II SA/Wr 1230/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Daria Sachanbińska Sędzia NSA Roman Ciąglewicz Asesor sądowy Elżbieta Naumowicz (spr.) Protokolant: referent Dorota Rak po rozpoznaniu w dniu 20 lipca 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi S. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie należności przedemerytalne oddala skargę W dniu 17 lutego 2003 r. S. B. wystąpił do Powiatowego Urzędu Pracy w O. o przyznanie zasiłku przedemerytalnego, podając, że w grudniu 2002 r. skończył pracę i do tego czasu przepracował 30 lat, w tym 15 lat w warunkach szczególnych. Decyzją z dnia [...], nr [...] Prezydent Miasta [...] odmówił uwzględnienia wniosku, przywołując jako podstawę prawną art. 3 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz art. 2 ust. 1 pkt 2, art 6 pkt 2 lit b, art. 6b i art. 37j ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56) i art. 104 kpa. W uzasadnieniu wskazał, że w wyniku zmiany ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu do zasiłku przedemerytalnego na zasadach określonych w przepisach tej ustawy w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2001 r. przysługuje bezrobotnym, którzy do dnia 12 stycznia 2002 r. spełnili warunki do ich nabycia, dotyczy to osób, które pomiędzy 1 stycznia a 12 stycznia były zarejestrowane jako bezrobotne i spełniały prawo do nabycia zasiłku przedemerytalnego na "starych zasadach". Osoby te nabywają prawo do zasiłku przedemerytalnego na swój wniosek od następnego dnia po dniu złożenia wniosku. Organ stwierdził, że z dokumentacji będącej w jego posiadaniu wynika jednoznacznie, iż w dniu 12 stycznia 2002 r. S. B. nie spełniał warunków do nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego. W odwołaniu od powyższej decyzji S. B. wywodził, że w dniu 31 grudnia 2002 r. miał przepracowany okres 31 lat i 24 dni, w tym 16 lat w warunkach szkodliwych, co pozwoliłoby na osiągnięcie zasiłku pomostowego. Podniósł, że pracował od sierpnia 2001 r. aż do 23 grudnia 2002 r. i został zwolniony z powodu redukcji etatów. Spełnił wymagane kryteria tylko parę miesięcy później. Podał, że nie pracuje, ma na utrzymaniu niepracującą żonę oraz uczącego się syna, a z uwagi na duże bezrobocie nie ma szans na uzyskanie pracy. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...], nr [...], podjętą na podstawie art. 3 z dnia 20 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2003 r., Nr 6, poz. 65) w związku z art. 37 "j" ust. 1 i 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r., o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56) oraz art. 138 § 1 pkt. 1 kpa utrzymał w mocy powyższą decyzję. Organ odwoławczy podzielił stanowisko i argumentację organu pierwszej instancji, wskazując w uzasadnieniu, że S. B. w okresie od 1 stycznia 2002 r. do 12 stycznia 2002 r. nie był zarejestrowany w urzędzie pracy jako bezrobotny, ponieważ w tym czasie był zatrudniony. Skargę na powyższą decyzję wniósł S. B., a zawarta w niej argumentacja stanowi powtórzenie wywodów odwołania od decyzji organu pierwszej instancji. Skarżący akcentował fakt, że musiał pracować by nie głodować z rodziną. Podał, że zarejestrowałby się, ale "kadry w zakładzie pracy wystawiły złe świadectwo pracy", które musiał sprostować. Teraz spełnia warunki do uzyskania zasiłku przedemerytalnego. Nie może zostać bez środków do życia z powodu czyjejś winy. W odpowiedzi na skargę organ wnosił o oddalenie skargi, podtrzymując w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu decyzji zaskarżonej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Z zasady, iż sąd administracyjny ocenia, czy zaskarżona decyzja jest zgodna prawem, wynika konsekwencja co do tego, iż sąd ten rozważa prawo obowiązujące w dniu wydania decyzji, jak i stan sprawy istniejący na dzień wydania decyzji, badając prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2001r., Nr 6, poz. 56 z późn. zm.), w szczególności przepis art. 37j tej ustawy, który