II SA/Wr 1277/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak (sprawozdawca) Sędziowie: Asesor WSA Ewa Kamieniecka Asesor WSA Alojzy Wyszkowski Protokolant: Krzysztof Caliński po rozpoznaniu w dniu 25 sierpnia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku stałego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji oraz decyzję Kierownika Działu Świadczeń Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w W . z dnia [...]r. Nr [...] w części dotyczącej daty końcowej okresu, na jaki przyznano skarżącej zasiłek stały; II. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji. Decyzją z dnia [...]r. Nr [...]Kierownik Działu Świadczeń Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w W. przyznał skarżącej M. J. zasiłek stały na okres od [...]r. do [...] r. w kwocie [...] zł. Jako podstawę prawną wydanego rozstrzygnięcia organ powołał art. 4, art. 27 ust. 1-3a i art. 43 ust. 6 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (t.jedn. Dz.U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 z późn. zm.). W uzasadnieniu tej decyzji podano, że na podstawie wywiadu środowiskowego stwierdzono, iż skarżąca spełnia wymogi określone w ustawie o pomocy społecznej. Decyzją z dnia [...]r. Nr [...]Kierownik Działu Świadczeń Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w W. zmienił z dniem [...]r. powyższą decyzję w części określającej wysokość przyznanego zasiłku stałego, zwiększając ją do kwoty [...] zł. Decyzją z dnia [...]r. Nr [...]Kierownik Działu Świadczeń Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w W., powołując się na art. 4 i art. 27 ustawy o pomocy społecznej oraz art. 104 kpa, odmówił M. J. przyznania zasiłku stałego. W uzasadnieniu organ I instancji podał, że odmówiono przyznania zasiłku stałego, ponieważ dochód rodziny skarżącej w kwocie [...]zł przekracza półtorakrotny dochód w wysokości 1950 zł ustalony zgodnie z art. 4 ustawy o pomocy społecznej. W odwołaniu wniesionym od tej decyzji M. J. podała, że z zasiłku stałego korzystała od [...]r. do końca [...] r. Podniosła, iż ostatnie zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia dziecka wystawione było na okres od [...]r. do [...]r., a orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności z dnia [...]r. zaliczono jej syna do znacznego stopnia niepełnosprawności od urodzenia na stałe. W opinii skarżącej dokumenty te uprawniają ją do pobierania zasiłku na starych zasadach. M. J. oświadczyła przy tym, iż nie jest dla niej zrozumiałe przyznanie jej zasiłku na okres od [...]r. do [...]r., a następnie "poprawienie tej decyzji na [...]", skoro zaświadczenie lekarskie ważne było do [...]r. Decyzją z dnia [...]r. Nr [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po rozpatrzeniu powyższego odwołania, powołując jako podstawę rozstrzygnięcia art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że na dochód rodziny skarżącej wynoszący łącznie [...]zł składa się wynagrodzenie męża strony w wysokości [...]zł, 3 zasiłki rodzinne w wysokości [...]zł oraz zasiłek pielęgnacyjny w wysokości [...]zł. Przytoczywszy art. 27 ust. 1 i art. 4 ustawy o pomocy społecznej Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że półtorakrotne kryterium dochodowe, uprawniające do pomocy społecznej, dla rodziny skarżącej wynosi 1950 zł, dochód jej rodziny wynosi [...]zł, a zatem decyzja organu I instancji wydana została zgodnie z prawem. Na powyższą decyzję M. J. złożyła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skarżąca stwierdziła, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji odnosi się do sytuacji osób starających się o przyznanie zasiłku stałego po raz pierwszy od chwili obowiązywania znowelizowanych przepisów ustawy o pomocy społecznej, to jest po 1 stycznia 2002 r. Powołując się na interpretację Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej w sprawie ustalania kryterium "dochodzeniowego" dla zasiłków przyznawanych przed 1 stycznia 2002 r. oraz wyroki NSA z dnia 7 sierpnia 2001 r. SA/Rz 981/01 i z dnia 7 marca 2002 r. SA/Rz 2219/00 podtrzymała argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał zaskarżoną decyzję i argumenty zawarte w jej uzasadnieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Tak więc obecnie właściwym do rozpoznania niniejszej sprawy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne właściwe są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 powołanej wyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia występują. Skarga zatem zasługiwała na uwzględnienie. Podstawę materialnoprawną wydanych w sprawie decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (t.jedn. Dz.U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 z późn. zm.). Przepis art. 27 ust. 1 tej ustawy, w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2002 r., stanowi, iż zasiłek stały przysługuje osobie zdolnej do pracy, lecz nie pozostającej w zatrudnieniu ze względu na konieczność sprawowania opieki nad dzieckiem wymagającym stałej pielęgnacji, polegającej na bezpośredniej, osobistej pielęgnacji i systematycznym współdziałaniu w postępowaniu leczniczym, rehabilitacyjnym oraz edukacyjnym, jeżeli dochód rodziny nie przekracza półtorakrotnego dochodu określonego zgodnie z art. 4, a dziecko ma orzeczoną niepełnosprawność wraz ze wskazaniami, o których mowa w art. 6b ust. 3 pkt 7 i 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776 z późn. zm.) lub ma orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności. Przed dniem 1 stycznia 2002 r. przepis art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej wymagał, aby dochód rodziny nie przekraczał dwukrotnego dochodu określonego zgodnie z art. 4, a dziecko było uprawnione do zasiłku pielęgnacyjnego. Zgodnie z art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o pomocy społecznej, ustawy o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży, ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. Nr 154, poz. 1792 z późn. zm.) do zasiłku stałego przyznanego do dnia wejścia w życie ustawy (to jest do dnia 1 stycznia 2002 r. – art. 13 tej ustawy) stosuje się dotychczasowe kryterium dochodowe, a aktualne zaświadczenia lekarskie o stanie zdrowia dziecka dla ustalenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego obowiązują przez okres, na jaki zostały wydane, nie dłużej jednak niż do dnia 31 maja 2003 r. Przedmiotem sporu w rozpatrywanej sprawie jest to, czy dla możności przyznania skarżącej zasiłku stałego dochód jej rodziny nie może przekraczać półtorakrotnego, czy też dwukrotnego dochodu określonego zgodnie z art. 4. W świetle art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o pomocy społecznej (...) istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ma zatem to, czy zasiłek stały został przyznany przed dniem 1 stycznia 2002 r., czy też po tej dacie. Odmawiając skarżącej przyznania zasiłku stałego organy administracyjne uznały, że dochód rodziny skarżącej nie może przekraczać półtorakrotnego dochodu określonego zgodnie z art. 4, gdyż decyzje swoje wydawały po 1 stycznia 2002 r. Decyzje te można byłoby uznać za prawidłowe w sytuacji, gdyby nie było wcześniej wydanej decyzji Kierownika Działu Świadczeń Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w W.z dnia [...]r. Nr [...], zmienionej decyzją tego organu z dnia [...]r. Nr [...]. Podkreślić w tym miejscu wypada, iż przy rozstrzyganiu niniejszej sprawy należy wziąć pod uwagę, że ocena przez sąd administracyjny zaskarżonej decyzji wymaga odniesienia się do sprawy w pełnym zakresie, a więc z uwzględnieniem okoliczności i rozstrzygnięć administracyjnych poprzedzających wydanie zaskarżonej decyzji, zwłaszcza w sytuacji, gdy istnieje między nimi bezpośredni związek. Jeżeli zatem organ nie zastosuje środków, które są w jego dyspozycji, w celu usunięcia negatywnych skutków wadliwego załatwienia sprawy, to sąd administracyjny rozpatrując skargę może, na podstawie art. 135 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Decyzją z dnia [...]r. Nr [...]Kierownik Działu Świadczeń Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w W. przyznał skarżącej zasiłek stały na okres od [...]r. do [...]r. w kwocie [...] zł, przy czym data [...]r. została nadpisana nad przekreśloną datą [...]r., a poprawka ta została opatrzona nieczytelnym podpisem różnym od podpisu widniejącego pod omawianą decyzją. W uzasadnieniu tej decyzji podano, że na podstawie wywiadu środowiskowego stwierdzono, iż skarżąca spełnia wymogi określone w ustawie o pomocy społecznej. Decyzją z dnia [...]r. Nr [...]Kierownik Działu Świadczeń Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w W. zmienił z dniem [...]r. powyższą decyzję w części określającej wysokość przyznanego zasiłku stałego, zwiększając ją do kwoty [...] zł. Decyzja Kierownika Działu Świadczeń Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w W. z dnia [...]r. nie zawiera żadnego uzasadnienia podającego, na jakiej podstawie i z jakich powodów przyznano skarżącej zasiłek stały do dnia wymienionego w decyzji. Nie wskazano, na jakich dowodach oparto wydane rozstrzygnięcie, nie ustosunkowując się w szczególności do znajdującego się w aktach zaświadczenia lekarskiego z dnia [...]r., w którym podano, iż jest ono ważne do [...]r. oraz do wydanego w dniu [...]r., a więc dwa dni przed wydaniem decyzji z dnia [...]r. Nr [...], orzeczenia o stopniu niepełnosprawności nr [...]Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w W., zaliczającego syna skarżącej do znacznego stopnia niepełnosprawności i stwierdzającego, że orzeczony stopień niepełnosprawności ma charakter trwały i orzeczenie wydaje się na stałe. Nie jest ponadto znana przyczyna zmiany terminu, do którego przyznano przedmiotowy zasiłek stały, jak również data tej zmiany, ani też kto jej dokonał, przy czym z akt sprawy nie wynika w szczególności, aby wprowadzona zmiana nastąpiła na przykład w trybie prostowania omyłki pisarskiej. Stwierdzić przy tym trzeba, iż zmiana powyższej daty stanowiła istotną część podjętego merytorycznie rozstrzygnięcia, a w podpisanym przez Kierownika Działu Świadczeń Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w W. i opatrzonym datą [...]r. kwestionariuszu aktualizacji wywiadu u osoby i rodziny korzystającej z pomocy widnieje zapis: "Przyznaję zasiłek stały od [...]r. do [...]r. po [...]- zł", przy czym data "[...] r." została przekreślona i pod nią wpisano datę "[...]r.". Obok dokonanego skreślenia widnieje nieczytelny podpis różny od podpisu umieszczonego na pieczątce Kierownika Działu Świadczeń Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w W., natomiast podobny do podpisu znajdującego się przy podobnym skreśleniu na decyzji z dnia [...]r. Nr [...]. Nadmienić przy tym należy, iż skreślone daty na decyzji na kwestionariuszu różnią się wpisanym rokiem, gdyż na kwestionariuszu podano rok [...], a na decyzji rok [...]. Zauważyć wypada, że omawiana decyzja z dnia [...]r. Nr [...]została wydana przed dniem 1 stycznia 2002 r. i było to w czasie, gdy istniało już orzeczenie o stopniu niepełnosprawności nr [...]Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w W., zaliczające syna skarżącej do znacznego stopnia niepełnosprawności i stwierdzające, że orzeczony stopień niepełnosprawności ma charakter trwały i orzeczenie wydaje się na stałe. Z powyższego wynika, że w czasie, gdy obowiązywało korzystne dla skarżącej kryterium dochodowe, istniały dowody świadczące o trwałym charakterze stopnia niepełnosprawności jej syna i nie można wykluczyć, że gdyby wówczas prawidłowo rozpatrzono sprawę skarżącej przyznany jej zasiłek stały nie byłby ograniczony terminem [...]r. Podkreślić należy, iż decyzja z dnia [...]r. Nr [...]nie była pierwszą decyzją o przyznaniu M. J. zasiłku stałego, gdyż z tej formy pomocy skarżąca korzystała od 1994 r. W tym stanie rzeczy nie budzi wątpliwości, iż zasiłek stały przyznano skarżącej przed dniem [...]r., a zatem stosownie do art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. zastosowanie w jej sprawie ma kryterium dochodowe obowiązujące przed tą datą. Wskazane zaś wyżej uchybienia stanowią naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 7, art. 77 oraz art. 107 § 3 kpa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uwzględnienie skargi poprzez uchylenie zarówno zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, jak również decyzji z dnia [...]r. Nr [...]w części dotyczącej daty końcowej okresu, na jaki przyznano skarżącej zasiłek stały, otwiera możliwość prawidłowego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy co do okresu, w którym skarżącej przysługiwało prawo do przedmiotowego zasiłku. W tym stanie rzeczy – zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 135 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzeczono jak w sentencji. W myśl art. 152 cytowanej ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny jest także zobowiązany orzec, w jakim zakresie zaskarżony akt może być wykonany przed uprawomocnieniem się wyroku. W rozpatrywanej sprawie Sąd nie orzekł w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji, ponieważ nie ma ona przymiotu wykonalności, a decyzja Kierownika Działu Świadczeń Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w W. z dnia [...] r. Nr [...], zmieniona decyzją tego organu z dnia [...]r. Nr [...], została już wykonana.