II SA/Wr 112/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak po rozpoznaniu w dniu 30 kwietnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku K.P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zobowiązania do wykonania wyposażenia budynku mieszkalnego w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych postanawia przyznać prawo pomocy w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych. W rozpoznawanej sprawie w skardze na wyżej oznaczoną decyzję skarżąca K. P. wystąpiła o zwolnienie jej z opłat sądowych w całości. We wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonym w dniu 17 marca 2008 r. na urzędowym formularzu, skarżąca wniosła o zwolnienie jej z kosztów sądowych wskazując w uzasadnieniu, iż jej pięcioosobowa rodzina (córka z małoletnimi dziećmi) utrzymuje się z jej świadczenia rentowego (590,97 zł) oraz z zasiłków z opieki społecznej (506 zł), a ich miesięczne wydatki stałe wynoszą łącznie 798 zł (opłata za gaz - 100 zł, za energię elektryczną - 200 zł, za wodę - 60 zł, za wywóz nieczystości - 30 zł, koszt lekarstw - 108 zł oraz koszt opału - 300 zł). Postanowieniem z dnia 25 marca 2008 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym przyznał skarżącej prawo pomocy w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych. Pismem z dnia 4 kwietnia 2007 r. skarżąca wniosła sprzeciw od wyżej wymienionego postanowienia. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że zaskarżone orzeczenie jest nieprecyzyjne, gdyż Sąd nie wskazał, w jakiej części skarżąca została zwolniona od kosztów sądowych. Skarżąca podkreśliła, iż sytuacja, w której znajduje się ona oraz jej najbliższa rodzina wskazuje na to, że zasługuje ona na zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej u.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Mając powyższe na uwadze Sąd ponownie rozpoznał na podstawie zebranego materiału dowodowego wniosek strony o przyznanie jej prawa pomocy, stosując przepisy regulujące kwestię zwolnienia od kosztów sądowych. Stosownie do art. 245 § 1 u.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje – stosownie do § 2 art. 245 powołanej wyżej ustawy procesowej – zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje – na podstawie § 3 tego samego artykułu – zwolnienie tylko od odpłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie z opłat lub wydatków może z kolei polegać – zgodnie z przepisem art. 245 § 4 u.p.s.a., na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Natomiast z uregulowania sformułowanego w art. 246 § 1 pkt. 1) i 2) u.p.s.a., wynika, iż przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym natomiast – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swojej rodziny. Skarżąca wniosła o zwolnienie jej od ponoszenia kosztów sądowych w całości. Uwzględniając sytuację materialną rodziny skarżącej Sąd uznał, iż zachodzą przesłanki uzasadniające przyznanie jej prawa pomocy zgodnie z wnioskiem skarżącej. Z przedstawionych bowiem we wniosku okoliczności, znajdujących potwierdzenie w złożonych dokumentach, wynika, że poniesienie przez nią kosztów sądowych mogłoby pozbawić ją środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb. Oznacza to, iż skarżąca nie będzie obowiązana do wniesienia jakichkolwiek kosztów (opłat) sądowych w niniejszej sprawie. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 u.p.s.a, orzekł jak w sentencji. Zgodnie z treścią art. 211 u.p.s.a. koszty sądowe obejmują opłaty sądowe i zwrot wydatków. Opłatami sądowymi są wpis i opłata kancelaryjna. Do wydatków zalicza się w szczególności należności tłumaczy i kuratorów ustanowionych w danej sprawie oraz koszty ogłoszeń oraz diety i koszty podróży należne sędziom i pracownikom sądowym z powodu wykonania czynności sądowych poza budynkiem sądowym, określone w odrębnych przepisach (art. 213 u.p.s.a.). Zgodnie z art. 200 u.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Przepis ten konstytuuje zasadę ograniczonej odpowiedzialności za wynik postępowania. Oznacza to, że w sytuacji uwzględnienia skargi przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu przysługiwał będzie skarżącej zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia jej praw (np. zwrot kosztów zastępstwa procesowego, o ile skarżąca ustanowi profesjonalnego pełnomocnika), w przypadku zaś oddalenia skargi skarżąca nie zostanie obciążona takimi kosztami, które poniósł organ. Mając na względzie fakt, iż przyznano skarżącej prawo pomocy w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych oraz omówioną powyżej zasadę częściowej odpowiedzialności za wynik postępowania należy podkreślić, iż w obecnym stanie sprawy, w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu skarżąca nie poniesie żadnych kosztów.