w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2001 r. stanowił, że zasiłek przedemerytalny przysługuje osobie spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku oraz posiadającej okres uprawniający do emerytury, jeżeli: 1) posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 30 lat dla kobiet i 35 lat dla mężczyzn lub 2) posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 25 lat dla kobiet i 30 lat dla mężczyzn, w tym co najmniej 15 lat wykonywania prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. W tym miejscu należy odnotować, że przepis art. 37j został skreślony z dniem 1 stycznia 2002 r. przez art. 3 pkt 11 ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, ustawy o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest, ustawy o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego oraz ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół (Dz. U. Nr 154, poz. 1793). Nastąpiła zatem likwidacja zasiłków przedemerytalnych, co oznaczało, że od 1 stycznia 2002 r. nie mogą być one już przyznawane. W art. 11 ust. 2 tej ustawy ustawodawca zagwarantował jednak prawa osób, które przed dniem wejścia w życie tej ustawy tj. przed dniem 1 stycznia 2002 r. zarejestrowały się w powiatowym urzędzie pracy i spełniały warunki do nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego, stanowiąc, że osoby te nabywają oraz zachowują do nich prawo na dotychczasowych zasadach. Jednakże przepisem art. 3 ustawy z dnia 20 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy o systemie oświaty (Dz. U. z 2003 r. Nr 6, poz. 65), który wszedł w życie od dnia 6 lutego 2003 r., ustawodawca dopuścił możliwość uzyskania prawa do zasiłku przedemerytalnego na zasadach określonych w dacie 31 grudnia 2001 r., a zatem w dniu bezpośrednio poprzedzającym likwidację zasiłków przedemerytalnych, bezrobotnym, którzy do dnia 12 stycznia 2002 r. spełnili warunki do jego nabycia (ust. 1), określając jednocześnie, że bezrobotni nabywają prawo do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego na swój wniosek od następnego dnia po dniu złożenia wniosku, nie wcześniej jednak niż od dnia wejścia w życie tej ustawy (ust. 2). Wprowadzenie możliwości uzyskania prawa do zasiłku przedemerytalnego nie oznaczało jednak przywrócenia instytucji zasiłku przedemerytalnego. Stanowiło bowiem jedynie konsekwencję faktu, że skreślenie przepisu dotyczącego zasiłków dla bezrobotnych nastąpiło na mocy ustawy ogłoszonej w dniu 29 grudnia 2001 r. z mocą od 1 stycznia 2002 r., a zatem bez zachowania okresu określanego zazwyczaj nazwą vacatio legis, który ma na celu umożliwienie adresatom aktu normatywnego zapoznanie się z treścią nowych unormowań i dostosowanie do nich swych przyszłych zachowań. Omawianym przepisem art. 3 ustawy z dnia 20 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy o systemie oświaty ustawodawca wyeliminował powyższy brak poprzez objęcie unormowaniem osób, które spełniałyby uprawnienia do zasiłków przedemerytalnych w 14-dniowym okresie vacatio legis ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (...) tj. w okresie od 30 grudnia 2001 r. do 12 stycznia 2002 r. W świetle unormowania zawartego w art. 3 ustawy z dnia 20 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy o systemie oświaty należało niewątpliwie badać uprawnienia bezrobotnych pod kątem przesłanek wynikających z art. 37j ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2001 r. i ustalić czy do dnia 12 stycznia 2002 r. spełnili oni warunki do nabycia zasiłku przedemerytalnego. Zważywszy na wskazywaną wyżej okoliczność, że uprawnienia osób spełniających warunki do uzyskania zasiłków przedemerytalnych do dnia 31 grudnia 2001 r. zabezpiecza art. 11 ust. 2 ustawy z dnia z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (...), należy uznać, że istotę analizowanego przepisu art. 3 ustawy z dnia 20 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy o systemie oświaty stanowi zatem