest tylko w sprawie zakończonej decyzją ostateczną. Przedmiotem niniejszej sprawy jest wniosek strony o przyznanie zasiłku, który rozpatrywany jest w trybie zwykłym.
Ponadto należy dodać, ze skarżący nie wykazał, aby w sprawie wystąpiła którakolwiek z przesłanek wymienionych w art. 156 K. p. a., od zaistnienia których zależy stwierdzenie nieważności decyzji.
Wbrew twierdzeniom skarżącego organem II instancji w sprawach dotyczących zasiłków okresowych jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze, a nie Wojewoda. Wynika to jednoznacznie z treści art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2000 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy o administracji rządowej w województwie ( Dz. U. Nr 22, poz. 268 ).
Chybione są również zarzuty dotyczące udziału w rozpoznaniu niniejszej sprawy osób podlegających wyłączeniu z mocy ustawy. Zarzut ten skarżący opierał na twierdzeniu, że w innych jego sprawach decyzje wydawali pracownicy organów załatwiający także niniejszą sprawę. Taka przesłanka nie daje jednak podstaw do wyłączenia. Nie zostały bowiem w ten sposób spełnione przesłanki wyłączenia, o jakich mowa w art. 24 Kodeksu postępowania administracyjnego. Wprawdzie zgodnie z art. 24 § 1 pkt 5 K. p. a. wyłączeniu od udziału w sprawie podlega pracownik, który brał udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji, jednakże nie dotyczy to sytuacji, gdy dany pracownik orzekał w tej samej instancji w innych sprawach skarżącego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny nie stwierdził także, aby organy administracyjne naruszyły art. 37 § 2 K. p. a., który dotyczy zażalenia na nie załatwienie sprawy w terminie, gdyż w tej sprawie skarżący nie wyczerpał trybu zażaleniowego określonego w tym przepisie, w związku z terminami określonymi w art. 35 K. p. a. do załatwienia sprawy. Z akt sprawy nie wynika, aby organy rozpatrzyły sprawę z naruszeniem terminów, o jakich mowa w art. 35 K. p. a.
Nie jest też trafny zarzut skarżącego, że organ odwoławczy orzekł w innym zakresie niż to uczynił organ I instancji. Przedmiotem decyzji organów obu instancji była odmowa przyznania skarżącemu zasiłku okresowego, a zatem przedmiotowy zakres rozpoznania organów obu instancji był taki sam.
Należy również wskazać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie jest organem powołanym do przekazywania wniosków skierowanych do Prezesa Rady Ministrów.
Reasumując Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że organy administracyjne wydając zaskarżone decyzje nie naruszyły przepisów prawa.
Z powyższych względów uznając zarzuty skargi za nieuzasadnione, Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło