II SA/Wr 1189/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Ożóg /sprawozdawca/, Sędziowie NSA Bogumiła Skrzypczak, Andrzej Wawrzyniak, Protokolant Aleksandra Rygielska, po rozpoznaniu w dniu 4 czerwca 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi A. S. na decyzję Wojewody D. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku dla bezrobotnych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję utrzymaną nią w mocy; II. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Starosta L. na podstawie art. 6 pkt 6 lit. "b", art. 25 ust.l pkt 3 lit. "b" ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. Nr 25, poz. 128 ze zm.), zwanej dalej ustawą oraz art. 104 kpa odmówił przyznania A. S. zasiłku dla bezrobotnych. W uzasadnieniu wskazano, że na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 3 lit. "b" ustawy okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych wynosi 18 miesięcy w przypadku gdy bezrobotni mają na utrzymaniu co najmniej jedno dziecko w wieku do 15 lat, a małżonka bezrobotnego jest także bezrobotna i utraciła prawo do zasiłku z powodu upływu okresu jego pobierania po dniu ostatniej rejestracji w PUP. Ponieważ warunki te nie zostały spełnione łącznie, orzeczono o odmowie przyznania zasiłku dla bezrobotnych. W odwołaniu od tej decyzji A. S. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Powołał się na przepis art. 25 ust. 1 pkt 3 lit. "b" ustawy, stwierdzając że po złożeniu przez niego podania o przedłużenie zasiłku do 18 miesięcy wyznaczano mu kilkakrotnie daty wznowienia zasiłku, aż wreszcie dostał decyzję odmowną. Decyzja taka zapadła, ponieważ jego małżonka podejmowała zatrudnienie, w tym od [...] r. [...] r. Poinformował przy tym, że żona po utracie prawa do zasiłku w dniu [...]r. pracowała z przerwami, jednakże nie mogła nigdy przepracować 12 miesięcy w ciągu 18 miesięcy. A. S. pobierał rentę inwalidzką, a po wstrzymaniu renty był na zasiłku dla bezrobotnych, gdyż nie mógł znaleźć pracy ze względu na wiek i kalectwo. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] na podstawie art. 138 §1 pkt 1 kpa i art. 25 ust.l pkt 3 lit. "b" ustawy Wojewoda D. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu wskazano, że A. S. pobierał zasiłek dla bezrobotnych w okresie od [...] r. do [...] r. Okres pobierania zasiłku upłynął w dniu [...] r. (a nie - jak to zapisano w piśmie PUP z dnia [...] r. przekazującym akta sprawy organowi odwoławczemu - w dniu [...] r.) i decyzją z dnia [...] r. orzeczono o utracie przez A. S. prawa do zasiłku od dnia [...] r. Żona A. S. - G. S., figurująca w ewidencji osób bezrobotnych w PUP w L. od [...]r. z przerwami związanymi z podejmowaniem zatrudnienia, również korzystała z uprawnień zasiłkowych. Okres pobierania przez nią zasiłku dla bezrobotnych upłynął z dniem [...] r., co orzeczono decyzją z dnia [...]r. Dokonując kolejnej rejestracji (po ustaniu zatrudnienia) w dniu [...] r., a następnie w dniu [...] r. G. S. uzyskała status osoby bezrobotnej, ale bez prawa do zasiłku. Przepis art. 25 ust. 1 pkt 3 lit. "b" ustawy stanowiący podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowi, iż prawo do zasiłku na okres 18 miesięcy przysługuje bezrobotnemu, który ma na utrzymaniu co najmniej jedno dziecko w wieku do 15 lat, jeżeli małżonek bezrobotnego jest także bezrobotny i utracił prawo do zasiłku z powodu upływu okresu jego pobierania. Warunki te winny być spełnione łącznie. Z akt sprawy nie wynika, czy A. i G. S. mają na utrzymaniu co najmniej jedno dziecko w wieku 15 lat, a organ I instancji faktowi temu nie zaprzeczył, ani też go nie potwierdził. W związku z powyższym organ odwoławczy przyjmuje, że okoliczność ta została przez stronę podana w odwołaniu zgodnie ze stanem faktycznym. G. S. jest również osobą bezrobotną i przed dokonaniem dwóch ostatnich rejestracji, a konkretnie z dniem [...] r. utraciła prawo do zasiłku z powodu upływu okresu jego pobierania. Jednakże po ustaleniu ewentualnych uprawnień A. S. do zasiłku na łączny okres 18 miesięcy brana była pod uwagę sytuacja faktyczna i prawna istniejąca w dniu rozpatrywania wniosku strony o przedłużenie wypłaty zasiłku - w odniesieniu do ostatniej rejestracji jego żony. Ze stanu faktycznego wynika jednoznacznie, że G. S. w dniu [...] r., a następnie w dniu [...] r. została zarejestrowana jako bezrobotna bez prawa do zasiłku. W związku z tym niespełnione zostały łącznie wszystkie warunki zawarte w powołanym przepisie uzasadniające przedłużenie zasiłku dla bezrobotnych na dalsze 6 miesięcy. Zwrócono uwagę, że cytowany przepis mówi o czasie teraźniejszym -"małżonek bezrobotnego jest także bezrobotnym i utacił prawo do zasiłku z powodu upływu okresu jego pobierania" co - zdaniem organów zatrudnienia należy rozumieć jednoznacznie i w ten sposób, iż bezrobocie i utrata prawa do zasiłku przez współmałżonka winna nastąpić podczas pobierania zasiłku przez małżonka składającego wniosek o przedłużenie wypłaty zasiłku do 18 miesięcy. W powyższej sprawie okoliczności takie nie miały miejsca. Na orzeczenie powyższe nie może mieć wpływu ani trudna sytuacja materialna rodziny, ani stan zdrowia zainteresowanego, ani też brak możliwości zatrudnienia, albowiem przepisy ustawy nie dają ku temu podstawy. Organem właściwym do udzielania pomocy ze względów społecznych jest miejscowy ośrodek pomocy społecznej mający ustawowe umocowanie do tego typu działań. Jednocześnie organ odwoławczy mając na uwadze trudną sytuację rodzinną A. i G. S. zwrócił się do Kierownika PUP w L. o podjęcie działań w celu zatrudnienia ich chociażby w ramach robót publicznych czy prac interwencyjnych. W skardze do sądu administracyjnego S. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, wskazując, że w świetle powołanego przez organy orzekające przepisu ustawy ma on prawo do zasiłku na okres 18 miesięcy. W szczególności podał, że ma na utrzymaniu troje dzieci w wieku od [...] do [...] lat, w okresie od [...] r. do [...]r. pobierał zasiłek dla bezrobotnych, a obecnie wraz z żoną pozostaje bez żadnych środków do życia i szans na znalezienie pracy. Nadto wskazał, że brakuje mu [...] lat do tego, by uzyskać stały zasiłek. Przedstawił przebieg pracy zawodowej i podał, że do [...]r. przebywał na rencie inwalidzkiej. Zdaniem skarżącego stanowisko organu zatrudnienia wyrażone w zaskarżonej decyzji jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie z powodów podanych w uzasadnieniu decyzji ostatecznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył: Przepis art. 25 ust. 1 pkt 3 lit. "b" ustawy stanowi, że okres pobierania zasiłku, z zastrzeżeniem ust. 5, 8, 11 i 12 wynosi 18 miesięcy dla bezrobotnych, którzy mają na utrzymaniu co najmniej jedno dziecko w wieku do 15 lat, a małżonek bezrobotnego jest także bezrobotny i utracił prawo do zasiłku z powodu upływu okresu jego pobierania. Pismem z dnia [...] A. S. wniósł do PUP w L. o "przedłużenie zasiłku dla bezrobotnych z 12 miesięcy do 18 miesięcy". Ma bowiem na utrzymaniu troje dzieci w wieku [...],[...] i [...]roku. Żona nie pracuje i nie ma prawa do zasiłku. Z akt