II SA/Wr 1169/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA – Tadeusz Kuczyński Sędziowie NSA – Jolanta Sikorska (spraw.) NSA - Andrzej Wawrzyniak Protokolant Jolanta Pociejowska Po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 kwietnia 2004 r. przy udziale --- sprawy ze skargi K. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...]r. nr [...], wydaną na podstwie art. 138 § l pkt l kpa oraz art. 4 ust. l, art. 33p ust. 5 i ust. 8 ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 1998r., Nr 64, poz. 414 z późn. zm.) oraz w związku z § 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 9 października 2001r. w sprawie udzielania pomocy na usamodzielnienie, kontynuowanie nauki oraz zagospodarowanie dla pełnoletnich osób z rodzin zastępczych oraz osób opuszczających niektóre typy placówek opiekuńczo-wychowawczych i domów pomocy społecznej, zakłady poprawcze, schroniska dla nieletnich i specjalne ośrodki szkolno-wychowawcze (Dz. U. Nr 120, poz. 1293), po rozpatrzeniu odwołania K. M. od decyzji Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Ś. z dnia [...]r. nr [...]w sprawie odmowy przyznania pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazało, że w/w decyzją z dnia [...]r. Dyrektor Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Ś. odmówił przyznania K. M. świadczenia w postaci pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki, motywując odmowę przekroczeniem przez wnioskodawcę kryterium dochodowego określonego zgodnie z art. 4 ust. l ustawy o pomocy społecznej. W odwołaniu od decyzji K. M. wniósł o jej zmianę i przyznanie wnioskowanej pomocy, bądź o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Zdaniemm odwołującego się, ustalając wysokość dochodu na osobę w jego rodzinie niesłusznie uwzględniono kwoty zasiłków pielęgnacyjnych przyznanych odwołującemu się i jego bratu – D. M.. Rozpatrując odwołanie organ II instancji ustalił, że K. M. - lat [...], jest uczniem trzeciej klasy Zasadniczej Szkoły Zawodowej. Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z babcią K. S. i [...] - letnim bratem D. M.. Na łączny dochód rodziny w kwocie [...]zł składają się: emerytura K. S. w kwocie [...]zł, świadczenia rentowe K. i D. M. w kwotach po [...]zł z zasiłkami pielęgnacyjnymi w kwotach po [...]zł oraz pomoc pieniężna na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej w kwocie [...]zł. Wysokość dochodu na osobę w rodzinie K. M. wynosi [...]zł. Mjąc powyższe ustawlenia na względzie Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że odwołanie nie jest zasadne. Wskazało, że zgodnie z art. 33p ust. 3 i 5 ustawy o pomocy społecznej, pomoc pieniężna na kontynuowanie nauki przysługuje osobie, która osiągnęła pełnoletność w rodzinie zastępczej, jeżeli kontynuuje ona naukę w gimnazjum, szkole ponadpodstawowej, szkole ponadgimnazjalnej lub w szkole wyższej i znajduje się w trudnej sytuacji dochodowej. Minister Pracy i Polityki Społecznej w powołanym w podstawie prawnej rozporządzeniu z dnia 9.10. 2001r. w sprawie udzielania pomocy na usamodzielnienie, kontynuowanie nauki oraz zagospodarowanie dla pełnoletnich osób z rodzin zastępczych oraz osób opuszczających niektóre typy placówek opiekuńczo-wychowawczych i domów pomocy społecznej, zakłady poprawcze, schroniska dla nieletnich i specjalne ośrodki szkolno-wychowawcze, określił m.in. warunki i kryteria dochodowe, uprawniające do pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki, jakie powinna spełnić osoba, która osiągnęła pełnoletność w rodzinie zastępczej. W § 3 pkt 2 tego rozporządzenia postanowiono, że pomoc pieniężna na kontynuowanie nauki przysługuje osobie usamodzielnianej, która zamieszkuje z rodziną i dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 200% dochodu