II SA/Wr 1076/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Bogumiła Skrzypczak Sędziowie: Sędzia NSA Mirosława Rozbicka - Ostrowska Asesor WSA Ewa Kamieniecka – sprawozdawca Protokolant: Krzysztof Caliński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi M. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku okresowego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. nie orzeka w przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji. We wniosku z dnia [...] r. M. D. zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w W. o udzielenie pomocy społecznej w formie między innymi przyznania zasiłku okresowego. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Kierownik Działu Świadczeń Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w W. odmówił M. D. przyznania zasiłku okresowego, z uwagi na niezgłoszenie się wnioskodawcy przy ul. D. [...] w celu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w dniu [...] r. Po rozpatrzeniu odwołania z dnia [...] r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] r. nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, ponieważ wywiad środowiskowy należy przeprowadzić w miejscu zamieszkania wnioskodawcy. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Kierownik Działu Świadczeń Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w W. decyzją z dnia [...] r. nr [...] odmówił M. D. przyznania zasiłku okresowego, ponieważ wnioskodawca w dniu [...] r. dwukrotnie nie wpuścił do mieszkania pracownika socjalnego, który przybył sporządzić wywiad w wyznaczonym terminie, natomiast w dniu [...] r. wywiad nie doszedł do skutku ze względu na wulgarne i agresywne zachowanie się wnioskodawcy. W odwołaniu zainteresowany wniósł o uchylenie lub stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, ponieważ decyzja została wydana przez osobę wyłączoną od udziału w postępowaniu administracyjnym, natomiast pracownik socjalny w dniu [...] r. nie przybył do miejsca zamieszkania zainteresowanego w celu sporządzenia wywiadu środowiskowego, natomiast w dniu [...] r. zlekceważył prośbę skarżącego o sporządzenie wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania wnioskodawcy. Po rozpatrzeniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję, ponieważ z notatki służbowej z dnia [...] r. sporządzonej przez pracownika socjalnego wynika, że zainteresowany nie wpuścił w dniu [...] r. pracownika socjalnego celem przeprowadzenia wywiadu, mimo pisemnego powiadomienia go o dacie przeprowadzenia tej czynności; natomiast w dniu [...] r. odmówił wpuszczenia pracownika do domu w celu przeprowadzenia wywiadu znieważając go przy tym wulgarnymi słowami. W skardze na decyzję skarżący wniósł o jej uchylenie lub stwierdzenie jej nieważności, ewentualnie o stwierdzenie jej niezgodności z prawem, zarzucając: 1. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy – art. 4 ust. 1, art. 6 ust. 1, 1 a, 2, art. 9 ust. 2, art. 43 ust. 3 i ust. 3 b ustawy o pomocy społecznej, 2. naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego na zasadzie art. 145 § 1 pkt 2 K.p.a., art. 145 § 1 pkt 3 K.p.a. w związku z art. 24 § 1 i 3 K.p.a. oraz art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. w związku z art. 10 § 1 K.p.a., 3. rażące naruszenie prawa: art. 156 § 1 pkt 1 K.p.a. w związku z art.17 pkt 1 K.p.a. i art. 11 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. w związku z art. 75 K.p.a., art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. w związku z art. 107 § 1 K.p.a., art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. w związku z art. 138 § 1 K.p.a. 4. naruszenie przepisów postępowania – art. 35 § 1, 2 K.p.a, art. 37 § 2 w związku z art. 12 K.p.a. i art. 35 § 1 i 2 K.p.a., art. 65 § 1 K.p.a., art. 81 K.p.a., art. 107 § 3 K.p.a. Skarżący złożył również wniosek o wystąpienie do Prezesa Rady Ministrów o odwołanie Prezesa Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z powodu powtarzającego się naruszania prawa podczas wykonywania obowiązków. W uzasadnieniu skarżący zarzucił, że rozstrzygnięcia organów obu instancji zostały wydane bez podstawy prawnej. Pracownik socjalny z własnej winy nie przeprowadził wywiadu środowiskowego. Kolegium nie ustosunkowało się do okoliczności podanych przez skarżącego w odwołaniu. Według skarżącego Kierownik Działu Świadczeń MOPR w W. poświadczył nieprawdę co do okoliczności mającej znaczenie w zakresie zastosowanej podstawy prawnej do odmowy przyznania skarżącemu świadczenia a stanem faktycznym. W wydaniu zaskarżonej decyzji ostatecznej orzekali członkowie Kolegium wyłączeni z urzędu w sprawie, z uwagi na zaskarżenie poprzednich decyzji Kolegium do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Kolegium rozpatrując odwołanie od decyzji organu pomocy społecznej naruszyło przepisy o właściwości, ponieważ organem właściwym do rozpatrzenia odwołania jest wojewoda. Skarżący zarzuca, że organ pomocy nie pouczył skarżącego o prawie zapoznania