rozstrzygnięcie uprawnień w okresie pomiędzy dniem 1 stycznia 2002 r. i dniem 12 stycznia 2002 r. W myśl powołanego wyżej art. 37j ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu zasiłek przedemerytalny przysługiwał osobie spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku. Do regulacji tej odnosił się wprost przepis art. 37l tej ustawy, po myśli którego prawo do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego przysługiwało na wniosek osobie, która w dniu rejestracji w powiatowym urzędzie pracy lub w okresie pobierania zasiłku albo zasiłku przedemerytalnego posiadała lub spełniła warunki do ich nabycia. Zgodnie z orzecznictwem, utrwalonym na tle wykładni obydwu tych przepisów, art. 37j ust. 1 pkt 2 ustanawiał przesłanki nabycia uprawnienia do zasiłku przedemerytalnego w postaci spełnienia warunków do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku dla bezrobotnych, a także posiadania odpowiedniego okresu zatrudnienia, a art. 37l określał czas, w którym owe warunki muszą być spełnione, przyjmując, że uprawnienie do takiego zasiłku powstaje, jeżeli warunki określone w pierwszym z tych przepisów zostaną spełnione w chwili rejestracji lub później, to jest w okresie pobierania zasiłku dla bezrobotnych. W konkluzji stwierdzano, że jeśli osoba w dniu rejestracji posiada wymagany okres zatrudnienia i jednocześnie spełnia warunki do uzyskania statusu bezrobotnego oraz prawa do zasiłku dla bezrobotnych, to uprawnienie do zasiłku przedemerytalnego powstaje już z tą chwilą. Przyznanie tego zasiłku zatem nie zależy od uznania organu, ale od spełnienia przez bezrobotnego ustawowych przesłanek. Natomiast realizacja tego prawa zależy od woli uprawnionego, który powinien złożyć wniosek o zasiłek przedemerytalny (por. uchwała Siedmiu Sędziów NSA z dnia 11 marca 2002 (sygn. OPS 14/01, ONSA z 2202 r., nr 4, poz. 133 oraz powołane orzecznictwo). W przedmiotowej sprawie, jak wynika z dokumentacji, S. B. od 4 kwietnia 2001 do 22 sierpnia 2001 r. był zarejestrowany jako bezrobotny bez prawa do zasiłku, natomiast od 23 sierpnia 2001 r. do 23 grudnia 2002 pozostawał w zatrudnieniu. Skoro do dnia podjęcia zatrudnienia w dniu 23 sierpnia 2001 r. skarżący nie spełniał warunków do przyznania zasiłku przedemerytalnego z powodu braku wymaganego okresu zatrudnienia, zatem złożony przezeń w dniu 17 lutego 2003 r. wniosek mógł być rozpatrywany jedynie w oparciu o przepis art. art. 3 ustawy z dnia 20 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy o systemie oświaty. W związku z tym organy obydwu instancji zasadnie odmówiły przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego, wskazując, iż skarżący w okresie od 1 stycznia 2002 r. do 12 stycznia 2002 r. pozostawał w zatrudnieniu i nie był zarejestrowany jako bezrobotny. Okoliczność powyższa jest podstawową przesłanką, jaka powinna podlegać ocenie w przedmiotowej sprawie, albowiem jej niespełnienienie wyłącza już możliwość rozpatrywania uprawnień do zasiłku przedemerytalnego. Odnosząc się do treści skargi należy wskazać, że z zasady, iż Sąd Administracyjny ocenia zaskarżone decyzje wyłącznie z punktu widzenia ich zgodności z prawem wynika, że nie mogą być brane pod uwagę zasady słuszności czy też zasady współżycia społecznego, a zatem argumenty dotyczące braku możliwości podjęcia pracy oraz trudnej sytuacji materialnej w jakiej znalazł się skarżący, nie mogły wpłynąć na ocenę legalności decyzji podjętej przez organy obydwu instancji. W świetle powyższego nie można mówić o naruszeniu przez organy administracyjne prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. W sposób prawidłowy dokonały one subsumcji stanu faktycznego sprawy do obowiązujących regulacji prawnych. Nie doszło także do naruszenia procedury w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tych wszystkich względów należało uznać, że skarga nie jest uzasadniona. Dlatego też na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), orzeczono jak w sentencji.