II SA/Wr 1145/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jerzy Strzebińczyk Sędzia NSA - Barbara Adamiak Asesor WSA - Bogumiła Kalinowska (sprawozdawca) Protokolant - Monika Mikołajczyk po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi Z. Ł. na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Ś. z dnia [...] Nr [...]; II. orzeka, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie mogą być wykonane. III. 1 UZASADNIENIE Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. decyzją z dnia [...] Nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071) w związku z § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 65, poz. 294 z późn.zm.) - po rozpatrzeniu odwołania Z. Ł. od decyzji Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Ś. z dnia [...] nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej w postaci przewlekłego urazu akustycznego - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ odwoławczy podał , iż w toku postępowania przed pierwszą instancją ustalono, że Z. Ł. był zatrudniony: - od 27.10.1972 r. do 31.07.1975 r. i od 13.02.1979 r. do 23.09.1991 r. w Zakładach A w Ś. na różnych stanowiskach pracy, tj. jako tokarz-wiertacz, praser, ustawiacz, rozdzielca, w ramach obowiązków zajmując się obsługą wiertarek wielowrzecionowych, obsługą pras hydraulicznych, dowozem detali wózkiem widłowym akumulatorowym, pracując w narażeniu na hałas o poziomie od 85 do 88 dB/A/, od 07.08.1975 r. do 20.01.1977 r. w Kombinacie A w D. G. - na stanowisku tokarza na Wydziale Tokarki Walców, gdzie zajmował się obsługą tokarek do obróbki walców; pomiary z lat 1993 - 2000 wykazują hałas o poziomie 85 - 97 dB/A/, od 27.01.1977 r. do 30.01.1979 r. w Spółdzielni B w W. na stanowisku owczarza (karmienie i wypasanie owiec) bez narażenia na hałas, od 24.09.1991 r. do 30.06.1998 r. w Fabryce C SA w Ś. na stanowisku gięciarza blach na dziale montażu Aparatury Ciężkiej WA-2, - od 1.07.1998 r. do 14.05.2000 r.w Fabryce D Sp. z o.o. w Ś. na stanowisku gięciarza blach, - od 15.05.2000 r. do 25.10.2001 r. w Fabryce E SA w Ś. na stanowisku gięciarza blach. W obu ostatnio wymienionych zakładach narażony był na hałas o natężeniu do 100 dB/A/ pochodzący bezpośrednio z jego stanowiska oraz pracy innych maszyn i urządzeń zlokalizowanych w pobliżu. W okresie zatrudnienia w tychże zakładach od 5 lat Z. Ł. był wyposażony w ochronniki słuchu typu Peltor. W dniach 19.01.99 r. i 3.02.99 r. przeprowadzono badanie pracownika w Poradni Chorób Zawodowych W. Ośrodka Medycyny Pracy, Sygn. akt 3 II SA/Wr 1145/02 2 w wyniku których stwierdzono niedosłuch obustronny typu odbiorczego z ubytkami słuchu UP - 17.6 dB, UL - 19.3 dB. Według uzasadnienia tej placówki medycznej, zawartego w orzeczeniu z 1.03.1999 r., stwierdzone ubytki słuchu nie osiągają stopnia choroby zawodowej. Zalecono dalszą pracę w ponadnormatywnym hałasie w ochronnikach słuchu. Kolejne badanie strony w Poradni Chorób Zawodowych W. Ośrodka Medycyny Pracy odbyło się w dniach 4.05. i 7.05.2001 r. Ponownie ustalono niedosłuch obustronny typu odbiorczego z ubytkami słuchu UP - 24.3 dB, UL - 27.6 dB. Według wydanego orzeczenia lekarskiego z 16.05.2001 r. nadal stwierdzone ubytki nie osiągały jednak stopnia zawodowego uszkodzenia słuchu. Podczas badania weryfikacyjnego w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. również nie znaleziono podstaw do rozpoznania przewlekłego urazu akustycznego. W uzasadnieniu orzeczenia z 3.08.2001 r. ( nr rejestru [...]) Instytut stwierdził: " Niedosłuch obustronnie odbiorczy. Średnie podwyższenie progu słuchu z częstotliwości 1000,2000, 4000 Hz z uwzględnieniem fizjologicznej poprawki wynosi UP - 24 dB, UL - 22 dB. Obustronnie obniżenie czułości słuchu nie powoduje z lekarskiego punktu widzenia upośledzenia funkcji narządu słuchu w stopniu upoważniającym do rozpoznania