się z aktami sprawy i złożenia końcowego oświadczenia przed wydaniem decyzji, w związku z czym skarżący bez własnej winy nie brał udziału w postępowaniu. Skarżący nie mógł wypowiedzieć się co do okoliczności przytoczonych w decyzjach, zatem żadna z okoliczności nie może być uznana za udowodnioną przez organ. Wbrew stanowisku Kolegium, które za wyłącznie wiarygodny dowód w sprawie uznało notatkę służbową pracownika socjalnego, Kodeks postępowania administracyjnego przyjmuje zasadę równej mocy środków dowodowych, nie wprowadzając ograniczeń co do rodzaju dowodów, którym należy przyznać pierwszeństwo w ustaleniu istnienia danego faktu. Zdaniem skarżącego organ odwoławczy orzekł w innym zakresie niż organ pierwszej instancji ze względu na zmianę podstawy materialnoprawnej rozstrzyganej sprawy. Ponadto decyzje organów obu instancji wydane zostały z przekroczeniem ustawowego terminu. W decyzji organu pomocy brak jest imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydawania decyzji. Kolegium nie przekazało według właściwości wniosków w zakresie przeprowadzenia kompleksowej kontroli w MOPR w W. i wszczęcia postępowania dyscyplinarnego wobec pracowników MOPR. Jak podnosi skarżący, odmowa przyznania świadczeń w tych okolicznościach godzi w art. 32 ust. 1, art. 67 ust. 2 oraz art. 71 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i dyskryminuje skarżącego. W odpowiedzi na skargę samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Jak wynika z notatki służbowej z dnia [...] r. sporządzonej przez pracownika socjalnego, strona swoim postępowaniem uniemożliwiła przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, co uzasadniało odmowę przyznania świadczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Stosownie do dyspozycji art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm. ) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) sądy administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Uchylenie aktu administracyjnego następuje w przypadku stwierdzenia wystąpienia istotnych wad postępowania lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających wpływ na wynik sprawy ( art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ). Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Działu Świadczeń Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w W. odmawiającą przyznania skarżącemu zasiłku okresowego. Skarga na decyzję jest częściowo zasadna. W rozpatrywanej sprawie organy administracyjne naruszyły przepisy o postępowaniu administracyjnym w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Podstawą wydania decyzji odmownej było stwierdzenie przez organ, że skarżący uniemożliwił przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. Okoliczność ta jednak nie wynika z akt administracyjnych. Pomimo stwierdzenia w zaskarżonej decyzji, że skarżący był pisemnie powiadomiony o terminie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustalonego na dzień [...] r., w aktach sprawy brak jest pisma skierowanego do skarżącego określającego termin przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, jak również dowodu potwierdzenia odbioru tego pisma oraz dowodów, aby informacja o terminie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego dotarła do skarżącego w inny sposób. Ponadto w zaskarżonej decyzji organ odwoławczy powołał się na notatkę służbową sporządzoną przez pracownika socjalnego w dniu [...] r., z której wynika że skarżący nie wpuścił pracownika socjalnego w dniu [...] r., natomiast w dniu [...] r. odmówił wpuszczenia pracownika do mieszkania w celu przeprowadzenia wywiadu, znieważając go przy tym wulgarnymi słowami. W aktach sprawy brak jest także powyższej notatki służbowej. Z uwagi na powyższe braki w materiale dowodowym nie można przyjąć, aby skarżący w wyniku własnego działania utrudniał postępowanie i uniemożliwił sporządzenie wywiadu środowiskowego. Dopiero wykazanie przez organ, że skarżący celowo utrudnia postępowanie, np. nie podejmuje przesyłek listownych kierowanych na jego adres, nie wpuszcza pracownika socjalnego przebywając w mieszkaniu, mogłoby stanowić podstawę do przyjęcia, że skarżący nie współdziała z organami. Takich dowodów organy nie zgromadziły jednak w aktach sprawy. W związku z tym stwierdzenie, że skarżący nie wpuścił pracownika socjalnego i znieważył go wulgarnie nie znajduje oparcia w materiale sprawy. W konsekwencji wystąpiły podstawy do uznania, że organy administracyjne w tej sprawie naruszyły art. 77 § 1 K. p. a. w stopniu wpływającym na wynik sprawy. W pozostałej części zarzuty skargi nie są zasadne. Wbrew zarzutom skarżącego, rozpoznając sprawę organy nie naruszyły wskazanych w skardze pozostałych przepisów procedury administracyjnej. Za nietrafny należy uznać zarzut skarżącego dotyczący naruszenia jego praw poprzez uniemożliwienie mu udziału w postępowaniu administracyjnym. Zważyć należy, że w przeprowadzonym w sprawie postępowaniu nie zostały przeprowadzone