II SA/Wr 1212/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia NSA Roman Ciąglewicz Sędziowie: sędzia WSA Ewa Janowska asesor sądowy Grażyna Jeżewska – spraw. Protokolant: referent Dorota Rak po rozpoznaniu w dniu 16 września 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi E. Ł. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w O. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Miejskiego Inspektora Sanitarnego w O. z dnia [...], nr [...], 2) orzeka, że zaskarżona decyzja w całości nie podlega wykonaniu. Miejski Inspektor Sanitarny w O. decyzją z dnia [...], nr [...] na podstawie § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 z późn. zm.) oraz art. 104 § l Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 98, poz. 1071 z 2000 r.) nie stwierdził u E. Ł. choroby zawodowej uszkodzenia słuchu, wymienionej w pozycji 15 wykazu chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65 poz. 294). W uzasadnieniu podniósł, iż w dniu 14 lutego 2002 r. Instytut Medycyny Pracy w S. wydał orzeczenie lekarskie dotyczące E. Ł. stwierdzające brak podstaw do rozpoznania zawodowego uszkodzenia słuchu, albowiem w dacie badania oskopowego zdiagnozowano w uchu lewym błonę bębenkową nierówną, pogrubiała w zrostach, z bliznami po operacji, w uchu prawym – błonę bębenkową bladoszarą bez refleksu. Przeprowadzona diagnostyka audiologiczna obejmująca audiometrię tonalną i impedancyjną (obiektywną) wykazała niedosłuch typu odbiorczego po stronie prawej, mieszany po stronie lewej oraz asymetrię niedosłuchu. Średnie podwyższenie progu słuchu z częstotliwości 1000, 2000 i 4000 Hz z uwzględnieniem fizjologicznej poprawki na wiek wynosi: dla ucha prawego - 22 dB, dla ucha lewego - 51 dB. Stan po przebytym zapaleniu ucha środkowego lewego, niedosłuch mieszany po stronie lewej oraz asymetria niedosłuchu nie przedstawiają klinicznych cech zawodowego uszkodzenia narządu słuchu wywołanego działaniem hałasu. Obniżenie czułości słuchu w uchu prawym (lepiej słyszącym) nie powoduje, w ocenie lekarskiej, upośledzenia funkcji narządu słuchu w stopniu upoważniającym do rozpoznania choroby zawodowej. E. Ł. odwołał się od tej decyzji do Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w O. Podniósł, że przez 34 lata pracował w narażeniu na hałas, że nigdy nie miał operacji na uszy, stąd nie wie dlaczego rozpoznano u niego "blizny po operacji" oraz, że stan zapalny ucha został spowodowany warunkami pracy i wniósł o ponowne badania lekarskie. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w O. decyzją z dnia [...], nr [...], na podstawie art. 138 § l pkt l Kodeksu postępowania administracyjnego oraz w związku z § 10 ust. l i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 z późn. zm.) po rozpatrzeniu odwołania E. Ł. na powyższą decyzję utrzymał ją w mocy. W uzasadnieniu wskazał, że E. Ł. od 1967 r. do 2001 r. był ustawiaczem obrabiarek w A w O. W trakcie pracy był narażony na hałas o poziomie 84-86 dB. Skarżący poddany został badaniom w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w O. z siedzibą w K. oraz na swój wniosek w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. Obie jednostki, Poradnia – 26 września 2001 r. oraz Instytut – 14 lutego 2002 r. orzekły o braku podstaw do rozpoznania u E. Ł. choroby zawodowej narządu słuchu. Organ II instancji podkreślił, iż Poradnia jak i Instytut orzekły, że stan po przebytym zapaleniu ucha środkowego lewego, niedosłuch mieszany po stronie lewej oraz asymetria niedosłuchu nie przedstawiają klinicznych cech zawodowego uszkodzenia narządu słuchu wywołanego działaniem hałasu. Nadto Instytut stwierdził, że obniżenie czułości w uchu prawym (lepiej słyszącym), wynoszące 22 dB, nie powoduje z lekarskiego punktu widzenia upośledzenia funkcji narządu słuchu w stopniu upoważniającym do rozpoznania choroby