sprawy wynika, że decyzją z dnia [...]r. Nr [...]Kierownik PUP w L. orzekł o utracie przez A. S. prawa do zasiłku od dnia [...]r. Utrata prawa do zasiłku nastąpiła z powodu upływu maksymalnego okresu jego pobierania. G. L. S. - żona skarżącego utraciła natomiast prawo do zasiłku od dnia [...]r. z powodu upływu okresu jego pobierania (decyzja Kierownika PUP w L. z dnia [...]r. Nr [...]). Z pisma Kierownika PUP w L. z dnia [...]r. L.dz. [...] nadto wynika, że G. S. dokonała rejestracji w tym urzędzie [...]r. jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Gdy organ odwoławczy orzekał w sprawie w dniu [...]r. G. S. figurowała w ewidencji bezrobotnych nadal. Organy administracyjne obu instancji nie dostrzegają więc w sytuacji faktycznej skarżącego i jego rodziny takich okoliczności, w których konkretyzacji ulegałaby cytowana wcześniej norma prawna. Organ odwoławczy wywodzi, że "przy ustaleniu ewentualnych uprawnień A. S. do zasiłku na łączny okres 18 miesięcy brana była pod uwagę sytuacja faktyczna i prawna istniejąca w dniu rozpatrzenia wniosku strony o przedłużenie wypłaty zasiłku - w odniesieniu do ostatniej rejestracji jego żony". I dalej, że "bezrobocie i utrata prawa do zasiłku przez współmałżonka winna nastąpić podczas pobierania zasiłku przez małżonka składającego wniosek o przedłużenie wypłaty zasiłku do 18 miesięcy." Sąd nie podziela stanowiska organu odwoławczego w tym względzie. Organ I instancji zresztą kieruje się tym samym względem więc i jego zapatrywania nie sposób przyjąć. Jeżeli ostatnie zdanie cytowanego przepisu ustawy, odnoszące się do małżonka bezrobotnego wymaga by i on był bezrobotnym i utracił prawo do zasiłku z powodu upływu okresu jego pobierania równie dobrze ma to swoje odniesienie do sytuacji skarżącego i jego rodziny. G. S. bowiem jest i osobą bezrobotną i utraciła prawo do zasiłku z powodu upływu okresu jego pobierania. Nie sposób temu zaprzeczyć. Interpretacja organów obu instancji, wymagająca by opisany warunek spełniał się dopiero w czasie załatwiania sprawy przedłużenia okresu zasiłkowego pomija w sposób oczywisty intencje ustawodawcy przychodzącego w pomocą rodzinom z co najmniej jednym dzieckiem w wieku do 15 lat, w których oboje rodzice są bezrobotni, przy czym jeden z nich utracił zasiłek dla bezrobotnych, drugi go natomiast traci. Intencje te dla Sądu są oczywiste - trudno byłoby się tu o nie spierać. Organ odwoławczy stwierdza, że cytowany przepis mówi o czasie teraźniejszym - "małżonek bezrobotnego jest także bezrobotnym i utracił prawo do zasiłku z powodu upływu okresu jego pobierania". Czas teraźniejszy jednakże odnosi się do "bycia" bezrobotnym, wyrażenie "utracił" oznacza niechybnie czas przeszły. Ustawodawca nie określił czy stan bezrobocia i utrata prawa do zasiłku mają wynikać z tej samej sytuacji prawnej (ktoś utracił zasiłek ale dalej jest bezrobotny), czy też z różnych: stan bezrobocia, a wcześniej utrata zasiłku z powodu upływu okresu jego pobierania. Interpretacja przedstawianej normy prawnej dokonana przez organy obu instancji, nie jest zasadna. Doprowadziła ona jednocześnie do naruszenia tej normy prawnej, co miało wpływ na wynik sprawy. Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) i art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ... (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku. Sąd nie orzekł jednocześnie w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji gdyż zawiera ona rozstrzygnięcie negatywne, a to z istoty nie poddaje się wstrzymaniu (art. 152 cytowanego Prawa).