II SA/Wr 110/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Olga Białek po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. W. i M. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych w sprawie ze skargi D. W. i M. W. o wymierzenie grzywny D. Wojewódzkiemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego we W. za niewykonanie wyroku z dnia 30 października 2008 r., sygn. akt IISA/Wr 485/04 postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. D. i M.W. pismem z dnia 29 stycznia 2009 r. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu o wymierzenie grzywny D.Wojewódzkiemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego we W. za niewykonanie wyroku z dnia 30 października 2008 r., sygn. akt IISA/Wr 485/04. Postanowieniem z dnia 29 maja 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu - po rozpatrzeniu wniosku skarżących o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym – odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Powyższe orzeczenie zostało następnie zaskarżone w drodze zażalenia do Naczelnego Sadu Administracyjnego, który to postanowieniem z dnia 6 sierpnia 2009 r. utrzymał w mocy kwestionowane rozstrzygnięcie, wywodząc, że skarżący nie przedstawili żadnych dowodów dokumentujących ich wydatki, a opierając się wyłącznie na stwierdzeniach stron nie można było uznać, że nie są w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W dniu 20 lipca 2010 r. skarżący złożyli na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie im prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych wskazując w uzasadnieniu, że łączny ich dochód wynosi 2.453 zł., a wśród posiadanych składników majątkowych wnioskodawcy wymienili udziały we własności działek gruntu o łącznej pow. 2.500 m². Postanowieniem z dnia 30 lipca 2010 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu przyznał wnioskodawcom prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem D. i M.W. wnieśli skutecznie sprzeciw, w wyniku czego postanowienie referendarza utraciło moc. Rozpoznając niniejszy wniosek tutejszy Sąd zauważył potrzebę wezwania D. i M.W. do wykazania, że od rozpoznania poprzedniego wniosku w tym przedmiocie zmieniła się sytuacja finansowa i majątkowa skarżących uzasadniająca uwzględnienie niniejszego wniosku. W związku z powyższym wezwano wnioskodawców do sprecyzowania i udokumentowania danych dotyczących dochodów, a także zobowiązań i miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem siebie i domu w terminie 7 dni od dnia otrzymania niniejszego wezwania pod rygorem rozpoznawania wniosku na podstawie znajdujących się tylko w aktach dokumentów. W zakreślonym terminie wnioskodawcy nie uczynili zadość dyspozycji zawartej w wezwaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zwanej dalej p.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Mając na uwadze powyższe regulacje Sąd ponownie rozpoznał na podstawie zebranego materiału dowodowego wniosek strony o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z postanowieniami art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmuje zaś zwolnienie tylko od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Przepis z art. 245 § 4 p.p.s.a. normuje natomiast częściowe zwolnienie z opłat lub wydatków, które to może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Stosownie do postanowień art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oceniając wniosek o przyznanie prawa pomocy Sąd nie może kierować się innymi kryteriami (np. społecznymi) niż kryterium majątkowe dlatego bada stan majątkowy i rodzinny wnioskodawcy. Rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii uzależnione jest od tego co zostanie wykazane (uprawdopodobnione) przez stronę. Na podmiocie ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy, spoczywa więc ciężar wykazania, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów bez uszczerbku dla siebie i rodziny. Zadaniem więc strony, jest niejako przekonanie Sądu, że jej sytuacja majątkowa nie pozwala uczynić zadość wymogom opłaty kosztów sądowych. W tym celu powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. W gestii Sądu znajduje się już ocena czy strona w sposób należyty uargumentowała zasadność przyznania niniejszej pomocy (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005). Zadaniem Sądu jest zatem dokonanie wszechstronnej i rzetelnej oceny wskazanych we wniosku okoliczności uzasadniających przyznanie niniejszego prawa, z uwzględnieniem zasad logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy. Prawidłowe rozpatrzenie słuszności przyznania prawa pomocy wymaga uwzględnienia z jednej strony obciążeń finansowych wnioskodawcy, a z drugiej strony - jego możliwości finansowych. Przy ustalaniu możliwości finansowych wnioskodawcy należy mieć na uwadze jego realną sytuację materialną, biorąc pod uwagę dochód w przeliczeniu na członków rodziny oraz obciążenia finansowe w zakresie faktycznie ponoszonych wydatków. Podstawę przyznania prawa pomocy stanowi informacja, zawarta we wniosku składanym na urzędowym formularzu przez stronę. Jeżeli oświadczenia tam zawarte nie będą wystarczające do oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej i możliwości partycypacji w kosztach sądowych, stosownie do postanowień art. 255 p.p.s.a wnioskodawca może zostać wezwany do złożenia w zakreślonym terminie stosownych oświadczeń lub dokumentów. W rozpoznawanej sprawie, w ocenie Sądu wnioskodawcy nie wykazali, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego dla utrzymania siebie lub rodziny. Sąd przede wszystkim zwrócił uwagę, że w uzasadnieniu złożonego wniosku strona nie wskazała, udokumentowanych okoliczności motywujących niemożność poniesienia kosztów postępowania. Nie przedłożono także stosownych dokumentów na skutek wezwania w tym przedmiocie. W rozpoznawanej sprawie wnioskodawcy przede wszystkim zaniechali sprecyzowania i udokumentowania wysokości miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem siebie i domu. Skarżący nie wykazali także wskazanego we wniosku faktu obciążenia posiadanego przez nich mieszkania hipoteką. A to właśnie na wnioskodawcy ciąży obowiązek nie tylko rzetelnego i wyczerpującego przedstawienia stanu faktycznego, ale także poparcia powoływanych okoliczności środkami dowodowymi. Wypada nadto podkreślić, że wobec istniejącego w obrocie prawnym prawomocnego orzeczenia tutejszego Sądu z dnia 29 maja 2009 r., odmawiającego przyznania prawa pomocy, potwierdzonego postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 sierpnia 2009 r. (sygn. akt II OZ 649/09), rozpoznając niniejszy wniosek Sąd winien był rozważyć zarówno, czy w sprawie doszło do zmiany okoliczności sprawy - np. zmiany sytuacji materialnej wnioskodawców, jak i wziąć pod uwagę wysokość obciążeń finansowych, jakie strona jest zobowiązana ponieść na danym etapie postępowania i w tym kontekście rozstrzygnąć kwestię możliwości ponoszenia przez nich kosztów sądowych. Zaniechanie jednakże ze strony skarżącej ustosunkowania się do wezwania z dnia [...] r. oznaczało w istocie, że Sąd zmuszony było do rozważenia zasadności przyznania wnioskowanego prawa pomocy dysponując jedynie dokumentami znajdującymi się w aktach sprawy. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że sytuacja majątkowa D. i M. W. nie pozwala przyjąć, że nie są w stanie uczynić zadość wymogom opłaty kosztów sądowych. Z treści złożonego wniosku wynika bowiem, że prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, posiadają stały miesięczny dochód w wysokości 2.453 zł., nie mają nikogo na utrzymaniu oraz są współwłaścicielami nieruchomości o łącznej powierzchni 2500 m². Oznacza to więc, że wnioskodawcy są w stanie zabezpieczyć środki niezbędne do pokrycia kosztów sądowych na obecnym etapie postępowania. Mając powyższe na względzie, stosownie do postanowień art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzeczono jak w sentencji postanowienia.