żadne dowody ze względu na niemożliwość przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Taka też była podstawa odmowy przyznania świadczeń. W związku z tym załatwienie sprawy nastąpiło nie na podstawie dowodów, lecz wskutek stwierdzenia występujących w sprawie takich braków, które uniemożliwiają prowadzenie postępowania wyjaśniającego. Wbrew twierdzeniom skargi brak jest podstaw do przyjęcia istnienia w sprawie przesłanek do wznowienia postępowania. Wskazać bowiem należy, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie w którym decyzja zapadła, dotknięte było kwalifikowaną wadliwością wyliczoną wyczerpująco w przepisach prawa procesowego. Wznowienie postępowania dopuszczalne jest tylko w sprawie zakończonej decyzją ostateczną. Przedmiotem niniejszej sprawy jest wniosek strony o przyznanie zasiłku, który rozpatrywany jest w trybie zwykłym. Ponadto należy dodać, ze skarżący nie wykazał, aby w sprawie wystąpiła którakolwiek z przesłanek wymienionych w art. 156 K. p. a., od zaistnienia których zależy stwierdzenie nieważności decyzji. Wbrew twierdzeniom skarżącego organem II instancji w sprawach dotyczących zasiłków okresowych jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze, a nie Wojewoda. Wynika to jednoznacznie z treści art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2000 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy o administracji rządowej w województwie ( Dz. U. Nr 22, poz. 268 ). Chybione są również zarzuty dotyczące udziału w rozpoznaniu niniejszej sprawy osób podlegających wyłączeniu z mocy ustawy. Zarzut ten skarżący opierał na twierdzeniu, że w innych jego sprawach decyzje wydawali pracownicy organu załatwiający także niniejszą sprawę. Taka przesłanka nie daje jednak podstaw do wyłączenia. Nie zostały bowiem w ten sposób spełnione przesłanki wyłączenia, o jakich mowa w art. 24 Kodeksu postępowania administracyjnego. Wprawdzie zgodnie z art. 24 § 1 pkt 5 K. p. a. wyłączeniu od udziału w sprawie podlega pracownik, który brał udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji, jednakże nie dotyczy to sytuacji, gdy dany pracownik orzekał w tej samej instancji w innych sprawach skarżącego. Należy również stwierdzić, że decyzja organu pomocy została podpisana przez osobę upoważnioną do jej wydania z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego tej osoby. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie stwierdził także, aby organy administracyjne naruszyły art. 37 § 2 K. p. a., który dotyczy zażalenia na nie załatwienie sprawy w terminie, gdyż w tej sprawie skarżący nie wyczerpał trybu zażaleniowego określonego w tym przepisie, w związku z terminami określonymi w art. 35 K. p. a. do załatwienia sprawy. Z akt sprawy nie wynika, aby organy rozpatrzyły sprawę z naruszeniem terminów, o jakich mowa w art. 35 K. p. a. Nie jest też trafny zarzut skarżącego, że organ odwoławczy orzekł w innym zakresie niż to uczynił organ I instancji. Przedmiotem decyzji organów obu instancji była odmowa przyznania skarżącemu zasiłku okresowego, a zatem przedmiotowy zakres rozpoznania organów obu instancji był taki sam. Należy również wskazać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie jest organem powołanym do przekazywania wniosków skierowanych do Prezesa Rady Ministrów. Niezależnie od ostatnio wskazanych motywów w sprawie zaistniały przesłanki do wyeliminowania zaskarżonych decyzji z przyczyn wskazanych w części pierwszej niniejszych wywodów. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wystąpiły przesłanko do uchylenia zaskarżonych decyzji. Natomiast odnośnie wniosku skarżącego z dnia [...] r. o doręczenie wyroku z uzasadnieniem, który wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w dniu [...] r., należy wyjaśnić, że wyrok w sprawie został ogłoszony w dniu 13 lipca 2005 r., a w związku z uchyleniem zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, stosownie do art. 141 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd sporządza uzasadnienie wyroku z urzędu. Odpis wyroku z uzasadnieniem sporządzonym z urzędu doręcza się każdej stronie ( art. 142 § 1 cytowanej ustawy ). Uchylając zaskarżoną decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny jest zobowiązany zgodnie z art. 200 cytowanej ustawy zasądzić na rzecz skarżącego koszty postępowania. W tej sprawie nie zostały poniesione przez skarżącego jakiekolwiek koszty, gdyż korzystał on ze zwolnienia od kosztów sądowych, a powstania innych kosztów procesowych skarżący nie wykazał. Dlatego Sąd pominął orzeczenie w tym przedmiocie. Zgodnie z art. 152 cytowanej ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny jest także zobowiązany orzec, w jakim zakresie zaskarżony akt może być wykonany przed uprawomocnieniem się wyroku. W tej jednak sprawie nie zachodziła potrzeba orzeczenia w tym przedmiocie, gdyż zaskarżone decyzje nie posiadały cechy wykonalności. Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.