II SA/Wr 121/25

WyrokWSA we Wrocławiu2025-05-22

Skład orzekający: Halina Filipowicz-Kremis, Władysław Kulon, Dominik Dymitruk

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym, wydane w związku z niewykonaniem obowiązku przedstawienia ekspertyzy stanu technicznego budynku na podstawie art. 62 ust. 3 Prawa budowlanego, jest zgodne z prawem, jeśli strona skarżąca twierdzi, że organ powinien był zlecić wykonanie ekspertyzy na swój koszt na podstawie art. 81c ust. 4 Prawa budowlanego, zamiast wszczynać egzekucję administracyjną?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że obowiązek przedstawienia ekspertyzy stanu technicznego budynku, nałożony na podstawie art. 62 ust. 3 Prawa budowlanego w formie decyzji administracyjnej, podlega egzekucji administracyjnej na podstawie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przepis art. 81c ust. 4 Prawa budowlanego nie ma zastosowania w sytuacji, gdy obowiązek został nałożony decyzją, a nie postanowieniem wydanym na podstawie art. 62 ust. 3 w związku z art. 81c ust. 2 i 3 Prawa budowlanego. W związku z tym, nałożenie grzywny w celu przymuszenia było uzasadnione.
Stan faktyczny
Spółka O. Sp. z o.o. sp. k. została zobowiązana decyzją PINB, utrzymaną w mocy przez DWINB, do przeprowadzenia kontroli stanu technicznego budynku oraz sporządzenia ekspertyzy jego stanu technicznego. Po bezskutecznym wezwaniu do wykonania obowiązku, PINB nałożył na spółkę grzywnę w celu przymuszenia. DWINB utrzymał w mocy postanowienie o nałożeniu grzywny, uznając, że obowiązek wykonania ekspertyzy nie został skutecznie spełniony. Spółka wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów Prawa budowlanego i ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, twierdząc, że organ powinien był zlecić wykonanie ekspertyzy na swój koszt.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę w całości.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Władysław Kulon Asesor WSA Dominik Dymitruk po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 maja 2025 r. sprawy ze skargi O. Sp. z o.o. sp. k. zs. w S. na postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 3 stycznia 2025 r. nr 15/2025 w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia oddala skargę w całości. O. sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w S. (dalej: skarżąca spółka, strona skarżąca), zastępowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: DWINB, organ odwoławczy) z dnia 3 stycznia 2025 r. (Nr 15/2025), którym utrzymano w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta Wrocławia (dalej: PINB, organ I instancji) z dnia 8 sierpnia 2024 r. (Nr 1642/2024) nakładające na stronę skarżącą grzywnę w celu przymuszenia w kwocie 50 000 zł oraz wzywające do wykonania obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym nr [...] z dnia 26 kwietnia 2024 r. polegającego na przeprowadzeniu kontroli stanu technicznego i przydatności do użytkowania, a także sporządzenia ekspertyzy stanu technicznego budynku przy ul. [...] we W. Postanowienie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy. Decyzją z dnia 17 listopada 2023 r. (Nr 2221/2023) PINB nakazał skarżącej spółce - właścicielowi budynku mieszkalnego przy ul. [...] we W.: 1. przeprowadzenie kontroli polegającej na sprawdzeniu stanu technicznego i przydatności do użytkowania obiektu budowlanego, estetyki obiektu budowlanego oraz jego otoczenia w trybie art. 62 ust. 1 pkt 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane; 2. sporządzenie ekspertyzy stanu technicznego budynku - odnoszącej się do konstrukcji budynku. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia wniosła skarżąca spółka, a DWINB decyzją z dnia 9 lutego 2024 r. (Nr 198/2024) utrzymał ją w mocy. Pismem z dnia 2 kwietnia 2024 r., PINB wezwał skarżącą spółkę do wykonania obowiązku wynikającego z decyzji DWINB z dnia 9 lutego 2024 r. (Nr 198/2024), utrzymującej w mocy decyzję PINB z dnia 17 listopada 2023 r. (Nr 2221/2023). Jednocześnie organ I instancji wezwał stronę do zapłaty kosztów upomnienia. Skarżąca spółka odpowiedziała na upomnienie pismem z dnia 11 kwietnia 2024 r., w którym wskazano, że przedkładano kopię ekspertyzy stanu technicznego budynku odnoszącej się do konstrukcji budynku, jak również wskazano w niej na stan techniczny i przydatność do użytkowania obiektu budowlanego. Kolejno pismem z dnia 16 kwietnia 2024 r., skarżąca spółka złożyła wniosek o wszczęcie procedury wynikającej z przepisu art. 67 ustawy Prawo budowlane i wydanie nakazu rozbiórki części obiektu budowlanego. W trakcie kontroli budynku w dniu 23 kwietnia 2024 r. PINB stwierdził m.in., że brak możliwości oceny stanu technicznego wnętrza budynku - wejście do budynku zamurowane, wnętrza budynku nie udostępniono. Jednocześnie sporządzono dokumentację fotograficzną. Przedstawiciel skarżącej spółki oświadczył że roboty budowlane nakazane decyzją z dnia 17 listopada 2023 r., są w trakcie wykonywania, część z nich została już wykonana. W toku postępowania właściciel obiektu złożył szereg ekspertyz, w tym ekspertyzę mykologiczną, ekspertyzę budowlaną oraz ekspertyzę materiałową o klasie nośności cegły i zdaniem właściciela, budynek jest w stanie awaryjnym i właściciel podtrzymuje swój wniosek o zastosowanie procedury z przepisu art. 67 ustawy Prawo budowlane. Pismem z dnia 23 kwietnia 2024 r., PINB poinformował, iż nie ma podstaw prawnych do wszczęcia postępowania w sprawie rozbiórki części obiektu budowlanego i wydania decyzji w trybie przepisu art. 67 ustawy Prawo budowlane, nakazującej wyburzenie dachu i ścian konstrukcyjnych dwóch najwyższych kondygnacji wraz z trzonami kominowymi budynków. W dniu 26 kwietnia 2024 r. PINB wydał tytuł wykonawczy nr [...], skierowany do strony skarżącej obejmujący obowiązki wynikającego z decyzji DWINB z dnia 9 lutego 2024 r. (Nr 198/2024), utrzymującej w mocy decyzję PINB z dnia 17 listopada 2023 r. (Nr 2221/2023). Przy piśmie z dnia 21 maja 2024 r. skarżąca spółka przedłożyła oryginał raportu technicznego z realizacji nakazów i zaleceń PINB dla zabezpieczenia kamienic wzdłuż pierzei ul. [...] do [...] i ul. [...] wraz z oświadczeniem mgr inż. R. M. Postanowieniem z dnia 8 sierpnia 2024 r. (Nr 1642/2024) PINB nałożył na stronę skarżącą grzywnę w celu przymuszenia w kwocie 50 000 zł oraz wezwał do jej uiszczenia w terminie 60 dni od dnia doręczenia postanowienia i do wykonania obowiązku usunięcia nieprawidłowości, wskazanego w tytule wykonawczym nr [...] z dnia 26 kwietnia 2024 r., w terminie 60 dni od dnia doręczenia postanowienia. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła strona skarżąca. W jego treści zarzucono naruszenie art. 119 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i art. 81c ust. 4 ustawy Prawo budowlane poprzez wszczęcie postępowania egzekucyjnego w administracji i nałożenie grzywny w celu przymuszenia w sytuacji, gdy obowiązek którego dotyczy tytuł wykonawczy na podstawie art. 81c ust. 4 ustawy Prawo budowlane winien być egzekwowany poprzez zlecenie wykonania ekspertyzy i oceny na koszt osoby zobowiązanej do ich dostarczenia, skoro organ kwestionuje zakres przedłożonych w niniejszym postępowaniu dokumentów. W dniu 2 października 2024 r., skarżąca spółka przedłożyła protokoły z rocznej kontroli stanu technicznego i przydatności do użytkowania obiektu budowlanego, estetyki obiektu budowlanego oraz jego otoczenia (branża budowlana, sanitarna, elektryczna) związane z przedmiotowym budynkiem. Pismem z dnia 23 października 2024 r., skarżąca spółka złożyła wniosek o umorzenie grzywny w związku z wykonaniem nałożonych obowiązków. Pismem z dnia 