II SA/Wr 123/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA del. do WSA Henryk Ożóg, Sędzia NSA del. do WSA Jolanta Sikorska, Asesor WSA Lidia Serwiniowska /sprawozdawca/, Protokolant Aleksandra Rygielska, po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi E. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. na rzecz E. K. kwotę 10 /słownie: dziesięć/ złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji. Decyzją z dnia [...]r. nr [...] – wydaną po rozpatrzeniu wniosku S. K. – Prezydent Miasta J. G., działając na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 kpa i art. 43 ust. 4 ustawy z dnia 2 lipca 1994r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych /Dz.U. z 1994r. Nr 105 poz. 509/ w związku z art. 145 pkt 1 wraz z art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – kodeks postępowania administracyjnego /Dz.U. z 1980r. Nr 9 poz. 26 z późn. zm./ uchylił decyzję z dnia [...]r. nr [...] orzekającą o uprawnieniach do przyznania dodatku mieszkaniowego E. K. zam. w J. G. ul. K. [...] w wysokości [...]zł. na okres sześciu miesięcy począwszy od dnia [...]r. W motywach decyzji wskazano, iż w dniu [...]r. z wnioskiem o przyznanie dodatku mieszkaniowego wystąpiła E. K. właścicielka mieszkania przy ul. K. [...]. Zgodnie z obowiązującymi przepisami tj. na podstawie art. 39 ust. 1, art. 40 ust. 1, 2 i 2a, art. 41 ust. 1 pkt 1-3, ust. 2, ust. 3, art. 42 ust. 1 pkt 1-6, art. 43 ust. 1 i 2, art. 44 ust. 1 i 4 ustawy o wynajmie lokali /.../ i § 1 ust. 1 pkt 1, § 2 ust. 2, § 3, 5, 6 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 listopada 1994r. w sprawie dodatków mieszkaniowych oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – kodeks postępowania administracyjnego /z późn. zm./ 31 stycznia 2000r. wydano decyzję orzekającą o przyznaniu E. K. zam. w J. G. ul. K. [...] dodatku mieszkaniowego w wysokości [...]zł. na okres sześciu miesięcy począwszy od dnia [...]r. Decyzja obowiązywała do [...]r. W dniu [...]r. E. K. ponownie złożyła wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego. Jednocześnie w tym samym dniu stawił się osobiście S. K. /mąż właścicielki lokalu/ dołączając do akt sprawy dodatkowe zaświadczenie o dochodach. W trakcie składania niezbędnych dokumentów S. K. poprosił o wgląd do dokumentów, które stanowiły podstawę prawną do wydania decyzji z dnia [...]r. Na tę okoliczność, w obecności Kierownika Referatu ds Dodatków Mieszkaniowych złożył ustne oświadczenie o nieprawidłowości i zatajeniu danych świadczących o wysokości dochodów rodziny bowiem w tym okresie /[...]-[...]r./ był zatrudniony w Agencji Ochrony Osób i Mienia "A" i otrzymał z tego tytułu dodatkowe uposażenie. Okoliczność ta nie znana w chwili wydania decyzji, Referatowi ds Dodatków Mieszkaniowych, ma zasadniczy wpływ na wydaną wcześniej decyzję. Uwzględniając dodatkowe zaświadczenie dostarczone przez S. K. o dochodach przy ponownym przeliczeniu wniosku z dnia [...]r. "pozbawiła" rodzinę K. uprawnień do otrzymania dodatku mieszkaniowego. Dalej organ I instancji podaje, iż w dniu [...]r. – na podstawie art. 149 § 1 i 2 kpa i w związku z art. 145 § 1 pkt 5 kpa wydano postanowienie o wznowieniu postępowania w sprawie przyznania E. K. dodatku mieszkaniowego na podstawie złożonych dokumentów w dniu [...]r. zakończonej decyzją ostateczną wydaną przez Prezydenta Miasta J. G. w dniu [...]r. i "równocześnie nie zachowując naznaczonego ustawą terminu w dniu [...]r." na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 kpa w związku z art. 145 § 1 pkt 5 kpa oraz art. 43, ust. 4 ustawy o najmie /.../ i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – kodeks postępowania administracyjnego /Dz.U. 1980r. Nr 9 poz. 26 z późn. zm./ po zaistnieniu nowych okoliczności wydano decyzję uchylającą decyzję z dnia [...]r. Od niniejszej decyzji E. K. wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które w dniu [...]r. uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Posiłkując się dyrektywami zawartymi w decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które wskazuje, iż strony nie miały możliwości jednoczesnego wypowiedzenia się w sprawie, dlatego wezwaniem z dnia [...]r. E. K. i S. K. zostali powiadomieni o mającej odbyć się rozprawie administracyjnej w dniu 30 października 2000r. w Urzędzie Miejskim w Wydziale Gospodarki Mieszkaniowej /zgodnie z art. 90 § 1 i 2 kpa/. Wezwanie na rozprawę dostarczono stroną prawidłowo, a odbiór kwitowany był osobiście. W toku przeprowadzonej rozprawy administracyjnej