II SA/Wr 112/17
WyrokWSA we Wrocławiu2017-07-11
Skład orzekający: Alicja Palus, Olga Białek, Halina Filipowicz-Kremis
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zasadnie nałożono grzywnę w celu przymuszenia na współwłaściciela budynku w sytuacji, gdy mimo jego starań (w tym wystąpienia na drogę sądową) drugi współwłaściciel nie udostępnia lokalu niezbędnego do przeprowadzenia kontroli technicznej budynku?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy egzekucyjne prawidłowo zastosowały grzywnę w celu przymuszenia, mimo starań skarżącego o wykonanie obowiązku. Kluczowe dla oceny organów egzekucyjnych są efekty działań strony, a nie jej intencje czy podejmowane kroki, jeśli nie doprowadziły one do wykonania obowiązku. Grzywna, nawet jeśli nieuiszczona, ma charakter mobilizujący i może zostać umorzona lub zwrócona po wykonaniu obowiązku. Wysokość grzywny została uznana za uzasadnioną ze względu na charakter zagrożenia dla życia, zdrowia i mienia wynikający z zaniedbanego stanu technicznego budynku.Stan faktyczny
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu rozpoznał skargę A.B. na postanowienie D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W., które utrzymało w mocy postanowienie o nałożeniu na skarżącego grzywny w wysokości 8000 zł w celu przymuszenia do wykonania obowiązku przeprowadzenia kontroli budynku i sporządzenia ekspertyzy technicznej. Obowiązek ten wynikał z decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która została utrzymana w mocy decyzją organu odwoławczego. Skarżący podnosił, że nie uchylał się od wykonania obowiązku, a jedynie drugi współwłaściciel nie udostępniał lokalu, co uniemożliwiało wykonanie nakazu. Sąd oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Sędzia WSA Alicja Palus, Sędzia NSA Olga Białek, Halina Filipowicz-Kremis (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 lipca 2017 r. sprawy ze skargi A.B. na postanowienie D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia oddala skargę w całości.
W ramach postępowania prowadzonego w sprawie nieodpowiedniego stanu technicznego budynku mieszkalnego przy ul. [...] we W. decyzją z dnia [...] r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla m. W. nakazał współwłaścicielom budynku, tj. S.Ch. i A.B., przeprowadzenie kontroli budynku polegającej na sprawdzeniu stanu technicznego elementów narażonych na szkodliwe wpływy atmosferyczne i niszczące działania czynników podczas użytkowania, instalacji gazowych oraz przewodów kominowych oraz na sprawdzeniu stanu technicznego i przydatności do użytkowania, obejmującej również badanie instalacji elektrycznej, a ponadto sporządzenie ekspertyzy technicznej odnoszącej się do stanu technicznego (elementów konstrukcyjnych obiektu - w szczególności stropu nad piwnicą, dachu, a także instalacji wodno-kanalizacyjnej). W konsekwencji wniesienia przez skarżącego odwołania decyzja została utrzymana w mocy decyzją organu odwoławczego z dnia [...] r. Nr [...].
Wobec biernej postawy stron organ pierwszej instancji skierował do nich w dniu 11 marca 2013 r. upomnienie nr [...]. W związku z tym skarżący zawnioskował pismem z dnia 15 kwietnia 2013 r. o zawieszenie postępowania egzekucyjnego do czasu rozstrzygnięcia postępowania przed sądem powszechnym w przedmiocie jego upoważnienia do czynności nakazanych decyzją. W załączeniu skarżący przedłożył kopię wniosku do Sądu Rejonowego dla W.-F., I Wydział Cywilny o wszczęcie postępowania w zakresie jak wyżej. W dalszej kolejności skarżący przedłożył postanowienie Sądu Rejonowego dla W.-F., I Wydział Cywilny z dnia 3 grudnia 2013 r. (sygn. akt [...]), upoważniające go do zlecenia przeprowadzenia kontroli w zakresie wskazanym w decyzji organu nadzoru budowlanego, jak również zobowiązujące drugiego współwłaściciela obiektu – S.Ch. do udostępnienia celem przeprowadzenia przedmiotowej kontroli pomieszczeń lokalu nr 1 wraz ze wszystkimi pomieszczeniami przynależnymi.