22 listopada 2024 r. stanowiącym uzupełnienie materiału dowodowego PINB zajął stanowisko odnośnie wykonania obowiązków przez skarżącą spółkę. Po rozpoznaniu zażalenia DWINB postanowieniem opisanym na wstępie utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu wskazano, że organ I instancji był zobowiązany wszcząć postępowanie egzekucyjne i zastosować środek egzekucyjny. Decyzja administracyjna, która stała się ostateczna, podlega wykonaniu. Dopóki istnieje w obrocie prawnym konkretna decyzja, wynikające z niej obowiązki muszą być wykonane, a w razie bezczynności zobowiązanego wierzyciel obowiązany jest, na mocy art. 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, uruchomić środki prawne niezbędne do realizacji określonych obowiązków. Poprzez wzgląd na treść zażalenia należy podkreślić, że w przypadku obowiązków podlegających egzekucji nie chodzi tylko o podjęcie starań w celu realizacji obowiązków, ale o ich skuteczność. Ewentualne odstąpienie od czynności egzekucyjnych może mieć miejsce jedynie w sytuacji całkowitego wykonania dyspozycji decyzji, nakładającej na określony podmiot obowiązek wynikający z przepisów ustawy Prawo budowlane. Organ odwoławczy zwrócił nadto uwagę, że nie może kontrolować merytorycznych podstaw wydania decyzji nakładającej obowiązek na zobowiązanego, gdyż to nie jest to przedmiot prowadzonego postępowania. Rozpoznając zażalenie na postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia, badaniu podlega wyłącznie zgodność tego postanowienia z prawem. Jak wskazano za nałożeniem grzywny przemawiało niewykonanie obowiązków wynikających z decyzji DWINB z dnia 9 lutego 2024 r. (Nr 198/2024), utrzymującej w mocy decyzję PINB z dnia 17 listopada 2023 r. (Nr 2221/2023). Organ odwoławczy zaznaczył przy tym, że strona skarżąca w dniu 2 października 2024 r., przedłożyła protokół z rocznej kontroli stanu technicznego i przydatności do użytkowania obiektu budowlanego oraz jego otoczenia (branża budowlana, sanitarna, i elektryczna, a także przedłożyła opracowanie autorstwa mgr inż. R. M., pt. "Ekspertyza techniczna określająca obecny stan kamienic wzdłuż pierzei ul. [...] do [...] i ul. [...] ". Jak podkreślono organ I instancji uznał, że obowiązek przeprowadzenia kontroli, pomimo uchybień, uznać można za wykonany. Natomiast w dalszym ciągu strona skarżąca nie wykonała obowiązku wykonania ekspertyzy w sprawie, bowiem przedłożona ekspertyza nie spełnia kryteriów, które winna zawierać ekspertyza. Odnośnie naruszenia art. 81c ust. 4 ustawy Prawo budowlane wskazano, że w sprawie obowiązek został nałożony decyzją administracyjną na mocy art. 62 ust. 3 ustawy Prawo budowlane. Jakkolwiek ma on charakter dowodowy, to podlega egzekucji administracyjnej, bowiem żaden przepis prawny nie stanowi, że powinien być dochodzony w inny sposób. W konsekwencji stwierdzono, że PINB nie dopuścił się zarzucanego mu naruszenia. W skardze na powyższe postanowienie DWINB zarzucono naruszenie: 1. art. 62 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 725 ze zm., dalej: u.p.b.) w zw. z art. 81c ust. 2-4 u.p.b. poprzez niewłaściwą wykładnię tych przepisów, wyrażającą się w błędnym przyjęciu przez organ odwoławczy, iż w przypadku niewykonania przez stronę nałożonego na nią obowiązku przedłożenia oceny i ekspertyz stanu technicznego budynku na podstawie art. 62 ust. 3 u.p.b. organ zobligowany jest wszcząć egzekucję administracyjną, albowiem nie może skorzystać z przewidzianego w art. 81c ust. 4 u.p.b. uprawnienia w postaci samodzielnego zlecenia opracowania takich ekspertyz, gdyż uprawnienie to nie znajduje zastosowania do obowiązku orzekanego na podstawie art. 63 ust. 3 u.p.b.; tymczasem prawidłowa wykłada tych przepisów nakazuje przyjąć, iż art. 63 ust. 3 w zakresie przewidzianego w nim zobowiązania do przedłożenia ocen i