zawodowej. Natomiast jednym z warunków koniecznych do tego by rozpoznać chorobę zawodową jest ustalenie, że zespół objawów choroby odpowiada skutkom biologicznym działania czynnika szkodliwego występującego w środowisku pracy - w tym przypadku hałasu. Wyniki badań zaś, którym E. Ł. został poddany w dwóch jednostkach upoważnionych do orzekania o chorobach zawodowych dowodzą, że nie stwierdzono istnienia u skarżącego klinicznych cech zawodowego uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu. Wobec tego nie ma podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej przez organy inspekcji sanitarnej. Brak jest podstaw do kwestionowania wiarygodności tych badań. E. Ł. był badany w dwóch jednostkach diagnostyczno-orzeczniczych właściwych w sprawach chorób zawodowych i jednostki te nie stwierdziły u niego zawodowego uszkodzenia słuchu. Badania przeprowadzone w Poradni poszerzone zostały w Instytucie o audiometrię impedancyjną - obiektywną. W tym stanie faktycznym organ odwoławczy uznał, że wniosek skarżącego o skierowanie go na kolejne badania jest nie uzasadniony. Z tym rozstrzygnięciem nie zgodził się skarżący i w skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzucił, że decyzja narusza prawo, a w szczególności § 9 ust 1 powołanego przez organ rozporządzenia, gdyż skarżący wniósł o ponowne badanie lekarskie, a organ nie uwzględnił jego wniosku. Organ także stosownie do treści § 1 ust 2 rozporządzenia powinien przeanalizować rodzaj, stopień i czas narażenia zawodowego na hałas, a w ocenie skarżącego, nie uczynił tego w swojej decyzji. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: skarga zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji, przeprowadzona przez Sąd wykazała, że decyzja ta nie odpowiada wymogom prawa. Z przepisu §1ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 z późn. zm) –zwanego dalej rozporządzeniem, obowiązującego w czasie wydania zaskarżonej decyzji wynika, że stwierdzenie choroby zawodowej powinno nastąpić, gdy spełnione są łącznie trzy przesłanki: - wystąpienie w środowisku pracy czynników szkodliwych, - rozpoznanie u pracownika choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych, - zaistnienie związku przyczynowego między czynnikami szkodliwymi a rozpoznaną u pracownika chorobą. Dochodzenie epidemiologiczne wykazało, że E. Ł. był narażony na hałas o poziomie 84 - 86 dB, na stanowisku ustawiacza obrabiarek w A w O. zatem, będąc zatrudniony w przedmiotowym Zakładzie, w latach 1967 do 2001, był narażony na ponadnormatywny hałas. Pracował więc w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej narządu słuchu. Podkreślić należy, że inspektorzy sanitarni nie kwestionowali pracy wnioskodawcy w warunkach narażenia na chorobę zawodową. Instytut w S. rozpoznał u niego uszkodzenie słuchu typu odbiorczego w prawym uchu. Schorzenie to, czyli uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu, jest określone jako choroba zawodowa, gdyż znajduje się pod poz. 15 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Zawodowe uszkodzenie słuchu rozpoznaje się w przypadkach stwierdzenia ubytku słuchu, typu odbiorczego u pracowników przewlekle narażonych na ponadnormatywny poziom hałasu. Konstrukcja § 1 ust. 1 tego rozporządzenia przemawia za tym, że w przypadku pozytywnego ustalenia, iż rozpoznana u pracownika choroba jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych i praca była wykonywana w warunkach narażających na jej powstanie, istnieje domniemanie związku przyczynowego między chorobą a warunkami narażającymi na jej powstanie (vide - wyrok SN z dnia 11 marca 1999 r., sygn. akt. III RN 128/98, OSNAP 1999 / 24 / 771). W orzeczeniu Poradni Chorób Zawodowych w K. z dnia 29 września 2001 r. stwierdzono u wnioskodawcy obustronny ubytek słuchu o wielkości: w uchu prawym 31-dB, w