ustalono, iż E. K. informowała małżonka o zamiarze złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego prosząc męża tym samym o udostępnienie zaświadczeń o dochodach na te okoliczności. Natomiast S. K. temu stwierdzeniu kategorycznie zaprzeczał. Na pytanie Kierownika Referatu ds Dodatków Mieszkaniowych czy wnioskodawczyni poinformowała męża, iż otrzymała dodatek mieszkaniowy w wysokości [...] zł. E. K. potwierdziła ten fakt, S. K. i tym razem zaprzeczył. Niemniej jednak należy dodać, iż zwrotne potwierdzenie odbioru decyzji w sprawie dodatku mieszkaniowego z dnia [...]r. pokwitował osobiście S. K. w dniu [...]r. /pokwitowanie znajduje się w aktach sprawy/. W toku przeprowadzonej rozprawy administracyjnej ustalono, że małżonkowie są w trakcie przeprowadzanego rozwodu a istniejący między nimi konflikt nie pozwala jednoznacznie stwierdzić czy złożone zeznania są prawdziwe. Od powyższej decyzji strona wniosła odwołanie, podnosząc, że zeznania złożone na rozprawie administracyjnej w dniu 30 października 2000r. były nieprawdziwe. Mąż wiedział o dodatku mieszkaniowym gdyż sam pokwitował jego odbiór. Od [...]r. kontakt odwołującej się z mężem był sporadyczny, toteż nie była w stanie stwierdzić czy on pracował. Natomiast prośby o dostarczenie zaświadczeń o zarobkach były przez męża zbywane. Aktualnie w stosunku do męża sąd orzekł eksmisję. W toku jest sprawa rozwodowa i karna o znęcanie się nad stroną. Decyzją z dnia [...]r. nr [...]– wydaną po rozpatrzeniu odwołania E. K. – Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. G., na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 145 § 1 pkt 5 i art. 151 § 1 pkt 2 kpa, uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i orzekło: 1. uchylić decyzję Prezydenta Miasta J. G. z dnia [...]r. nr [...] o przyznaniu E. K. dodatku mieszkaniowego na okres sześciu miesięcy, począwszy od [...]r., 2. odmówić przyznania E. K. dodatku mieszkaniowego na podstawie wniosku z dnia [...]r. Rozpatrując odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze zważyło, iż zaskarżona decyzja została wydana w ramach postępowania wznowieniowego, wszczętego mocą postanowienia Prezydenta Miasta J. G. z dnia [...]r. Podstawę prawną wznowienia postępowania stanowił przepis art. 145 § 1 pkt 5 kpa tj. wyjście na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nie znanych organowi, który wydał decyzję. W przedmiotowej sprawie nowymi dowodami były informacje męża strony, które on sam zgłosił w dniu [...]r. a więc już po wyczerpaniu okresu, na który był przyznany dodatek mieszkaniowy co zresztą nie ma wpływu na istotę sprawy. Stosownie do przepisu art. 151 kpa – organ administracji, który stwierdził istnienie podstawy wznowienia, zobowiązany jest w konsekwencji uchylić dotychczasową decyzję ostateczną i wydać w tym samym postępowaniu nową decyzję negatywną. W zaskarżonej decyzji organu I instancji zasada przepisu nie została dochowana. Abstrahując od przywołania w podstawie prawnej błędnego przepisu kpa tj. art. 156 § 1 pkt 3 a wskazującego podstawę stwierdzenia nieważności decyzji – organ I instancji ograniczył swoje rozstrzygnięcie jedynie do uchylenia ostatecznej decyzji nie orzekając równocześnie o istocie sprawy. Koniecznym w tej sytuacji stało się konwalidowanie powyższego rozstrzygnięcia przez organ odwoławczy. Ujawnienie dochodów przez męża strony, które nie zostały wykazane przez stronę w deklaracji o dochodach – sprawiło, że wysokość dochodów rodziny wykluczała możliwość przyznania dodatku mieszkaniowego. Stąd rozstrzygnięcie organu odwoławczego o odmowie przyznania stronie dodatku mieszkaniowego a zawarte w punkcie 2 osnowy niniejszej decyzji. Ponieważ podstawę wznowienia postępowania stanowił przepis art. 145 § 1 pkt 5 a nie przepis art. 145 § 1 pkt 1 stanowiący, że dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe – nie ma zastosowania przepis art. 43 ust. 4 ustawy o najmie /.../ który wymaga dla jego uwzględnienia stwierdzenia w wyniku wznowienia, że dodatek przyznano na podstawie nieprawdziwych danych. W skardze na powyższą decyzję E. K. wniosła o umorzenie kwoty zwrotu dodatku mieszkaniowego. Skarżąca podniosła, iż znajduje się w trudnej sytuacji materialnej. Od dłuższego czasu nie pracuje, nie ma prawa do zasiłku. Pozostaje na utrzymaniu syna, który ponosi wszystkie opłaty związane z mieszkaniem. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie, powołując się na argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga w niniejszej sprawie została wniesiona pod rządami ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. Nr 74 poz. 368 ze zm./. Ustawa ta jednak utraciła moc z chwilą wejścia w życie z dniem 1 stycznia 2004r. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz.U. Nr 153 poz. 1271 /art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz.U. Nr 153 poz. 1271/. Art. 97 § 1 tych Przepisów wprowadzających /.../ stanowi, że "Sprawy w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W świetle przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153 poz. 1269/ sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności decyzji z prawem materialnym oraz przepisami postępowania administracyjnego. Sąd nie może oprzeć kontroli o kryterium słuszności czy sprawiedliwości społecznej, chyba że wynika to z przepisu prawa. Skarga jest zasadna chociaż z innych względów niż w niej przedstawiono. Obydwie bowiem decyzje rażąco naruszają prawo; decyzja organu I instancji narusza przepis art. 151 § 1 pkt 2 kpa, decyzja ostateczna natomiast – art. 15 kpa. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym rażące naruszenie prawa jest definiowane w następującej wypowiedzi: "o tym, czy naruszenie prawa jest naruszeniem "rażącym" w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa, decyduje ocena skutków społeczno-gospodarczych jakie dane naruszenie za sobą pociąga. Za rażące uznać należy mianowicie takie naruszenie prawa, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności. Nie ma tu natomiast rozstrzygającego znaczenia ani oczywistość naruszenia określonego przepisu prawa, ani nawet charakter przepisu, który został naruszony. /.../." Wyrok NSA z 6 sierpnia 1984r. - /ISA 804/84/, GP 1984, nr 20. Kontrolowane przez Sąd rozstrzygnięcia zostały wydane w postępowaniu wznowionym. Rodzaje rozstrzygnięć podejmowanych w tym postępowaniu określa przepis art. 151 kpa. W myśl art. 151 § 1 pkt 2 kpa – organ administracji publicznej wydaje decyzję, w której uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145 a i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy. Wyrażenia: "uchyla" i "wydaje" użyte w tej normie prawnej świadczą, iż wiąże ona organ administracyjny rozpatrujący sprawę weryfikacyjną. Jeżeli więc organ, po stwierdzeniu podstaw do wznowienia postępowania podejmuje rozstrzygnięcie w trybie art. 15 § 1 pkt 2, to poza uchyleniem decyzji dotychczasowej musi sprawę rozstrzygnąć na nowo /niezależnie od zmiany stanu prawnego czy innych okoliczności/ i nie może ograniczyć się tylko do uchylenia decyzji dotychczasowej. Takie rozstrzygnięcie stanowiłoby rażące naruszenie prawa, prowadzące do stwierdzenia niemożności w trybie art. 156 § 1 pkt 2 kpa /E. Mzyk, Wznowienie postępowania administracyjnego Warszawa – Zielona Góra 1994r. s. 50/. Pogląd ten w pełni należy podzielić. W rozpatrywanej sprawie Prezydent Miasta J. G. decyzją z dnia [...]r. nr [...]– wydaną we wznowionym postępowaniu – uchylił własną ostateczną decyzję z dnia [...]r. nr [...] przyznającą E. K. dodatek mieszkaniowy na okres sześciu miesięcy począwszy od dnia [...]r. Jak wynika z rozstrzygnięcia organu I instancji ograniczył się on – wbrew art. 151 § 1 pkt 2 kpa – do uchylenia wcześniejszej decyzji odstępując od obowiązku wydania nowej decyzji orzekającej o istocie sprawy. Tym samym działanie organu I instancji uznać należy za rażące naruszenie prawa, które stanowi jedną z przesłanek stwierdzenia – w trybie art. 156 § 1 pkt 2 kpa – nieważności decyzji. Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. G. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i orzekło: 1. uchylić decyzję Prezydenta Miasta J. G. z dnia [...]r. nr [...] o przyznaniu E. K. dodatku mieszkaniowego na okres sześciu miesięcy, począwszy od [...]r. 2. odmówić przyznania E. K. dodatku mieszkaniowego na podstawie wniosku z dnia [...]r. Decyzja ta usuwa więc nieprawidłowości rozstrzygnięcia organu I instancji ale jednocześnie orzeka w kwestii, w której organ ten nie orzekł. Tym samym prowadzi to do oczywistego naruszenia art. 15 kpa, który statuuje zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 i art. 135 – ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku. Orzeczenie o kosztach zostało oparte na podstawie art. 55 ust. 3 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. Nr 74 poz. 368 ze zm./ w związku z art. 97 § 2 Przepisów wprowadzających /.../. Sąd nie orzekł o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji gdyż jako orzeczenie negatywne nie ma ona przymiotu wykonalności /art. 152 – Prawo o postępowaniu/.