ekspertyz stanu technicznego budynku jest zawsze przepisem stosowanym w związku z art. 81c ust. 2-4 u.p.b., a tym samym w przypadku niewykonania obowiązku przedłożenia ekspertyzy nałożonego na podstawie art. 62 ust. 3 u.p.b., niedopuszczalnym jest wszczynanie egzekucji administracyjnej, gdyż jedyną dozwoloną formą reakcji organu jest samodzielne zlecenie jej wykonywania na podstawie art. 81c ust. 4 u.p.b.; 2. art. 29 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 2505 ze zm. dalej: u.p.e.a.) oraz art. 59 § 1 pkt. 1 u.p.e.a. wyrażające się w niezastosowaniu tych przepisów, albowiem organ odwoławczy uznał zasadność wszczęcia wobec strony postępowania egzekucyjnego, podczas gdy (mając na uwadze prawo i obowiązek skorzystania z uprawnienia przewidzianego w art. 81c ust. 4 u.p.b.) winien stwierdzić niedopuszczalność takiego postępowania (na podstawie art. 29 §1 u.p.e.a.) i umorzyć niedopuszczalną egzekucję administracyjną (na podstawie art. 59 § 1 pkt. 1 u.p.e.a.); 3. art. 7 § 1 i 2 w zw. z art. 119, art. 120 § 1, art. 121 § 2 oraz art. 122 § 2 pkt. 1 i 2 u.p.e.a. przez niewłaściwe ich zastosowanie, które polegało na uznaniu przez organ odwoławczy zasadności zastosowania tych przepisów, a więc zasadności nałożenia grzywny w celu przymuszenia (uregulowanej tymi przepisami) w okolicznościach, w których prowadzenie postępowania egzekucyjnego - co do zasady - było niedopuszczalne; 4. art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 572, dalej: k.p.a.). w zw. z art. 126 k.p.a. oraz art. 18 u.p.e.a., albowiem na podstawie uzasadnienia skarżonego postanowienia strona skarżąca nie jest w stanie zrekonstruować powodów, dla których organ odwoławczy ocenił przedłożone przez stronę skarżącą ekspertyzy za niewystarczające i na tej podstawie uznał, że obowiązek przedłożenia ekspertyzy stanu technicznego budynku nie został przez stronę zrealizowany; kwestionowane uzasadnienie w tym zakresie sprowadza się do następującego stwierdzenia (str. 5): "...Skarżąca w dalszym ciągu nie wykonała obowiązku przedłożenia ekspertyzy w sprawie, bowiem przedłożona ekspertyza nie spełnia kryteriów, które winna spełniać ekspertyza."; jak widać uzasadnienie skarżonego postanowienia nie w żaden sposób nie objaśnia jakim wymogom złożona przez stronę ekspertyza nie czyni za dość, by mogła zostać uznana przez odwoławczy za wystarczającą. W rezultacie wniesiono o: uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji; umorzenie postępowania przed organem I instancji i organem odwoławczym; zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych. Jednocześnie wniesiono o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia. W odpowiedzi na skargę DWINB podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Postanowieniem z dnia 7 marca 2025 r., sygn. akt II SA/Wr 121/25 Sąd odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Przy czym w myśl art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.), rozstrzygając w granicach danej sprawy sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną jednakże powyższe regulacje nie pozwalają sądowi na stosowanie przy orzekaniu zasad współżycia społecznego lub zasad słuszności. Uchylenie decyzji lub postanowienia, względnie stwierdzenie ich nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania lub prawa materialnego, odpowiednio mogących mieć lub mających wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 p.p.s.a.). Dokonując zatem, w myśl tych wskazań, oceny zaskarżonego postanowienia co do jego zgodności z prawem, Sąd doszedł do przekonania, że wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podlegające kontroli Sądu postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia wydane zostało w ramach postępowania prowadzonego na podstawie przepisów u.p.e.a. W myśl art. 119 § 1 