II SA/Wr 1251/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Roman Ciąglewicz – spr. sędzia WSA Teresa Cisyk Sędziowie asesor WSA Elżbieta Naumowicz Protokolant referent stażysta Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 marca 2004 r. sprawy ze skargi Z. B. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w O. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej 1) uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...], nr [...], 2) określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Decyzją z dnia [...] nr [...], Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. orzekł, że u Z. B. nie występuje choroba zawodowa – przewlekłe spastyczne zapalenie oskrzeli z rozedmą płuc, wymieniona w wykazie chorób zawodowych (organ nie podał pozycji), stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz.294 ze zm.). Inspektor powołał się na przepis § 10 tegoż rozporządzenia. W uzasadnieniu organ wskazał, że orzeczenie lekarskie zostało wydane przez Poradnię Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w O., z siedzibą w K. Dodał, że wnioskodawca pracował 9 lat w ekspozycji na pyły roślinne oraz 26 lat w ekspozycji na pył mineralny i związki chemiczne. W odwołaniu Z. B. wniósł o ponowne rozpatrzenie jego sprawy. Podniósł, że 26 lat pracował w A, jako zalewacz-oczyszczacz, a następnie jako piecowy-wytapiacz. Na tych stanowiskach występowały substancje toksyczne, a nie tak, jak napisano w uzasadnieniu orzeczenia lekarskiego z dnia 30 czerwca 2000 r. oraz w wywiadzie środowiskowym sporządzonym przez A, z dnia 27 marca 2000 r. i przez B, z dnia 30 marca 2000 r. Decyzją z dnia [...]., nr [...], [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny w O. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy stwierdził, że wnioskodawca był zatrudniony, od 1963 r. do 1967 r., na stanowiskach betoniarza i pracownika transportu, w C w K.. Od 1967 r. pracował na stanowisku załadunku w D w K. W latach 1972 – 1999 był pracownikiem E, podległej do 1995 r. A, a następnie B Spółka z o.o. w K., na stanowiskach: zalewacza-oczyszczacza (do 1973 r.), piecowego-wytapiacza (do 1995 r.) i rdzeniarza (do 1999 r.). W wyniku badania przeprowadzonego w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy z siedzibą w K., w dniu 30 czerwca 2000 r., rozpoznano u Z. B. przewlekłe spastyczne zapalenie oskrzeli z rozedmą płuc. Poradnia orzekła jednak, iż brak jest podstaw do rozpoznania zawodowego tła schorzenia ze względu na brak narażenia pracownika na substancje toksyczne, drażniące, aerozole, gazy i nałóg palenia tytoniu. Ponadto stwierdzono, że stan narządu oddechowego aktualnie znajduje się w stadium wydolności. Organ odwoławczy odnotował, iż organ I instancji, przed wydaniem decyzji ustalił, iż wnioskodawca, podczas pracy w Zakładzie A i B był eksponowany na pył mineralny i związki toksyczne (tlenek węgla, tlenki azotu i dwutlenek siarki). Poradnia, po otrzymaniu dodatkowej informacji o warunkach pracy wnioskodawcy, nie znalazła podstaw do zmiany orzeczenia lekarskiego. Stwierdzono, iż główną przyczyną schorzenia są częste infekcje górnych dróg oddechowych, płuc i oskrzeli. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Z. B. zarzucił orzeczeniu lekarskiemu sprzeczność ze stanem rzeczywistym w zakresie występowania narażenia na substancje toksyczne. Podniósł, że po złożeniu przezeń odwołania nie skierowano go na dodatkowe badania. Dokonano analizy dokumentacji, z której wynika, iż był narażony na substancje toksyczne. Nie rozumie zatem dlaczego rozpoznanie spastycznego zapalenia oskrzeli z rozedmą płuc nie zostało uznane za chorobę zawodową. W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o oddalenie skargi. Powtórzył argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: najpierw odnotować trzeba, że skoro skarga została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r., to w oparciu o art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1271), sprawa podlega rozpoznaniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Tak przeprowadzona kontrola zaskarżonej decyzji wykazała, że decyzja ta nie odpowiada wymogom prawa. Z przepisu §1ust.1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.), obowiązującego w czasie wydania zaskarżonej decyzji wynika, że stwierdzenie choroby zawodowej powinno nastąpić, gdy spełnione są łącznie trzy przesłanki : - wystąpienie w środowisku pracy czynników szkodliwych , - rozpoznanie u pracownika choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych , - zaistnienie związku przyczynowego między czynnikami szkodliwymi a rozpoznaną u pracownika chorobą. Ustalenie