uchu lewym – 76 dB, a także asymetrię niedosłuchu podkreślając, iż wskazany centralny ubytek (nadślimakowy) po stronie prawej i pozapalny (mieszany) po stronie lewej, nie stwarzają podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. W ocenie Poradni ubytki słuchu nie są pochodzenia "pohałasowego". Natomiast Instytut w S., w swoim orzeczeniu, po przeprowadzeniu badania ostokopowego i przeprowadzonej diagnostyce audiologicznej obejmującej audiometrię tonalną i audiometrię impedancyjną (obiektywną) wskazał na niedosłuch typu odbiorczego po stronie prawej, mieszany po stronie lewej oraz asymetrię niedosłuchu, podkreślając, że obniżenie czułości słuchu w uchu prawym, 22 dB, po uwzględnieniu poprawki na wiek nie powoduje, z lekarskiego punktu widzenia, upośledzenia funkcji narządu słuchu w stopniu upoważniającym do rozpoznania choroby zawodowej. W tej sytuacji, w ocenie Sądu, odmowa stwierdzenia u wnioskodawcy choroby zawodowej uszkodzenia słuchu, na podstawie orzeczenia Poradni, która nie uzasadniła swojego lakonicznego stanowiska wskazującego, w sposób arbitralny, iż stwierdzone u wnioskodawcy "ubytki słuchu nie są pochodzenia pohałasowego" oraz w oparciu o opinię Instytutu S., która nie kwalifikuje stwierdzonego ubytku słuchu (22 dB) typu odbiorczego w uchu prawym z powodu niewystarczającego poziomu niedosłuchu, przy jednoczesnym uznaniu narażenia skarżącego na ponadnormatywny hałas w czasie zatrudnienia, stanowi naruszenie przepisu §1 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Brak jest podstaw prawnych do wyłączenia z pojęcia chorób zawodowych uszkodzenia słuchu ze względu na stopień stwierdzonego uszkodzenia, jeżeli wykazano, że uszkodzenie to zostało spowodowane działaniem hałasu (por. m.in. wyrok SN z dnia 28 czerwca 2000 r., sygn. akt. III RN 202/99 , Wokanda 2000 / 9 / 33). Odmienna ocena przyjęta w zaskarżonej decyzji stanowiła naruszenie przepisu § 1 ust. 1 rozporządzenia, a naruszenie to ma istotny wpływ na wynik sprawy, przeto nie można było zaakceptować orzeczeń lekarskich, jednak organy administracyjne nie zakwestionowały wniosków zawartych w tych orzeczeniach. W dalszym postępowaniu należy, w oparciu o wyżej zamieszczoną ocenę prawną, ponownie rozpoznać wniosek skarżącego. Jeszcze raz podkreślić trzeba, że dotychczas zgromadzony materiał dowodowy nie daje podstaw do odmowy stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej – uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu. Przesłanki tego pojęcia nie nawiązują do socjalnej niewydolności słuchu, obniżenia ostrości słuchu, obniżenia progu słyszalności, czy też odchylenia od normy nie skutkującego istotnym zaburzeniem funkcji narządu słuchu. Są one elementem diagnozy lekarskiej, która nie może polegać na modyfikowaniu przepisów ustanowionych przez ustawodawcę. Dla prawidłowego zastosowania przepisu poz. 15 wykazu chorób zawodowych w związku z § 1 ust. 1 rozporządzenia znaczenie ma tylko to, czy doszło do uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu. W razie rozpoznania, iż do takiego uszkodzenia doszło, nie można odmówić stwierdzenia choroby zawodowej, uzasadniając odmowę niewielkim stopniem niedosłuchu. Wskazania do dalszego postępowania pozostają aktualne, mimo wejścia w życie, z dniem 3 września 2002 r., rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132 , poz. 1115). Zgodnie bowiem z § 10 tego rozporządzenia, postępowanie w sprawach rozpoznania choroby zawodowej lub jej stwierdzenia, rozpoczęte przed dniem wejścia rozporządzenia w życie, jest prowadzone na podstawie dotychczasowych przepisów. Wobec powyższego należało, na mocy art. 145 § l pkt l lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), uchylić zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Rozstrzygnięcia w pkt 2 wyroku dokonano na podstawie art. 152 w/w ustawy.