u.p.e.a. grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności, a w szczególności czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego. Według art. 119 § 2 u.p.e.a., grzywnę nakłada się również, jeżeli nie jest celowe zastosowanie innego środka egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, że grzywna, jest środkiem egzekucyjnym o charakterze dyscyplinującym, mającym na celu przymuszenie zobowiązanego do wykonania ciążącego na nim obowiązku, tak aby zamiast jej zapłaty wykonał obowiązek (zob. wyrok NSA z 7 czerwca 2018 r. sygn. akt II OSK 3124/17, publ. CBOSA). Treść normatywna art. 119 u.p.e.a. prowadzi do wniosku, że ustawodawca, pozostawiając organowi egzekucyjnemu swobodę wyboru środków egzekucyjnych, w pewnym zakresie wskazuje organowi okoliczności, które powinien rozważyć decydując się na zastosowanie określonego środka. W tym zakresie organ powinien kierować się zasadami celowości, skuteczności, niezbędności i proporcjonalności bacząc, by wobec zobowiązanego stosować tylko dolegliwość, która jest niezbędna do realizacji ciążącego na nim obowiązku (wyroki NSA: z 21 lutego 2012 r., sygn. akt II OSK 2315/10; z 10 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 518/11; z 26 września 2011 r., sygn. akt II OSK 1387/10, publ. CBOSA). Zastosowanie grzywny w celu przymuszenia powinno mieć miejsce w sytuacji, gdy grzywna w celu przymuszenia może go zmusić do realizacji wymaganego obowiązku własnymi środkami. Stosując ten środek egzekucyjny organ musi zatem rozważyć dokładnie i oznaczyć taką wysokość grzywny, która służyć będzie realizacji celu jaki przyświeca postępowaniu egzekucyjnemu, tj. skłonieniu zobowiązanego, który nałożonego decyzją ostateczną obowiązku nie realizuje dobrowolnie, do wykonania ciążącej na nim powinności. Odnosząc się do samego faktu nałożenia grzywny w celu przymuszenia Sąd miał na uwadze, że nałożone na skarżącą obowiązki wynikały z przepisów ustawy Prawo budowlane. Przepisy u.p.e.a. w sposób szczególny określają egzekucję tego rodzaju obowiązków. Po pierwsze, zgodnie z art. 121 § 4 u.p.e.a., jeżeli egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku wynikającego z przepisów Prawa budowlanego, grzywna w celu przymuszenia jest jednorazowa, chyba że dotyczy obowiązku utrzymania obiektu budowlanego w stanie nieoszpecającym otoczenia. Po drugie, zgodnie z art. 122 § 2 pkt 2 u.p.e.a., postanowienie o nałożeniu grzywny powinno zawierać wezwanie do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym w terminie wskazanym w postanowieniu, z zagrożeniem, że w razie niewykonania obowiązku w terminie, będą nakładane dalsze grzywny w tej samej lub wyższej kwocie, a w przypadku obowiązku wynikającego z przepisów Prawa budowlanego lub z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy, będzie orzeczone wykonanie zastępcze. Jednocześnie z art. 121 § 2 u.p.e.a. wynika, że każdorazowo nałożona grzywna nie może przekraczać kwoty 10.000 zł, a w stosunku do osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej kwoty 50.000 zł. Przechodząc zatem do oceny podniesionych w skardze zarzutów, w pierwszej kolejności odwołać należy się do argumentacji, zgodnie z którą w przypadku niewykonania obowiązku przedłożenia ekspertyzy nałożonego na podstawie art. 62 ust. 3 u.p.b., niedopuszczalnym jest wszczynanie egzekucji administracyjnej, gdyż jedyną dozwoloną formą reakcji organu jest samodzielne zlecenie jej wykonywania na podstawie art. 81c ust. 4 u.p.b. W tym zakresie Sąd w składzie orzekającym podziela i przyjmuje za swoje stanowisko NSA wyrażone w wyroku z dnia 3 grudnia 2022 r., sygn. akt II OSK 2028/21 (publ. CBOSA). W tym zakresie NSA wskazał, że nałożony na podstawie art. 62 ust. 3 u.p.b. obowiązek przeprowadzenia określonej kontroli oraz sporządzenia ekspertyzy technicznej obejmującej wskazane