W związku z niezastosowaniem się przez S.Ch. do tego postanowienia skarżący złożył wniosek o wszczęcie przez sąd postępowania egzekucyjnego. W wyniku powyższego postanowieniem z dnia 17 lipca 2014 r. (sygn. akt [...]) sąd wyznaczył S.Ch. tygodniowy termin liczony od prawomocności tego orzeczenia do wykonania zobowiązania. W konsekwencji zaskarżenia przez strony rzeczonego postanowienia Sąd Okręgowy we W., Wydział II Cywilny Odwoławczy postanowieniem z dnia 18 grudnia 2014 r. (sygn. akt [...]) zmienił zaskarżone postanowienie w zakresie kwoty przyznanej skarżącemu od S.Ch. na wypadek niewykonania zobowiązania udostępnienia lokalu nr 1. W związku z wnioskiem skarżącego postanowieniem z dnia 23 kwietnia 2015 r. (sygn. akt [...]) Sąd Rejonowy dla W.-F., I Wydział Cywilny, wobec trwającego zaniechania S.Ch., wzmiankowaną kwotę ponownie podwyższył. Powyższe nie odniosło jednak skutku. Obowiązek wynikający z decyzji D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., utrzymującej w mocy decyzję z dnia [...] r., nie został zrealizowany.
W konsekwencji zaniechania po stronie zobowiązanych organ pierwszej instancji wszczął w stosunku do każdego z nich odrębne postępowania egzekucyjne. I tak, w dniu 28 czerwca 2016 r. wystawiony został dla A.B. tytuł wykonawczy nr [...], a następnie - w ramach tak wszczętego postępowania egzekucyjnego - nałożono na niego w drodze postanowienia z dnia [...] r. nr [...], wydanego na podstawie art. 119, art. 120 § 1, art. 121 § 2 oraz art. 122 § 2 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 599 ze zm.; dalej "u.p.e.a."), grzywnę w wysokości 8000 zł, celem przymuszenia go do wykonania ciążącego na nim obowiązku.
Na to rozstrzygnięcie skarżący wniósł zażalenie, po rozpatrzeniu którego postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...], podjętym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2016 poz. 23 ze zm.; dalej "k.p.a."), D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego we W. utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika mianowicie bezspornie, że A.B., będąc zobowiązanym z decyzji DWINB z dnia [...] r. o utrzymującej w mocy decyzję z dnia [...] r., wynikającego z niej obowiązku nie wykonał. Dokumentacja bowiem, do sporządzenia której wymieniony został w drodze decyzji zobligowany, w postaci protokołów z kontroli okresowych budynku mieszkalnego przy ul. [...] we W. oraz ekspertyzy dotyczącej stanu technicznego obiektu do momentu wystawienia przez organ pierwszej instancji w dniu 28 czerwca 2016 r. tytułu wykonawczego dostarczona nie została, pomimo doręczonego zobowiązanemu uprzednio upomnienia. Co do zasady niczego w tej kwestii nie zmienia fakt, że - jak podnosi skarżący w zażaleniu - nie ma w jego przypadku mowy o uchylaniu się od wykonania obowiązku, a przeciwnie - podejmował on ze swej strony działania celem realizacji egzekwowanej decyzji, tj. wystąpił na drogę sądową i uzyskał sądowe upoważnienie do przeprowadzenia czynności określonych w egzekwowanej decyzji, obecnie zaś prowadzone jest przed sądem postępowanie egzekucyjne celem przymuszenia drugiego współwłaściciela budynku do udostępnienia należącego do niego lokalu nr 1, na dzień bowiem wszczęcia postępowania egzekucyjnego do wykonania obowiązku działania te ostatecznie nie doprowadziły. Jak podkreślił w tym miejscu organ, na gruncie postępowania egzekucyjnego tym co organ zobligowany jest wziąć pod uwagę są efekty działań strony. Te tylko stanowią wymierną podstawę rozliczenia zobowiązanego z wykonania ciążących na nim obowiązków. Brak porozumienia pomiędzy współwłaścicielami budynku pozostaje poza zainteresowaniem organów nadzoru budowlanego, które nie zostały powołane przez ustawodawcę do rozsądzania konfliktów sąsiedzkich.