choroby zawodowej". Na tle zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz obowiązujących przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983 r. w sprawie chorób zawodowych ( Dz.U. Nr 65, poz. 294 z późn.zm.) D. Wojewódzki Inspektor Sanitarny uznał , iż nie zachodzą przesłanki do zmiany zaskarżonego w wyniku wniesionego odwołania rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. Jak wywodził dalej w motywach swej decyzji - Inspektor Sanitarny może podjąć decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej w oparciu o rozpoznanie i zgłoszenie choroby zawodowej. Inspekcja Sanitarna nie posiada jednak kompetencji do tego, aby zmienić merytoryczną treść rozpoznania lekarskiego. Obie placówki medyczne podkreśliły, że stwierdzone ubytki nie osiągają stopnia choroby zawodowej. Zgodnie ze stanowiskiem Ministerstwa Zdrowia i Opieki Społecznej popartym opinią zespołu ekspertów w dziedzinie audiologii, dopiero ubytek słuchu powyżej 30 dB objawia się pogorszeniem wydolności słuchu manifestującym się upośledzeniem zrozumiałości nasilającym się w miarę powiększania się stopnia niedosłuchu. Mniejsze niż 30 dB obniżenie ostrości słuchu nie pociąga za sobą skutków społecznych i zdrowotnych mogących stanowić o chorobie narządu słuchu, jest to tylko objaw audiometryczny, a nie choroba. W konkluzji wywodów organ odwoławczy zauważył, że pomimo wieloletniego narażenia zawodowego na ponadnormatywny hałas, brak rozpoznania choroby zawodowej uniemożliwia D. Wojewódzkiemu Inspektorowi Sanitarnemu stwierdzenie choroby zawodowej. Nie godząc się z takim rozstrzygnięciem Z. Ł. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu Sygn. akt 3 11 SA/Wr 1145/02 3 domagając się orzeczenia o chorobie zawodowej oraz przyznania renty lub odszkodowania, zarzucając w szczególności, iż mimo stwierdzonego -mniejszego niż 30 dB - obniżenia ostrości słuchu, które w zaskarżonej decyzji określono jako " objaw audiometryczny", jest to objaw nieuleczalny, z powodu którego nie jest dopuszczany do dalszej pracy w wyniku przeprowadzanych badań okresowych. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o oddalenie skargi podtrzymując dotychczasową argumentację w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270). Wobec powyższego niniejsza skarga podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, jako rzeczowo i miejscowo właściwy. Po myśli art. 3 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sądy te sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone ustawą co oznacza, że skarga może zostać uwzględniona jedynie, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145-150 ustawy). Stosownie zaś do brzmienia art. 134 § 1 sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną postawą prawną. Wniesiona skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem w ocenie Sądu zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji naruszają prawo materialne w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Materialno-prawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia będącego przedmiotem skargi stanowią unormowania rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 roku w sprawie chorób zawodowych ( Dz. U. Nr 65 poz. 294 z późn. zmianami). Na mocy § 1 ust. 1 powołanego rozporządzenia, chorobą zawodową jest jedna z chorób określonych w wykazie stanowiącym załącznik do rozporządzenia pod warunkiem, że została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia , występujących w środowisku pracy. Stwierdzenie zatem choroby zawodowej uzależnione jest od łącznego spełnienia dwóch przesłanek : Sygn. akt 3 11 SA/Wr 1145/02 4 * jest to rodzaj choroby , która mieści się w wykazie chorób zawodowych stanowiących załącznik do powołanego rozporządzenia; * choroba ta została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia , występujących