określonego w art. 4 ust. l pkt 2 - 4 ustawy. Zgodnie zaś z art. 4 ust. l ustawy o pomocy społecznej, prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobom/rodzinom, których dochód na osobę w rodzinie nie przekracza: na osobę samotnie gospodarującą - 461 zł, na pierwszą osobę w rodzinie - 418 zł, na drugą i dalsze osoby w rodzinie w wieku powyżej 15 lat - 294 zł. na każdą osobę w rodzinie poniżej 15 lat - 210 zł, przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednej z okoliczności wymienionych w art. 3 pkt 2 - 11 tej ustawy (tj. m.in. sieroctwa, bezradności w sprawach opiekuńczo-wychowawczych i prowadzenia gospodarstwa domowego, zwłaszcza w rodzinach niepełnych lub wielodzietnych, ...). Przy czym "dochód na osobę w rodzinie" lub "kryterium dochodowe na osobę w rodzinie" -oznacza dochód rodziny podzielony przez liczbę osób w tej rodzime lub oznacza sumę składników, o których mowa w art. 4 ust. l, ustalonych zgodnie z wiekiem osób w tej rodzinie, podzieloną przez liczbę osób w rodzinie. W rodzinie K. M. kryterium dochodowe aktualnie wynosi: [...] zł + [...] zł + [...]zł = [...] zł, co daje na osobę w rodzinie kwotę [...]zł. Z dokonanych ustaleń wynika, że dochód osiągany na osobę w tej rodzinie w kwocie [...]zł przekracza 200% tego kryterium. W tej sytuacji nie przysługuje odwołującemu się pomoc pieniężna na kontynuowanie nauki. Podniesiony przez skarżącego zarzut niesłusznego uwzględnienia przez organ I instancji przy obliczaniu dochodu na osobę w rodzinie kwot zasiłków pielęgnacyjnych przyznanych skarżącemu i jego bratu, nie zasługuje w ocenie Kolegium na uwzględnienie. Zgodnie bowiem z art. 2 ust. l pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, ilekroć w przepisach ustawy jest mowa o dochodzie rodziny - oznacza to sumę miesięcznych dochodów osób w rodzinie bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, zatem zasiłek pielęgnacyjny stanowi składnik dochodu na osobę w rodzinie tym bardziej, że cyt. ustawa o pomocy społecznej nie zawiera postanowienia wyłączającego zaliczanie zasiłku pielęgnacyjnego do dochodu na osobę w rodzime obliczanego dla potrzeb ustalenia prawa do pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki. Mając powyższe ustalenia na względzie organ odwoławczy orzekł jak w zaskarżonej decyzji. W skardze na powyższą decyzję K. M. podtrzymał zarzuty zawarte w odwołaniu. Powołując się na powyższe domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy organowi I instancji celem ponowengo rozpoznania sprawy i uwzględnienia zgłoszonego wniosku. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm..) do rozpoznania skargi wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu przed dniem l stycznia 2004r. właściwy obecnie jest Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu. Według zaś art. 3 i art. 145 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed Sądami Administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270) sądy administracyjne powołane zostały do badania legalności decyzji, niektórych postanowień i innych aktów organów administracyjnych. W związku z tym kontrolą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi objęta jest zgodność zaskarżonych aktów administracyjnych z prawem materialnym, a także badanie zgodności tych aktów z przepisami procedury administracyjnej. Sąd administracyjny nie jest sądem merytorycznym. W razie stwierdzenia, że zaskarżony akt został wydany z naruszeniem przepisów prawa materialnego lub procesowego, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy, bądź z naruszeniem prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, sąd administracyjny uchyla zaskarżony akt w całości lub w części. Rozpatrując skargę, Sąd nie stwierdził aby zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa, o jakim mowa wyżej. Skarga zatem nie mogła być uwzględniona. Materialno-prawną podstawę rozstrzygnięcia niniejszej sprawy stanowią przepisy ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej (tj. Dz. U. Nr 64, poz. 414 z 1998r. z późn. zm.). Zgodnie z art. 33p ust. 1, 3 i 5 ustawy o pomocy społecznej, pomoc pieniężna na kontynuowanie nauki przysługuje m. in. osobie, która osiągnęła pełnoletność w rodzinie zastępczej, jeżeli kontynuuje ona naukę w gimnazjum, szkole ponadpodstawowej, szkole ponadgimnazjalnej lub w szkole wyższej i znajduje się w trudnej sytuacji dochodowej. Przepis ten w ust. 2 określa kwotę stanowiącą podstawę ustalenia wysokości tej formy pomocy, a w zdaniu drugim ust. 3 stanowi, że pomoc w miesięcznej wysokości 30 % kwoty określonej w ust. 2, przyznaje się do czasu ukończenia nauki, nie dłużej jednak niż do ukończenia 25 lat. Ponadto omawiany przepis prawa w ust. 10 zawiera upoważnienie dla Ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego, który w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw oświaty i wychowania oraz Ministrem Sprawiedliwości ma określić, w drodze rozporządzenia: 1) warunki i kryteria dochodowe, jakie powinna spełnić osoba, która osiągnęła pełnoletność w rodzinie zastępczej, lub osoba opuszczająca niektóre typy placówek opiekuńczo-wychowawczych i domów pomocy społecznej oraz zakłady poprawcze, schroniska dla nieletnich i specjalne ośrodki szkolno-wychowawcze, uprawniające do pomocy, o której mowa w ust. 1 pkt 1 i 2, 2) szczegółowe zasady i tryb przyznania, zawieszenia, zaprzestania udzielania lub odmowy przyznania pomocy, o której mowa w ust. 1 pkt 1 i 2, wysokość pomocy pieniężnej na usamodzielnienie i pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki oraz wartości i składniki pomocy na zagospodarowanie, 3) typy placówek opiekuńczo-wychowawczych oraz domów pomocy społecznej, z których osoby je opuszczające są uprawnione do korzystania z pomocy, o której mowa w ust. 1 pkt 1 i 2. W oparciu o powyższą delegację ustawową Minister Pracy i Polityki Społecznej wydał w dniu 9.10.2001r. rozporządzenie w sprawie udzielania pomocy na usamodzielnienie, kontynuowanie nauki oraz zagospodarowanie dla pełnoletnich osób z rodzin zastępczych oraz osób opuszczających niektóre typy placówek opiekuńczo-wychowawczych i domów pomocy społecznej, zakłady poprawcze, schroniska dla nieletnich i specjalne ośrodki szkolno-wychowawcze (Dz. U. 120, poz. 1293). W rozporządzeniu tym określił m.in. warunki i kryteria dochodowe, uprawniające do pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki, jakie powinna spełnić osoba, która osiągnęła pełnoletność w rodzinie zastępczej. W § 3 pkt 2 owego rozporządzenia postanowiono, że pomoc pieniężna na kontynuowanie nauki przysługuje osobie usamodzielnianej, która zamieszkuje z rodziną i dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 200 % dochodu określonego w art. 4 ust. l pkt 2 - 4 ustawy. Zgodnie zaś z art. 4 ust. l ustawy o pomocy społecznej, prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobom i rodzinom, których dochód na osobę w rodzinie nie przekracza: na osobę samotnie gospodarującą - 461 zł, na pierwszą osobę w rodzinie - 418 zł, na drugą i dalsze osoby w rodzinie w wieku powyżej 15 lat - 294 zł. na każdą osobę w rodzinie poniżej 15 lat - 210 zł, przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednej z okoliczności wymienionych w art. 3 pkt 2 - 11 tej ustawy. Według art. 2a ust. 1 pkt 1) przez rodzinę należy rozumieć: osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku wspólnie zamieszkujące i gospodarujące, z zastrzeżeniem art. 4a, który w niniejszej sprawie nie ma zastosowania. Według art. 2a ust. 1 pkt 2a) tej ustawy ilekroć mowa jest w niej o dochodzie na osobę w rodzinie lub kryterium dochodowym na osobę w rodzinie - oznacza to dochód rodziny podzielony przez liczbę osób w tej rodzinie lub sumę składników, o których mowa w art. 4 ust. 1, ustalonych zgodnie z wiekiem osób w tej rodzinie, podzieloną przez liczbę osób w rodzinie. Ustawa ta w art. 2a ust. 1 pkt 2) definiuje dochód rodziny jako "sumę miesięcznych dochodów osób w rodzinie z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, składki z tytułu ubezpieczeń: zdrowotnego określonego w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, emerytalnego, rentowych i chorobowego, określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych, oraz o kwotę wysokości alimentów, świadczonych przez osoby w rodzinie na rzecz innych osób, jednorazowe pieniężne świadczenia socjalne oraz świadczenia w naturze, a także kwotę zwiększenia zasiłku rodzinnego na trzecie i kolejne dziecko oraz dziecko samotnej matki, uprawnione do zasiłku pielęgnacyjnego; w odniesieniu do osób prowadzących działalność gospodarczą oraz osób z nimi współpracujących za dochód przyjmuje się wysokość podaną w oświadczeniu, potwierdzonym przez urząd skarbowy; nie stanowią dochodu składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz ubezpieczenie zdrowotne płacone przez ośrodki pomocy społecznej". Wbrew odmiennemu w tym względzie stanowisku zawartemu w skardze, trafnie w świetle powyższego organy decyzyjne, ustalając dochód na osobę w rodzinie skarżącego uwzględniły kwoty zasiłków pielęgnacyjnych przyznanych skarżącemu i jego bratu. Prawidłowo także ustaliły wysokość owego dochodu przyjmując, że wyraża się on kwotą [...]zł. Na dochód ten składają się: emerytura babci skarżącego – K. S. w kwocie [...]zł, świadczenia rentowe skarżącego i jego brata D. M. w kwotach po [...]zł z zasiłkami pielęgnacyjnymi w kwotach po [...]zł oraz pomoc pieniężna na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej w kwocie [...]zł. Wysokość dochodu na osobę w rodzinie K. M. wynosi zatem [...]zł. Zaś określone w ustawie kryterium dochodowe w rodzinie skarżącego aktualnie wynosi: [...] zł + [...] zł + [...]zł = [...] zł, co daje na osobę w rodzinie kwotę [...]zł. Z ustaleń tych wynika, że dochód osiągany na osobę w rodzinie skarżącego w kwocie [...]zł przekracza 200% tego kryterium, które wynosi [...]zł. Trafnie w tej sytuacji organy decyzyjne uznały, że skarżącemu nie przysługuje pomoc pieniężna na kontynuowanie nauki z powodu przekroczenia 200% kryterium dochodowego określonego w ustawie o pomocy społecznej. Analiza przepisów będących podstawą rozstrzygnięcia niniejszej sprawy wskazuje, że pomoc, której udzielenia skarżący się domaga, nie została oparta na zasadzie powszechności, a ustanowienie przez ustawodawcę w powyższych przepisach prawa ściśle określonych przesłanek, od których łącznego spełnienia ustawodawca uzależnił przyznanie tego rodzaju pomocy, daje podstawę do przyjęcia, że decyzja oparta na tej postawie prawnej nie ma charakteru decyzji uznaniowej lecz jest decyzją związaną. W razie spełnienia przez wnioskodawcę ubiegającego się o przyznanie tej formy pomocy przesłanek określonych w w/w przepisach prawa, organ nie może odmówić przyznania tej formy pomocy. Z prawidłowych ustaleń poczynionych w sprawie przez organy decyzyjne wynika, że skarżący nie spełnia wszystkich określonych w ustawie przesłanek, w szczególności przesłanki kryterium dochodowego. W tej sytuacji wydane w sprawie decyzje uznać należy za prawidłowe. W niczym bowiem nie naruszają przepisów prawa materialnego będącego podstawą rozstrzygnięcia sprawy. Skarga zatem jako pozbawiona uzasadnionych podstaw podlegała oddaleniu, co orzeczono na podstawie art. 151 wyżej powołanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.