W kwestii natomiast wysokości grzywny organ stwierdził, że w świetle okoliczności sprawy będącej przedmiotem rozpatrzenia ustaloną przez organ pierwszej instancji kwotę grzywny uznać należy za uzasadnioną. Jedyną przeszkodą w realizacji egzekwowanej decyzji jest konflikt sąsiedzki, co ocenione winno zostać szczególnie negatywnie wobec charakteru wynikającego z decyzji obowiązku, przesłanką do nałożenia którego - zgodnie z art. 62 ust. 3 ustawy Prawo budowlane - jest stwierdzenie przez organ nadzoru budowlanego nieodpowiedniego stanu technicznego obiektu budowlanego lub jego części mogącego spowodować zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia bądź środowiska. Na względzie zatem należy mieć charakter wynikającego z egzekwowanej decyzji obowiązku - zaniedbanie ze strony właściciela realizacji ciążącego na nim z mocy prawa obowiązku utrzymywania należącego do niego obiektu budowlanego w odpowiednim stanie technicznym powoduje degradację obiektu skutkującą stanem zagrożenia bezpieczeństwa zdrowia, a nawet życia ludzi oraz bezpieczeństwa mienia. W przypadku stanu technicznego budynku mieszkalnego zlokalizowanego przy ul. [...] we W. mamy do czynienia z naruszeniem art. 61 pkt 1 w zw. z art. 5 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, a zatem z nieodpowiednim stanem technicznym budynku. Przy czym, stwierdzone uchybienia mogą powodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi, a także bezpieczeństwa mienia. Wystąpienie w niniejszym przypadku realnego zagrożenia upatruje organ pierwszej instancji w związku z nieprawidłowościami stwierdzonymi w zakresie dotyczącym konstrukcji obiektu - skutkującymi obniżeniem jej parametrów wytrzymałościowych. Jak mianowicie ustalił w pomieszczeniu piwnicznym widoczna jest przeciekająca przez strop woda. Przy czym, strop nad piwnicą wykonany jest w postaci sklepienia ceglanego na belkach stalowych. Ustawiczne działanie wody na elementy konstrukcyjne stropu powoduje przyspieszoną korozję, skutkującą obniżeniem nośności stropu. Co więcej, w dużym stopniu zniszczone rynny i rury spustowe nie zapewniają właściwego odprowadzania wód opadowych z połaci dachu, co może prowadzić do zalewania ścian zewnętrznych, powodując poprzez ich zawilgocenie obniżenie parametrów wytrzymałościowych przegród budowlanych.
Stwierdzone nieprawidłowości niespornie mogą mieć wpływ na stabilność konstrukcji obiektu, wymagając tym samym dokładnej analizy - celem ustalenia stopnia zniszczeń, a w dalszej kolejności zakresu koniecznych do wykonania robót. Właściwie zatem organ pierwszej instancji przyjął, zdaniem DWINB, że w zaistniałej sytuacji zewnętrzne jedynie oględziny nie są wystarczające do prawidłowej oceny stanu technicznego obiektu, a w konsekwencji - do sformułowania nakazu na podstawie art. 66 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, mającego na celu likwidację zaistniałego nieodpowiedniego stanu technicznego obiektu. Dokumentacja, do przedłożenia której współwłaściciele obiektu zostali zobowiązani, ma zatem stanowić istotny materiał dowodowy w prowadzonym postępowaniu w przedmiocie stanu technicznego tego obiektu, tj. wyjaśnić kluczowe w tym postępowaniu okoliczności, umożliwiając organowi podjęcie prawidłowego rozstrzygnięcia. Z uwagi na niemożność poczynienia koniecznych ustaleń, wobec zaniechania obu współwłaścicieli, utrzymywany jest stwierdzony nieodpowiedni stan techniczny obiektu. Więcej, na skutek braku likwidacji zaistniałych nieprawidłowości stan ten ulega nieustannemu pogorszeniu. W tym kontekście nie można nie podnieść kwestii czasu, jaki upłynął od wydania egzekwowanej decyzji - blisko 4 lat, niewątpliwie wystarczający do sporządzenia wymaganej dokumentacji i podjęcia kończącego postępowanie rozstrzygnięcia oraz jego realizacji.