w środowisku pracy. Ustalenie istnienia tych dwóch przesłanek, czyli rodzaju choroby wymienionej w wykazie oraz związku między tą chorobą a działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia , występujących w środowisku pracy -winno nastąpić zgodnie z regułami obowiązującej procedury tzn. unormowaniami Kodeksu postępowania administracyjnego i przepisami cytowanego rozporządzenia. W niniejszej sprawie w ocenie Sądu wymogów procesowych dochowano, jednakże dopuszczono się uchybienia prawa materialnego , tj. przepisów § 1 rozporządzenia w związku z pozycją 15 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do tego aktu prawnego. Jakkolwiek bowiem bezspornym w sprawie niniejszej pozostaje istnienie narażenia skarżącego na oddziaływanie w jego środowisku pracy na czynnik szkodliwy jakim jest hałas, to jednak organy odmówiły stwierdzenia choroby zawodowej z tej racji, iż jak orzeczono w opinii Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., cyt.: " obustronne obniżenie czułości słuchu nie powoduje z lekarskiego punktu widzenia upośledzenia funkcji narządu słuchu w stopniu upoważniającym do rozpoznania choroby zawodowej", posiłkując się następnie w toku postępowania Wytycznymi Metodologicznymi Ministerstwa Zdrowia, zgodnie z którymi kryteria diagnostyczne w tej materii przewidują dla uznania choroby zawodowej narządu słuchu - zasadę 30 dB ubytku słuchu. Należy jednak zauważyć, iż takie kryterium normatywne w powołanych przepisach rozporządzenia z 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych nie zostało wprowadzone przez ustawodawcę, a nadto wytyczne Ministerstwa Zdrowia nie stanowią źródła prawa - nie są zatem w żadnym razie wiążące i nie mogą stanowić podstawy rozstrzygnięcia o braku uznania choroby zawodowej. Zawarte w pozycji 15 wykazu chorób zawodowych - stanowiącego załącznik do tego aktu prawnego -wyrażenie " uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu" oznacza, iż wystąpienie uszkodzenia zdrowia w postaci ubytku słuchu oraz wykonywanie pracy w warunkach zagrożenia hałasem , co w niniejszej sprawie pozostaje poza sporem, samo przez się uzasadnia zakwalifikowanie danego schorzenia jako choroby zawodowej i to niezależnie od stopnia nasilenia, chyba że organy ponad wszelką wątpliwość wykażą brak związku przyczynowego. Ustawodawca w żadnym z przepisów rozporządzenia, ani w wykazie, nie uwarunkował badania przesłanek w zakresie stwierdzania o chorobie zawodowej od ustalenia stopnia zaawansowania schorzenia. Pogląd ten jest ugruntowany w niezmiennej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego i Skład orzekający w mniejszej sprawie pogląd ten w pełni podziela ( por. wyroki SN - z 28.06.2000r. III RN 202/99 Wokanda 2000/9/33, z 11.03.1999 III RN128/98 OSANP 1999/24/771, z 04.06.1998r. III RN 36/98 OSNP Sygn. akt 3 II SA/Wr 1145/02 5 1999/6/192, wyroki NSA -z 22.03.2001 I SA 1389/00 LEX nr 77664, z 25.11.1998r. I SA 1342/98 LEX nr 45831). Odnosząc się do zgłoszonego w skardze żądania skarżącego co do stwierdzenia choroby zawodowej wypada podkreślić, iż nie mogło ono zostać uwzględnione, ponieważ wojewódzkie sądy administracyjne w zakresie swoich kompetencji badają zaskarżone decyzje administracyjne jedynie pod względem ich zgodności z prawem, a zatem rozpoznając skargę na dane rozstrzygnięcie oceniają czy i jakie zostały naruszone przepisy prawa i wówczas są władne wyłącznie do usunięcia wadliwej decyzji z obrotu prawnego. Nie mają natomiast kompetencji do merytorycznego orzekania w miejsce organów administracji, analogicznie nie są także właściwe do rozpoznawania spraw w zakresie przyznania renty lub odszkodowania z tego tytułu, gdyż do ich rozpatrywania powołane są sądy powszechne. Z powołanych względów - na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153 , poz.1270) - orzeczono jak w sentencji wyroku.