tych okoliczności powinno być dokonane przez właściwe organy inspekcji sanitarnej w trakcie postępowania normowanego regułami proceduralnymi zawartymi w w/w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych i w kodeksie postępowania administracyjnego. W postępowaniu z wniosku Z. B. nie zachowano wymogów procedury, a uchybienia przepisom postępowania mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Po pierwsze, z brzmienia przepisów § 5, § 6, § 7 i § 8 rozporządzenia wynika, że jednostka organizacyjna właściwa do rozpoznawania chorób zawodowych, przed wydaniem orzeczenia lekarskiego, ma obowiązek zapoznania się z wynikami dochodzenia epidemiologicznego. W niniejszej sprawie okazało się, że Poradnia Chorób Zawodowych nie dysponowała pełnymi ustaleniami z dochodzenia epidemiologicznego, dotyczącymi wieloletniego narażenia wnioskodawcy na substancje toksyczne. Nie rozpoznając u pracownika choroby zawodowej, Poradnia wyeksponowała w uzasadnieniu orzeczenia właśnie brak narażenia na substancje toksyczne. Dysponowanie niepełnymi danymi przez placówkę diagnostyczną mogło mieć wobec tego istotny wpływ na konkluzję orzeczenia, a w rezultacie wpływ na wynik sprawy. Uchybienia tego nie wyeliminowano w postępowaniu odwoławczym. Co prawda organ odwoławczy uzyskał uzupełnienie orzeczenia lekarskiego Poradni, ale nie można zaakceptować bezkrytycznie stanowiska Poradni, skoro nawet po zapoznaniu się z dodatkowymi, niekwestionowanymi danymi o narażeniu skarżącego na substancje toksyczne, Poradnia uznała, że nie ma podstaw do zmiany orzeczenia lekarskiego z dnia 30 czerwca 2000 r. Oczywiste jest zaś, iż z powodów odmowy rozpoznania choroby zawodowej, wskazanych w uzasadnieniu orzeczenia, należało wykluczyć brak narażenia na substancje toksyczne. Po drugie, organ odwoławczy nie wywiązał się z obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego (art. 77 § 1 kpa). Skarżący nie zażądał w odwołaniu wprost przeprowadzenia ponownego badania przez właściwy instytut naukowo-badawczy, ale z treści odwołania wynikało, iż nie zgadza się z decyzją I instancji i z orzeczeniem lekarskim, na którym organ I instancji oparł się, odmawiając stwierdzenia u wnioskodawcy choroby zawodowej. W tej sytuacji należało wyczerpać tryb diagnostyczny przewidziany przepisem § 9 rozporządzenia (por. wyrok NSA z dnia 5 maja 1994 r., sygn. akt I SA 102 / 94, ONSA 1995 / 3 / 106). Warto przy tym zauważyć, że w aktach administracyjnych nie ma dowodu doręczenia wnioskodawcy orzeczenia lekarskiego Poradni Chorób Zawodowych z pouczeniem o możliwości złożenia wniosku o ponowne badanie. Wykazane jest jedynie doręczenie Z. B. decyzji I instancji, po otrzymaniu której zakwestionował on zarówno decyzję jak i orzeczenie. Wobec powyższego należało, na mocy art. 145 § 1 pkt 1c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylić zaskarżoną decyzję. Na podstawie art. 135 wskazanej ustawy uchylono decyzję I instancji. Orzeczenie o niewykonywaniu zaskarżonej decyzji oparto o art. 152 tejże ustawy. W dalszym postępowaniu należy przeprowadzić badania lekarskie skarżącego w poradni chorób zawodowych (innej, niż Poradnia Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w O., z siedzibą w K.), jako placówce orzeczniczej I stopnia. Placówce tej należy udostępnić kompletną dokumentację dotyczącą narażenia wnioskodawcy na wszystkich stanowiskach pracy. Po wydaniu orzeczenia przez tę jednostkę, pracownikowi należy umożliwić wypowiedzenie się i ewentualne złożenie wniosku o przeprowadzenie ponownych badań w jednostce orzeczniczej II stopnia. Dopiero po wyczerpaniu procedury przewidzianej przepisami § § 7 – 9 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, organ inspekcji sanitarnej wyda decyzję w sprawie wystąpienia u wnioskodawcy choroby zawodowej wymienionej w poz.4 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych z 1983 r. Zaakcentować trzeba niezbędny warunek rozpoznania tej choroby – niewydolność narządu oddechowego. Orzeczenia lekarskie wydane w dalszym postępowaniu powinny być w tym zakresie bardziej precyzyjne, w odniesieniu do brzmienia poz.4 wykazu, niż uzasadnienie orzeczenia lekarskiego Poradni Chorób Zawodowych w K. z dnia 30 czerwca 2000 r. Wskazania do dalszego postępowania pozostają aktualne, mimo wejścia w życie, z dniem 3 września 2002 r., rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132 , poz. 1115). Zgodnie bowiem z § 10 tego rozporządzenia, postępowanie w sprawach rozpoznania choroby zawodowej lub jej stwierdzenia, rozpoczęte przed dniem wejścia rozporządzenia w życie, jest prowadzone na podstawie dotychczasowych przepisów.