Jak zauważył przy tym DWINB, pomimo podejmowanych przez organ pierwszej instancji działań, współwłaściciele obiektu od początku postępowania nie wylegitymowali się nawet aktualną dokumentacją dotyczącą utrzymania obiektu, której posiadania wymagają od właściciela obiektu budowlanego przepisy prawa budowlanego - brak aktualnych protokołów kontroli okresowych. Ustalona przez organ pierwszej instancji kwota grzywny winna zadziałać na zobowiązanego mobilizująco, chociażby z uwagi na możliwość przeznaczenia tej kwoty na poczet zadośćuczynienia egzekwowanemu obowiązkowi. Nie można bowiem zapominać, zwłaszcza w świetle podniesionych okoliczności sprawy, o celu jakiemu ma służyć grzywna w postępowaniu egzekucyjnym, tj. skutecznemu zmobilizowaniu strony do wykonania ciążącego na niej obowiązku, jak i o tym, że w przypadku egzekucji obowiązków wynikających z przepisów prawa budowlanego grzywna w celu przymuszenia nakładana jest jednorazowo. Grzywna nie może tym samym nie być dla strony uciążliwa. Ponadto, strona może skutecznie uwolnić się od konieczności jej uiszczenia, przeznaczając tę kwotę na realizację egzekwowanego obowiązku, co umożliwi jej wystąpienie z wnioskiem o umorzenie grzywny na podstawie art. 125 § 1 u.p.e.a. Kwota grzywny nie została ustalona w maksymalnej kwocie przewidzianej ustawą, pozostając jednak na tyle znaczną w przypadku indywidualnej osoby, iż winna zadziałać mobilizująco z uwagi na możliwość przeznaczenia tej kwoty na poczet skutecznych działań, które doprowadzą do zadośćuczynienia egzekwowanemu obowiązkowi.
Na stateczne postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Wrocławiu złożył A.B., w której wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i jego zmianę bądź też uchylenie do ponownego rozpoznania przez organ drugiej instancji oraz o zasądzenie kosztów według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że organ drugiej instancji nie dokonał wnikliwej oceny materiału dowodowego, dokonał oceny dowolnej a nie swobodnej naruszając art. 7, art. 77 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 ze zm.) sąd sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Przedmiotem dokonywanej przez niego kontroli jest zbadanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Czyni to wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Po myśli zaś art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.; zwanej dalej "P.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Zgodnie z art. 145 § 1 P.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.
Mając na uwadze powyższe, Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie jak i poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji nie naruszają przepisów prawa w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 P.p.s.a., co powoduje, że skarga nie została uwzględniona.
Podstawę materialnoprawną podjętych w niniejszej sprawie rozstrzygnięć stanowią przepisy u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania zaskarżonego postanowienia (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 599 ze zm.). Przedmiotem zaś prowadzonego postępowania egzekucyjnego jest wykonanie ostatecznej decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta W. z dnia [...] r. Nr [...], wydanej na podstawie art. 62 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (j.t. Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm.; dalej "Pr.bud."), którą nakazano współwłaścicielom budynku mieszkalnego przy ul. [...] we W., tj. S.Ch. i A.B.: przeprowadzenie jego kontroli oraz sporządzenie ekspertyzy technicznej odnoszącej się do stanu technicznego budynku. Decyzja ta została następnie utrzymana w mocy przez organ drugiej instancji (decyzja DWINB we W. z dnia [...] r. Nr [...]).
Zgodnie z art. 119 § 1 u.p.e.a. grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności, a w szczególności czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego. Grzywnę nakłada się również, jeżeli nie jest celowe zastosowanie innego środka egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym (art. 119 § 2 u.p.e.a.). Czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych, w tym m.in. poprzez nałożenie grzywny w celu przymuszenia, podejmuje się w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku (art. 6 § 1 u.p.e.a.).
Jak wynika z akt sprawy i co jest niesporne nałożony na skarżącego i S.Ch. obowiązek nie został wykonany. Zdaniem Sądu na taką ocenę nie wpływa fakt, że skarżący podejmuje ze swej strony działania celem realizacji egzekwowanej decyzji, tj. wystąpił na drogę sądową i uzyskał sądowe upoważnienie do przeprowadzenia czynności określonych w egzekwowanej decyzji, obecnie zaś prowadzone jest przed sądem postępowanie egzekucyjne celem przymuszenia drugiego współwłaściciela budynku do udostępnienia należącego do niego lokalu nr 1, na dzień bowiem wszczęcia postępowania egzekucyjnego do wykonania nałożonego obowiązku działania te ostatecznie nie doprowadziły. Jak słusznie podkreślono w zaskarżonym postanowieniu, na gruncie postępowania egzekucyjnego tym co organ zobligowany jest wziąć pod uwagę są efekty działań strony. Te tylko stanowią wymierną podstawę rozliczenia zobowiązanego z wykonania ciążących na nim obowiązków. Uwzględniając zaś efekty czynności podejmowanych przez skarżącego w celu realizacji egzekwowanej decyzji, należy zauważyć, że w związku z permanentną obstrukcją ze strony drugiego współwłaściciela wystąpił na drogę sądową, czynności te nie doprowadziły w efekcie do wykonania obowiązku. Brak porozumienia pomiędzy współwłaścicielami budynku i konflikty sąsiedzkie pozostają natomiast poza oceną organów nadzoru budowlanego.
Zgodnie z art. 122 § 1 u.p.e.a. grzywnę w celu przymuszenia nakłada organ egzekucyjny, który doręcza zobowiązanemu: odpis tytułu wykonawczego zgodnie z art. 32 (pkt 1) oraz postanowienie o nałożeniu grzywny (pkt 2). Jak wynika z doręczonych sądowi akt administracyjnych organ egzekucyjny w dniu 28 czerwca 2016 r. wystawił dla skarżącego tytuł wykonawczy, a następnie upomnieniem z dnia 11 marca 2013 r. doręczonym zobowiązanemu, zgodnie z wymogami procedury, wezwał go do wykonania obowiązku nałożonego ostateczną decyzją administracyjną. Organ egzekucyjny dopełnił ciążących na nim w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym obowiązków.
Ponadto należy zwrócić uwagę na przepis art. 7 § 2 u.p.e.a., zgodnie z którym organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Z tej zasady wynika obowiązek badania, który ze środków egzekucyjnych prowadzi bezpośrednio do wykonania obowiązku. Z zasady wyrażonej w art. 7 § 3 u.p.e.a. wynika natomiast, że stosowanie środka egzekucyjnego jest niedopuszczalne, gdy egzekwowany obowiązek o charakterze pieniężnym lub niepieniężnym został wykonany albo stał się bezprzedmiotowy.
Z powołanych przepisów wynika dla organu obowiązek zastosowania wobec zobowiązanego dolegliwości, która jest niezbędna do realizacji ciążącego na nim obowiązku i zaprzestania stosowania tejże dolegliwości w takim momencie, kiedy obowiązek zostanie wypełniony. Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie organy obu instancji dokonały właściwego wyboru środka egzekucyjnego w postaci grzywny w celu przymuszenia, jak też niewadliwie określiły wysokość nałożonej grzywny.
