II SA/Wr 1184/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Sikorska Sędziowie: Sędzia WSA Wanda Wiatkowska - Ilków Asesor WSA Ewa Kamieniecka – sprawozdawca Protokolant: Magdalena Domańska - Byskosz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2005 r. sprawy ze skargi I. S. na decyzję Wojewody D. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień do przyznania statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku dla bezrobotnych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję organu pierwszej instancji, II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Przedmiotem skargi jest decyzja Wojewody D. z dnia [...]r. nr [...]utrzymująca w mocy decyzję Starosty Powiatu O. z dnia [...]r. nr [...]. W powyższej decyzji Starosta Powiatu O. po wznowieniu postępowania uchylił ostateczne decyzje: • decyzję z dnia [...]r. nr [...] orzekającą o uznaniu I. S. za osobę bezrobotną z dniem [...]r. oraz o przyznaniu mu prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia [...]r., • decyzję z dnia [...]r. nr [...]o utracie prawa do zasiłku od dnia [...]r. z powodu upływu maksymalnego okresu jego pobierania, • decyzję z dnia [...]r. nr [...]o utracie statusu osoby bezrobotnej z dniem [...] r. z powodu nieusprawiedliwionego niestawiennictwa w Powiatowym Urzędzie Pracy, • decyzję z dnia [...]r. nr [...]o uznaniu za osobę bezrobotną z dniem [...]r. i odmowie przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych i na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu orzekł o braku uprawnień do przyznania statusu osoby bezrobotnej od dnia [...]r. i prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia [...]r. oraz uznania za osobę bezrobotną od dnia [...]r. Decyzję taką organ pierwszej instancji uzasadnił wynikami kontroli przeprowadzonej przez Wydział Polityki Społecznej D. Urzędu Wojewódzkiego we W.. Ustalono wówczas, że od dnia [...]r. skarżący jest pełnomocnikiem firmy "Handel Obwoźny – I. S." i prowadzi wspólnie z matką I. S. stoisko handlowe na Targowisku Miejskim w O.. Zgodnie, z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w okresie prowadzenia działalności gospodarczej skarżący nie mógł posiadać statusu osoby bezrobotnej, a także prawa do zasiłku. W odwołaniu skarżący zarzucił, że nie jest wspólnikiem matki w prowadzonej działalności, ale jej pełnomocnikiem. Za swoje czynności nie pobiera wynagrodzenia. Uważa, że fakt posiadania pełnomocnictwa do prowadzenia działalności w imieniu osoby bliskiej, razem zamieszkującej nie jest przeszkodą w uzyskaniu statusu bezrobotnego. Wojewoda D. decyzją z dnia [...]r. nr [...]utrzymał w mocy decyzję Starosty Powiatu O., wskazując, iż skarżący w dniu rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy nie spełniał warunków do uznania go za osobę bezrobotną, określonych w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, tj. nie był osobą nie zatrudnioną, gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy i nie podlegającą na podstawie odrębnych przepisów obowiązkowi ubezpieczenia społecznego. Z ustaleń kontroli wynika bowiem, że będąc pełnomocnikiem Pani I. S. wykonywał w charakterze osoby współpracującej w sposób stały czynności związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Polegały one na stałym dostarczaniu towaru przeznaczonego do sprzedaży, wykładaniu towaru na półki stoiska. Tym samym skarżący, jako osoba współpracująca na podstawie przepisów o systemie ubezpieczeń społecznych podlegał obowiązkowi ubezpieczenia społecznego ( art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych ). Zgodnie zaś z przepisami ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu za osobę bezrobotną nie może być uznana osoba, która na podstawie odrębnych przepisów podlega obowiązkowi ubezpieczenia społecznego z tytułu współpracy z osobą prowadzącą pozarolnicza działalność gospodarczą. Na decyzję tę skarżący wniósł skargę do NSA, zarzucając iż jako pełnomocnik jedynie pomagał matce w prowadzeniu działalności gospodarczej, tj. w dowożeniu towaru na targowisko oraz wyłożeniu go na stragan i nie pobierał za to żadnego wynagrodzenia. Na podstawie wadliwej oceny stanu faktycznego i prawnego został pozbawiony statusu bezrobotnego. Skarżący wskazał, że nie otrzymał kopii protokółu kontroli z dnia [...]r. Skarżący potwierdził, iż we wpisie do działalności gospodarczej matki I. S. figuruje jako pełnomocnik. Problem prawny pełnomocnictwa regulują przepisy Kodeksu cywilnego. Nie uprawniają one do przypisania skarżącemu prowadzenia działalności gospodarczej nawet wówczas, jeśli zostanie stwierdzone, iż przebywał na terenie stoiska handlowego. Skarżący uważa decyzję za nieprawidłową i krzywdzącą. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Stosownie do dyspozycji art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm. ) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W sprawach tych stosuje się jedynie dotychczasowe przepisy o wpisie i innych kosztach sądowych ( art. 97 § 2 ). Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia występują. Skarga zatem zasługiwała na uwzględnienie. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody D., utrzymująca w mocy decyzję Starosty Powiatu O., uchylającą uprzednio wydane skarżącemu decyzje oraz orzekającą o braku uprawnień do przyznania statusu osoby bezrobotnej od dnia [...]r. i prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Do naczelnych zasad postępowania administracyjnego należy zasada prawdy obiektywnej, wyrażona w art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( tekst .jednolity: Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 168 z późn. zm. ). W toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny oraz słuszny interes obywateli. Organ administracji publicznej jest również obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy ( art. 77 K.p.a. ). Ponadto zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów wyrażoną w art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Nie wyjaśnienie przez organy administracji stanu faktycznego stanowi przesłankę do uchylenia decyzji przez sąd administracyjny. W niniejszej sprawie uznano, że skarżący na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych ( Dz. U. Nr 137, poz. 887 z późn. zm. ) podlegał obowiązkowi ubezpieczenia społecznego jako osoba współpracująca przy prowadzeniu przez matkę działalności gospodarczej, opierając swoje ustalenia m. in. na protokole kontroli przeprowadzonej w dniach [...] i [...]r. na targowisku miejskim w O. przez inspektorów D. Urzędu Wojewódzkiego we W.. Kontrolujący stwierdzili, że "Pani I. S. jako właścicielka firmy nie zgłosiła syna I. S. do ubezpieczenia społecznego jako osoby współpracującej, nie zawarła też z synem żadnego rodzaju umowy na świadczenie pracy". Należy wskazać, że wykonywanie zadań przewidzianych w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych powierzono Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych. Stosownie do art. 68 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych do zakresu działania Zakładu należy między innymi 1) realizacja przepisów o ubezpieczeniach społecznych, a w szczególności: a) stwierdzanie i ustalanie obowiązku ubezpieczeń społecznych, b) ustalanie uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych oraz wypłacanie tych świadczeń, chyba że na mocy odrębnych przepisów obowiązki te wykonują płatnicy składek, c) wymierzanie i pobieranie składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, d) prowadzenie rozliczeń z płatnikami składek z tytułu należnych składek i wypłacanych przez nich świadczeń podlegających finansowaniu z funduszy ubezpieczeń społecznych lub innych źródeł, e) prowadzenie indywidualnych kont ubezpieczonych i kont płatników składek, f) orzekanie przez lekarzy orzeczników Zakładu oraz komisje lekarskie Zakładu dla potrzeb ustalania uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych ( ... ), 6) kontrola wykonywania przez płatników składek i przez ubezpieczonych obowiązków w zakresie ubezpieczeń społecznych oraz innych zadań zleconych Zakładowi. W myśl art. 86 ust. 1 cyt. ustawy kontrolę wykonywania zadań i obowiązków w zakresie ubezpieczeń społecznych przez płatników składek przeprowadzają inspektorzy kontroli Zakładu. Kontrola może obejmować w szczególności: 1) zgłaszanie do ubezpieczeń społecznych, 2) prawidłowość i rzetelność obliczania, potrącania i opłacania składek oraz innych składek i wpłat, do których pobierania zobowiązany jest Zakład, 3) ustalanie uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych i wypłacanie tych świadczeń oraz dokonywanie rozliczeń z tego tytułu, 4) prawidłowość i terminowość opracowywania wniosków o świadczenia emerytalne i rentowe, 5) wystawianie zaświadczeń lub zgłaszanie danych dla celów ubezpieczeń społecznych, 6) dokonywanie oględzin składników majątku płatników składek zalegających z opłatą należności z tytułu składek. Z przytoczonych unormowań ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wynika, że organem uprawnionym do stwierdzania i ustalania obowiązku ubezpieczeń społecznych oraz do wymierzania i pobierania składek na ubezpieczenia społeczne jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f) ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu ( Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 514 ) bezrobotnym jest osoba ( ... ) niezatrudniona i niewykonująca innej pracy zarobkowej, zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującego w danym zawodzie lub służbie ( ... ), jeżeli m. in. nie podjęła pozarolniczej działalności od dnia wskazanego w zgłoszeniu do ewidencji do dnia wyrejestrowania tej działalności albo nie podlega - na podstawie odrębnych przepisów - obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, z wyjątkiem ubezpieczenia społecznego rolników, lub zaopatrzenia emerytalnego. W związku z powyższym przed wydaniem decyzji pozbawiającej skarżącego uprawnień do przyznania statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do zasiłku dla bezrobotnych ze względu na uznanie, że skarżący podlegał obowiązkowi ubezpieczenia społecznego jako osoba współpracująca przy prowadzeniu przez matkę działalności gospodarczej, organ zatrudnienia winien ustalić, czy Zakład Ubezpieczeń Społecznych na podstawie wyników przeprowadzonych kontroli wydał decyzje stwierdzające obowiązek ubezpieczenia społecznego po stronie skarżącego w okresie korzystania ze statusu osoby bezrobotnej. Nie wyjaśnienie powyższych okoliczności niezbędnych w celu prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy, stanowi naruszenie art. 7, 77 oraz 80 k.p.a. Wobec powyższego zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wystąpiły przesłanki do uchylenia zaskarżonych decyzji. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie II wyroku znajduje umocowanie w art. 152 powyższej ustawy. W tym stanie rzeczy orzeczono jak w sentencji.