części i elementy budynku, podlega wykonaniu w trybie przepisów o postępowania egzekucyjnym w administracji. Z powołanego przepisu wynika, że organ nadzoru budowlanego, jeżeli zajdą przewidziane w tym przepisie przesłanki (zostanie stwierdzony nieodpowiedni stan techniczny obiektu budowlanego lub jego części, mogący spowodować zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia bądź środowiska), może nakazać właścicielowi lub zarządcy obiektu budowlanego przeprowadzenie kontroli obiektu budowlanego, jego otoczenia lub sposobu użytkowania w zakresie wynikającym z art. 62 ust. 1 u.p.b., a ponadto z tych samych powodów zażądać przedstawienia ekspertyzy stanu technicznego obiektu lub jego części. Nałożenie jednocześnie obowiązku przeprowadzenia kontroli obiektu budowlanego oraz obowiązku przedstawienia ekspertyzy stanu technicznego obiektu następuje w formie decyzji administracyjnej. Od tej sytuacji należy odróżnić przypadek, w którym jest nakładany, po uprzednim nakazaniu przeprowadzenia kontroli, obowiązek przedstawienia ekspertyzy stanu technicznego obiektu lub jego części. Wówczas, zgodnie z uchwałą składu siedmiu sędziów NSA z 16 lutego 2016 r. sygn. II OPS 4/15, ONSAiWSA 2016/4/55, formą prawną nałożenia takiego obowiązku będzie postanowienie wydane na podstawie art. 62 ust. 3 w zw. z art. 81c ust. 2 i 3 u.p.b. Takie postanowienie ma charakter stricte dowodowy. Nałożony nim obowiązek nie może stanowić podstawy do wystawienia tytułu wykonawczego. Zgodnie bowiem z art. 81 c ust. 4 u.p.b. w razie niedostarczenia w wyznaczonym terminie żądanych ocen lub ekspertyz albo w razie dostarczenia ocen lub ekspertyz, które niedostatecznie wyjaśniają sprawę będącą ich przedmiotem, organ administracji architektoniczno-budowlanej lub nadzoru budowlanego może zlecić wykonanie tych ocen lub ekspertyz albo wykonanie dodatkowych ocen lub ekspertyz na koszt osoby zobowiązanej do ich dostarczenia. W rezultacie stwierdzić należy, że w okolicznościach sprawy organy nie wydały postanowienia na podstawie art. 62 ust. 3 w związku z art. 81c ust. 2 i 3 u.p.b. Organ podjął decyzję powołując art. 62 ust. 3 u.p.b. Tym samym, dopóki decyzja ta istnieje w obrocie prawnym, to obliguje ona zobowiązanych do wykonania wynikających z niej obowiązków, a w razie bezczynności zobowiązanych organ jako wierzyciel, obowiązany jest, na mocy art. 6 u.p.e.a. uruchomić środki prawne niezbędne do realizacji określonych obowiązków. Taka też sytuacja miała miejsce w sprawie. Do wydanej decyzji organu nadzoru budowlanego nie miał zatem zastosowania przepis art. 81c ust. 4 u.p.b. Obowiązki wynikające z powyższej decyzji w przypadku ich niewykonania mogą być zatem egzekwowane jako obowiązki o charakterze niepieniężnym, na podstawie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tak A. Kosicki [w:] Prawo budowlane. Komentarz, wyd. IV, red. A. Plucińska-Filipowicz, M. Wierzbowski, Warszawa 2021, art. 62 Lex/el). Nie mógł zatem zadziałać podnoszony w skardze zarzut naruszenia art. 62 ust. 3 u.p.b. w zw. z art. 81c ust. 2-4 u.p.b., Z tych samych powodów nie okazały się skuteczne zarzuty naruszenia art. 29 § 1 u.p.e.a. oraz art. 59 § 1 pkt. 1 u.p.e.a., a także art. 7 § 1 i 2 w zw. z art. 119 art. 120 § 1, art. 121 § 2 oraz art. 122 § 2 pkt. 1 i 2 u.p.e.a. W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. oraz art. 18 u.p.e.a. przyjdzie zauważyć, że w badanej sprawie źródłem nałożonych na stronę skarżącą obowiązków jest decyzja DWINB z dnia 9 lutego 2024 r. (Nr 198/2024), którą utrzymano w mocy decyzję PINB z dnia 17 listopada 2023 r. (Nr 2221/2023). Uwzględniając wszystkie dotychczasowe uwagi nie ulega także wątpliwości, że dopóki istnieje w obrocie prawnym wymieniona decyzja, wynikające z niej obowiązki muszą być wykonane a w razie bezczynności podmiotu zobowiązanego, wierzyciel