II SA/Wr 1140/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Daria Sachanbińska Sędziowie: Sędzia NSA Jerzy Krupiński (spr) Asesor sądowy Grażyna Jeżewska Protokolant: sekretarz sądowy Katarzyna Johan Po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2004 r. na rozprawie przy udziale - sprawy ze skargi Ł. B. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości, 3) zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. na rzecz skarżącego kwotę 10 (dziesięć) złotych tytułem kosztów postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Opolu. Decyzją z dnia [...], nr [...] Kierownik Urzędu Rejonowego w G. działając na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 29 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. nr 89, poz. 414) nałożył na A. B. obowiązek uzyskania "pozwolenia na budowę polegającą na remoncie istniejącego gnojownika położonego w K. przy ul. [...]. W wyniku rozpatrzenia odwołania inwestora [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. decyzją z dnia [...], nr [...], opartą na przepisie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, uchylił decyzję organu I instancji w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w powiecie [...]. W uzasadnieniu podniesiono, że postępowanie administracyjne zainicjował sąsiad strony M. K., który twierdził, iż przed objęciem gospodarstwa przez A. B. nie było w jego sąsiedztwie gnojownika. Organ I instancji po przeprowadzeniu wizji lokalnej ustalił, że sporny obiekt zlokalizowany jest w granicy pomiędzy nieruchomościami. Odwołanie A. B., który zarzucił iż jedynie wyremontował obiekt i to na polecenie władz gminnych, złożone zostało w ustawowym terminie, a mimo to nie zostało przekazane organowi odwoławczemu. Po zmianie właściwości organów z dniem 1 stycznia 1999 r. organem właściwym stał się Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego i organ ten dopiero w dniu 3 kwietnia 2001 r. przekazał organowi odwoławczemu akta wraz z odwołaniem. Odnosząc się do meritum sprawy [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że art. 50 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 51 Prawa budowlanego nie zezwala na wydanie decyzji nakazującej uzyskanie pozwolenia budowlanego w przypadku robót, które zostały już wykonane. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji winien ustalić czy zostały zachowane warunki techniczne dotyczące usytuowania gnojownika w stosunku do otaczającej zabudowy mieszkalnej. W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego przez F. B. – przedstawiciela ustawowego małoletniego Ł. B., który w międzyczasie stał się właścicielem gospodarstwa – zakwestionowano sposób prowadzenia sprawy przez organ I instancji oraz wskazano na dalsze działania organów nadzoru budowlanego, które w ocenie skarżącego rujnują jego gospodarstwo. W piśmie procesowym z dnia 29 marca 2004 r. skarżący Ł. B. – posiadający możność osobistego działania jako osoba pełnoletnia - ponowił żądanie uchylenia zaskarżonej decyzji i przedstawił ciąg zdarzeń jakie miały miejsce po wydaniu zaskarżonej decyzji, podkreślił, że decyzja wydana została już po zbyciu gospodarstwa przez jej adresata. Organ wnosił o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej (§ 1). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowo – administracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy ( art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. nr 153, poz. 1270). Przedmiotem skargi mogą być wyłącznie wymienione w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) decyzje, postanowienia, akty lub czynności, przy czym w stosunku do obowiązującej w dniu wniesienia skargi regulacji przepisu art. 16 ust. 1 ustawy o Naczelnym Sądzie administracyjnym (Dz. U. nr 74, poz. 368 ze zm.) zakres przedmiotowy nie uległ zmianie i zarówno w obecnym jak i poprzednim stanie prawnym kognicja sądów administracyjnych nie obejmowała działań o charakterze kontrolno – inspekcyjnym zarówno w stosunku do sposobu funkcjonowania organów administracji publicznej jak i tym bardziej w stosunku do innych organów lub instytucji państwowych. Innymi słowy przedmiotem rozpoznania sądu administracyjnego mogła być w przedmiotowej sprawie wyłącznie legalność (zgodność z prawem) decyzji zaskarżonej z dnia [...], a nie prawidłowość działań organów administracji poprzedzających wniesienie skargi, jak i zgodność z prawem innych decyzji, które wydano w oparciu o decyzję zaskarżoną. Wracając do meritum sprawy należało w pierwszym rzędzie dostrzec, że rozstrzygnięcie organów obu instancji opierało się na materialnoprawnych regulacjach, wynikających z przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2003 r., nr 207, poz. 2016 ze zm.), których adresatem mogą być zarówno inwestor jak właściciel obiektu budowlanego. W przypadku pojawienia się zarzutu samowoli budowlanej przymiot strony w rozumieniu art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego posiada przeto nie tylko inwestor, czyli osoba która dopuściła się działań będących przedmiotem rozpoznania organu, ale także i właściciel spornego obiektu, do którego mogą być adresowane nakazy określonego zachowania się, a w szczególności nakazy doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem czy w ostateczności nakaz rozbiórki. W wyroku NSA z dnia 5 października 1998 r. sygn. akt IV SA 1796/96 (LEX nr 43781) stwierdzono, że "Następcy prawni inwestorów, uzyskując prawo własności nieruchomości, weszli w prawa i obowiązki wiążące się z tą nieruchomością, do nich zatem powinny być kierowane wszelkie rozstrzygnięcia, a w tym decyzja zmierzająca do usunięcia skutków samowoli budowlanej na tej nieruchomości". Podobne stanowisko w kwestii uprawnień i obowiązków następcy prawnego zajęto w wyroku NSA z dnia 21 marca 2001 r., sygn. akt IV SA 232/99 (LEX nr 78951). Z załączonego do akt sprawy aktu notarialnego z dnia 29 marca 2001 r. wynika, iż A. B., do którego skierowano decyzję organu II instancji, zbył w tym dniu, a zatem przed wydaniem decyzji przez organ odwoławczy, nieruchomość, na której położony jest sporny gnojownik, na rzecz swego brata Ł. B., którego przedstawicielem ustawowym był ojciec F. B.. Oznacza to, że decyzja odwoławcza nie została skierowana do osoby właściciela nieruchomości, a więc do osoby, która powinna być stroną w sprawie, a w konsekwencji ów właściciel nie brał udziału w postępowaniu bez swojej winy. Stanowi to po myśli art. 145 § 1 pkt 4 KPA podstawę wznowienia postępowania. Dalszą konsekwencją ujawnienia się takiej okoliczności w postępowaniu sądowo – administracyjnym jest konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji w całości. Przesądza o tym cytowana na wstępie regulacja art. 145 § 1 pkt 1 b ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i to bez względu na to, czy organowi administracyjnemu należy przypisać zawinienie w tym zakresie i bez względu na merytoryczną trafność wyrażonych w uzasadnieniu decyzji poglądów prawnych. Odpadła w takich okolicznościach także potrzeba szczegółowego ustosunkowywania się do wywodu skargi i pism procesowych skarżącego, tym bardziej, że dotyczą one w zasadzie w całości kwestii nie związanych z treścią zakwestionowanego rozstrzygnięcia i jego motywami. Wobec powyższego, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 "b", art. 152 i art. 200 cyt. ustawy w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zm.), należało orzec jak w sentencji.