Grzywna w celu przymuszenia jest łagodniejszym środkiem egzekucyjnym, zgodnie bowiem z art. 125 § 1 u.p.e.a. w razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym, nałożone, a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu na wniosek zobowiązanego. Ponadto, na mocy art. 126 u.p.e.a. na wniosek zobowiązanego, który wykonał obowiązek, grzywny uiszczone lub ściągnięte w celu przymuszenia mogą być w uzasadnionych przypadkach zwrócone w wysokości 75% lub w całości. Alternatywą jest wykonanie zastępcze, z tym że w przypadku wkonania zastępczego obowiązek objęty tytułem wykonawczym jest wykonywany w trybie postępowania egzekucyjnego zastępczo przez inną osobę za zobowiązanego, na jego koszt i niebezpieczeństwo, co oznacza, że zobowiązany ponosi nie tylko koszty wykonania zastępczego, ale również w określonych okolicznościach organ egzekucyjny i wykonawca nie ponoszą odpowiedzialności cywilnej. W konsekwencji koszty wykonania zastępczego mogą znacznie przewyższyć koszty poniesione przez osobę zobowiązaną, która samodzielnie wykonałaby obowiązek.
Odnosząc się do wysokości nałożonej grzywny, należy wskazać, że obowiązek nałożony na skarżącego wynika z przepisów Pr. bud. Przepisy u.p.e.a. w sposób szczególny określają egzekucję tego rodzaju obowiązków. Zgodnie z art. 121 § 1 u.p.e.a. grzywna w celu przymuszenia może być nakładana kilkakrotnie w tej samej lub wyższej kwocie, z zastrzeżeniem § 4. Jeżeli egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego, grzywna w celu przymuszenia jest jednorazowa, chyba że dotyczy obowiązku utrzymania obiektu budowlanego w stanie nieoszpecającym otoczenia (art. 121 § 4 u.p.e.a.). Z zastrzeżeniem § 5 każdorazowo nałożona grzywna nie może przekraczać kwoty 10000 zł, a w stosunku do osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej kwoty 50000 zł (art. 121 § 2 u.p.e.a.).
Z przepisów tych wynika, że grzywna, aby odniosła pożądany skutek w postaci realnego przymuszenia zobowiązanego do wykonania obowiązku, powinna być nałożona przez organ egzekucyjny w odpowiedniej wysokości, tak aby jej dolegliwość nie pozostawała dla zobowiązanego jedynie symboliczna i aby zmobilizowała zobowiązanego do realizacji nałożonego obowiązku. Środek egzekucyjny w postaci grzywny w celu przymuszenia nabrał charakteru dyscyplinującego, grzywna powinna być na tyle wysoka, aby w ocenie zobowiązanego nieopłacalnym było jej uiszczenie tylko dla odłożenia w czasie egzekwowanego obowiązku, czy to poprzez osobiste wykonanie przez zobowiązanego, czy w drodze wykonania zastępczego. Wymierzając zatem grzywnę organ egzekucyjny winien kierować się zasadą celowości i skuteczności podjętych działań, a nie słusznym interesem strony.
Oceniając pod tym względem wysokość nałożonej na skarżącego grzywny, Sąd doszedł do przekonania, że zarówno organ drugiej jak i pierwszej instancji z obowiązku tego wywiązały się w sposób należyty, stosując się do wyrażonych w art. 7 § 1 i § 2 u.p.e.a. zasad prowadzenia postępowania egzekucyjnego: praworządności (stosowania środków egzekucyjnych przewidzianych w ustawie), celowości (stosowania środków egzekucyjnych prowadzących bezpośrednio do wykonania obowiązku) i najmniejszej uciążliwości stosowanego środka egzekucyjnego (spośród dostępnych). W świetle okoliczności sprawy, organy prawidłowo dokonały wyboru tego środka i należycie umotywowały swoje stanowisko co do jego zastosowania i wysokości wymierzonej grzywny. Za takim stwierdzeniem przemawia również charakter wynikającego z egzekwowanej decyzji obowiązku, który jest konsekwencją zaniedbania ze strony właściciela realizacji ciążącego na nim z mocy prawa obowiązku utrzymywania należącego do niego obiektu budowlanego w odpowiednim stanie technicznym. Jak wskazuje zgromadzony materiał dowodowy, budynek przy ul. [...] we W. jest w nieodpowiednim stanie technicznym, który może powodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi, a także bezpieczeństwa mienia. Wystąpienie w tym przypadku realnego zagrożenia wynika z nieprawidłowości stwierdzonych w zakresie dotyczącym konstrukcji obiektu, skutkującymi obniżeniem jej parametrów wytrzymałościowych, tj. widoczna przeciekająca przez strop woda w pomieszczeniu piwnicznym. Ustawiczne działanie wody na elementy konstrukcyjne stropu powoduje przyspieszoną korozję, skutkującą obniżeniem nośności stropu. Co więcej, w dużym stopniu zniszczone rynny i rury spustowe nie zapewniają właściwego odprowadzania wód opadowych z połaci dachu, co może prowadzić do zalewania ścian zewnętrznych, powodując poprzez ich zawilgocenie obniżenie parametrów wytrzymałościowych przegród budowlanych. Stwierdzone nieprawidłowości niespornie mogą mieć wpływ na stabilność konstrukcji obiektu, wymagając tym samym dokładnej analizy celem ustalenia stopnia zniszczeń, a w dalszej kolejności zakresu koniecznych do wykonania robót. Więcej, na skutek braku likwidacji zaistniałych nieprawidłowości stan ten ulega nieustannemu pogorszeniu. Ponadto należy zauważyć, że zobowiązani na wykonanie nałożonego obowiązku mieli blisko 4 lat. W zaistniałej sytuacji ustalona przez organ pierwszej instancji kwota grzywny winna zatem zadziałać na zobowiązanego mobilizująco. Tym samym Sąd nie mógł uwzględnić zarzutu skargi naruszenia art. 7, art. 77 k.p.a.
Na koniec trzeba jeszcze z całą mocą podkreślić, że ostateczna i prawomocna decyzja, której dotyczy kontrolowane postępowanie egzekucyjne dotyczy przeprowadzenie kontroli budynku polegającej na sprawdzeniu stanu technicznego elementów narażonych na szkodliwe wpływy atmosferyczne i niszczące działania czynników podczas użytkowania, instalacji gazowych oraz przewodów kominowych oraz na sprawdzeniu stanu technicznego i przydatności do użytkowania, obejmującej również badanie instalacji elektrycznej, a ponadto sporządzenie ekspertyzy technicznej odnoszącej się do stanu technicznego (elementów konstrukcyjnych obiektu - w szczególności stropu nad piwnicą, dachu, a także instalacji wodno-kanalizacyjnej). Materialnoprawną podstawę nałożonego obowiązku stanowi przepis art. art. 62 ust. 3 ustawy Prawo budowlane. Z jednej strony zatem należy pamiętać, że działanie organu nadzoru budowlanego na podstawie tego przepisu wchodzi w grę, gdy organ ten stwierdzi nieodpowiedni stan techniczny obiektu budowlanego lub jego części, mogącego spowodować zagrożenie: życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia bądź środowiska, z drugiej zaś należy pamiętać o treści art. 121 § 4 u. o p. e. w a., czyli możliwości nałożenia grzywny jedynie jednorazowo. Nadto, jak wskazują akta administracyjne decyzja nakładająca obowiązek zapadła jeszcze w 2012 r., prawomocne orzeczenie sądu powszechnego jeszcze w 2013 r., a mimo tak długiego upływu czasu nie ma nawet śladu, aby podjęto czynności rzeczywiście zmierzające do realizacji obowiązku.
Z uwagi na powyższe wobec braku uzasadnionych podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia, skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło