II SA/Wr 1140/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Jolanta Sikorska (spraw.) Sędziowie Sędzia WSA - Wanda Wiatkowska - Ilków Asesor WSA - Ewa Kamieniecka Protokolant Magdalena Domańska - Byskosz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2005 r. przy udziale --- sprawy ze skargi S. S. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji o przyznaniu uprawnień wdowy po kombatancie i pozbawieniu uprawnień wdowy po kombatancie I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej; II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz S. S. kwotę 10 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym III. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W., powołując się na przepis art. 156 § l pkt 2 k.p.a. uchylił decyzję własną z dnia [...] r. nr [...] o potwierdzeniu S. S. uprawnień wdowy po kombatancie i na podstawie art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997r., Nr 142, poz. 950 ze zm.) pozbawił Stanisławę Sawicką uprawnień wdowy po kombatancie. W uzasadnieniu podał, że decyzją z dnia [...] r. nr [...] potwierdzono S. S. uprawnienia wdowy po kombatancie. Decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem prawa albowiem S. S. nie była wdową po kombatancie Panu T., gdyż pozostawała z nim w konkubinacie. W akcie zgonu Pana T. wystawionym przez USC w G. w rubryce dotyczącej danych małżonka osoby zmarłej podana jest S. T.. W związku z powyższym, powołując się na przepis art. 156 § l pkt 2 k.p.a. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych uchylił decyzję własną. Wskazał dalej, że obecny stan prawny nie pozwala na potwierdzenie uprawnień konkubinie pozostałej po kombatancie i innej osobie uprawnionej. W myśl bowiem art. 20 ust. 3 wyżej powołanej ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego "uprawnienia, o których mowa w ust. 2 przysługują również wdowom lub wdowcom - emerytom i rencistom pozostałym po kombatantach i innych osobach uprawnionych". Mając powyższe na uwadze orzekł jak w wydanej decyzji. S. S. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenia sprawy, w którym podała, że w [...] r. nabyła uprawnienia wdowy po kombatancie na podstawie wówczas obowiązującej ustawy z dnia 26 maja 1982 r. o szczególnych uprawnieniach kombatantów (Dz. U. Nr 16, poz. 122). Zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami złożyła oświadczenie, że jest wdową po zmarłym kombatancie W. T., z którym pozostawała w konkubinacie w okresie od [...] r. do [...] r. Oświadczenie to potwierdziło dwóch świadków. Podała, że związek z W. T. oboje traktowali jak małżeństwo. Z tego związku pochodzi ich syn R. T. urodzony [...] r. Przez okres dziesięciu lat korzystała z uprawnień wdowy po kombatancie. Uprawnienia te potwierdzono jej decyzją z dnia [...] r. Od tego czasu nie zmieniły się przepisy ustawy, na podstawie których potwierdzono jej uprawnienia wdowy po kombatancie. W tej sytuacji decyzję zaskarżonej treści uważa za bardzo krzywdzącą albowiem nikogo nie wprowadziła w błąd, składając oświadczenie zgodne z prawdą, nabyła pewne prawa, które teraz zostały jej odebrane. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 127 § 3 k.p.a. i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz 20 ust. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997 r., Nr 142, poz. 950 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] r. nr [...]. W uzasadnieniu podał, że decyzją z dnia [...] r. potwierdzono S. S. uprawnienia wdowy po kombatancie. Decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem prawa. S. S. nie była wdową po kombatancie W. T., gdyż pozostawała z nim w konkubinacie. W tej sytuacji decyzją z dnia [...] r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych uchylił decyzję własną i pozbawił stronę uprawnień wdowy po kombatancie. Organ podał, że we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona nie podała nowych faktów, które byłyby nieznane organowi w czasie podejmowania decyzji o pozbawieniu uprawnień wdowy po kombatancie. Rozpatrując ponownie sprawę organ wskazał, że w akcie zgonu W. T. wystawionym przez USC w G. w dniu [...] r. w rubryce dotyczącej danych małżonka osoby zmarłej podana jest S. T.. Obecny stan prawny nie pozwala na potwierdzenie uprawnień konkubiny pozostałej po kombatancie. W myśl bowiem art. art. 20 ust. 3 wyżej powołanej ustawy o kombatantach "uprawnienia, o których mowa w ust. 2 przysługują również wdowom lub wdowcom - emerytom i rencistom pozostałym po kombatantach i innych osobach uprawnionych". Mając powyższe na uwadze organ orzekł jak w zaskarżonej decyzji. W skardze na powyższą decyzję skarżąca podtrzymała zarzuty i twierdzenia zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Rozpatrując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że wydane w sprawie decyzje zostały podjęte z rażącym naruszeniem prawa skutkującym konieczność stwierdzenia ich nieważności. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] r., którą powołując się na przepis art. 156 § l pkt 2 k.p.a. uchylił decyzję własną z dnia [...] r. nr [...] o potwierdzeniu uprawnień wdowy po kombatancie S. S. i na podstawie art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997r., Nr 142, poz. 950 ze zm.) pozbawił S. S. uprawnień wdowy po kombatancie. Z treści podjętych w sprawie decyzji oraz powołanej w nich podstawy prawnej (art. 156 § l pkt 2 k.p.a.) wynika, że zostały one podjęte w nadzwyczajnym trybie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, chociaż organ nie stwierdził nieważności swojej decyzji ostatecznej z dnia [...] r., jak tego wymaga przepis art. 158 § l k.p.a., lecz ją uchylił. Niemniej stwierdzić należy, że organ, stosując nadzwyczajny tryb stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, o jakim mowa w art. 156 do 159 k.p.a., decyzją z dnia 21 czerwca 2001 r. uchylił decyzję własną z dnia [...] r. nr [...] o potwierdzeniu S. S. uprawnień wdowy po kombatancie i na podstawie art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997r., Nr 142, poz. 950 ze zm.) pozbawił S. S. uprawnień wdowy po kombatancie, a następnie po ponownym rozpatrzeniu sprawy wskutek wniosku skarżącej w tym względzie, zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. utrzymał w mocy w/w decyzję własną z dnia [...] r. Zauważyć należy, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego istotą jest jedynie ustalenie, czy dana decyzja jest dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. W wyroku z dnia 28.05.1985r., sygn. NSA I SA 89/85 (ONSA 1985/1/30) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że: "W postępowaniu prowadzonym w trybie nadzoru o stwierdzenie nieważności decyzji organ ma obowiązek rozpatrywać sprawę w granicach określonych w art. 156 § 1 k.p.a., to znaczy nie może rozpatrywać sprawy co do jej istoty, jak w postępowaniu odwoławczym." Oznacza to, że w wyniku postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji może być wydana tylko decyzja kasacyjna, to jest decyzja stwierdzająca nieważność decyzji lub odmawiająca stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej. Nie ma natomiast możliwości rozstrzygania o przedmiocie, którego dotyczyła co do istoty obalana decyzja. (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7.03.1996 r., sygn. III ARN 70/95, OSNAP 1996/18/258). Wbrew powyższemu organ rozpatrując sprawę w nadzwyczajnym trybie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej nie tylko skasował decyzję własną z dnia [...] r. nr [...] o potwierdzeniu uprawnień wdowy po kombatancie S. S. lecz także w tymże trybie, z powołaniem się na przepis art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, rozstrzygnął sprawę co do istoty - pozbawił S. S. uprawnień wdowy po kombatancie. Tego rodzaju uchybienie procesowe stanowi rażące naruszenie prawa skutkujące stwierdzenie nieważności wydanych w sprawie decyzji. Niezależnie od powyższego zauważyć należy, że w sentencji decyzji z dnia [...] r. mowa jest o decyzji z dnia [...] r. nr [...], której brak jest w aktach sprawy, a w uzasadnieniu decyzji mowa jest o decyzji z dnia [...] r. nr [...], natomiast w aktach sprawy (k. 29) znajduje się decyzja z dnia [...] r. nr [...]. Rozpatrując ponownie sprawę i oceniając prawidłowość znajdującej się w aktach sprawy decyzji z dnia [...] r. nr [...] organ winien mieć też na względzie, iż z treści art. 22 ust. 2 w związku z art. 20 ust. 3 wyżej powołanej ustawy o kombatantach wynika, że uprawnienia kombatanckie przysługujące również wdowom lub wdowcom - emerytom i rencistom pozostałym po kombatantach i innych osobach uprawnionych potwierdza się w trybie art. 22 ust. 1 owej ustawy przez wydanie zaświadczenia. "Zaświadczenie jest pochodną istniejących faktów lub stanu prawnego i wraz ze zmianą tych faktów lub stanu prawnego zaświadczenie staje się nieaktualne i może być wydane nowe, odpowiadające aktualnemu stanowi prawnemu lub aktualnym faktom. Zaświadczenie nie stanowi decyzji w rozumieniu art. 104 kpa." (por. wyrok NSA z dnia 10.06.1998 r., sygn. I SA/Lu 504/97, LEX nr 35983). W trybie wydawania zaświadczeń nie można przyznać ani ograniczyć żadnych uprawnień. Można tylko potwierdzić określone fakty. W wyroku z dnia 28.06.1983 r., sygn. I SA 268/83 (ONSA 1983/1/47) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że: "Zaświadczenie nie rozstrzyga żadnej treści, lecz jest tylko urzędowym stwierdzeniem pewnych faktów lub stanu prawnego. Zaświadczenie zatem nie tworzy, nie uchyla i nie zmienia istniejących stosunków prawnych." Na potwierdzanie uprawnień kombatanckich przysługujących również wdowom lub wdowcom - emerytom i rencistom pozostałym po kombatantach i innych osobach uprawnionych w trybie art. 22 ust. 1 ustawy o kombatantach przez wydanie zaświadczenia zwraca także uwagę w swoich orzeczeniach zarówno Sąd Najwyższy, jak i Naczelny Sąd Administracyjny (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dn. 25.01.1996r., sygn. akt III AZP 32/95, OSNAP nr 15 z 1996r., poz. 206, niepublikowany wyrok z dnia 22 lutego 2001r., sygn. akt III RN 72/00, ponadto niepublikowane wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt: II SA/Wr 927/97, II SA/Wr 998/96, II SA/Wr 914/96, SA/Gd 38/95, II SA/Ka 318/98, II SA/Łd 1981/97, II SA/Po 978/98, V SA 1875/98). Skoro zatem wydane w sprawie decyzje w sposób rażący naruszają prawo (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), należało stwierdzić ich nieważność, co orzeczono na podstawie art. art. 145 § l pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.). O kosztach postępowania sądowoadministracyjnego orzeczono na podstawie art. 200 wyżej powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 97 § 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zaś orzeczenie zawarte w pkt III wyroku oparto na przepisie art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z brzmieniem art. 26 ustawy z dnia 24.01.1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.