obowiązany jest - na mocy art. 6 u.p.e.a - uruchomić środki prawne niezbędne do realizacji określonych obowiązków. Argumentując sformułowany zarzut skarżąca spółka wskazuje, że na podstawie uzasadnienia skarżonego postanowienia strona skarżąca nie jest w stanie zrekonstruować powodów, dla których organ ocenił przedłożone ekspertyzy za niewystarczające. W tym zakresie przyjdzie wskazać, że organ odwoławczy wskazał w zaskarżonym postanowieniu, że PINB w piśmie 22 listopada 2024 r. zajął stanowisko odnośnie wykonania obowiązków przez skarżącą spółkę. W zaskarżonym postanowieniu DWINB jednocześnie stwierdził, że skarżąca spółka nie wykonała obowiązku wykonania ekspertyzy w sprawie, bowiem przedłożona ekspertyza nie spełnia kryteriów, które winna zawierać ekspertyza. W tym zakresie uwzględnić należy treść pisma PINB z dnia 22 listopada 2024 r. (znajdującego się w aktach administracyjnych zarówno organu I instancji, jak i organu odwoławczego), z którego wynika, m.in., że ekspertyza nie została wykonana w sposób rzetelny i zgodny ze stanem faktycznym. Autor nie wskazał jakie roboty należy wykonać po dokonaniu rozbiórek. Jak wskazano po wykonaniu zaleceń ekspertyzy pozostałyby otwarte budynki – bez dachów, z fragmentami stropów w postaci pojedynczych belek drewnianych. Stan ten prowadziłby do dalszej degradacji obiektów i nie usuwałby stanu zagrożenia dla zdrowia i życia ludzi oraz bezpieczeństwa mienia i środowiska. W ocenie Sądu analiza akt wykazuje, że ustalenia organu znajdują odzwierciedlenie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, a przeprowadzona ocena jest prawidłowa i logiczna, w sprawie zaś nie występuje przekroczenie granic swobodnej oceny materiału dowodowego. W sposób bowiem należyty wyjaśniono okoliczności stanu faktycznego oraz dokonano prawidłowego ustalenia mającej zastosowanie normy. Również uzasadnienie postanowienia DWINB spełnia wymagania określone w art. 107 § 3 k.p.a. Wymaga także uwzględnienia, że grzywna w celu przymuszenia nie jest karą, lecz formą nacisku mającą za zadanie skłonienie zobowiązanego poprzez dolegliwość finansową do określonego zachowania się. Szerokie możliwości uniknięcia jej zapłaty lub zwrotu zapłaconej kwoty czynią z tego środka egzekucyjnego mniej uciążliwy od wykonania zastępczego. Aby środek ten nabrał charakteru dyscyplinującego, nałożona grzywna powinna być więc na tyle wysoka, aby w ocenie zobowiązanego nieopłacalnym było jej uiszczenie tylko dla odłożenia w czasie realizacji nakazanego obowiązku. W ocenie Sądu uzasadnienie wysokości nałożonej grzywny jest rozsądne i przekonywujące. Sąd podkreśla przy tym, że grzywna nakładana w postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie jest świadczeniem bezzwrotnym. W razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym, nałożone, a nieuiszczone lub nieściągnięte, grzywny podlegają umorzeniu (art. 125 § 1 u.p.e.a.) a nadto na wniosek zobowiązanego który wykonał obowiązek, grzywny uiszczone lub ściągnięte mogą być w uzasadnionych przypadkach zwrócone w wysokości 75% lub w całości (art. 126 u.p.e.a.). Z przepisów tych należy wyprowadzić wniosek, że grzywna w celu przymuszenia nie jest karą pieniężną w ścisłym sensie, a jedynie środkiem zmierzającym do wywarcia presji na zobowiązanego. Na marginesie Sąd wskazuje, że w świetle pisma z dnia 16 kwietnia 2024 r., w ramach którego skarżąca spółka złożyła wniosek o wszczęcie procedury wynikającej z przepisu art. 67 u.p.b. i wydanie nakazu rozbiórki części obiektu budowlanego wątpliwe jest, aby dążyła do dobrowolnego spełnienia obowiązku przez stronę skarżącą, a tym samym uzasadnione było zastosowanie nacisku o charakterze ekonomicznym. Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym, w postępowaniu uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło