II SA/Wr 13/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jerzy Strzebinczyk Sędziowie: Sędzia NSA Henryka Łysikowska (sprawozdawca) Asesor WSA Bogumiła Kalinowska Protokolant: Monika Mikołajczyk po rozpoznaniu w dniu 7 lipca 2004 r. na rozprawie przy udziale - sprawy ze skargi T.D. na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia choroby zawodowej oddala skargę. +3 II SA/Wr 13/02 2 Uzasadnienie T. D. zaskarżył do Sądu decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...] nr [...], który działając na podstawie art. 12 ust. 2 pkt. 1 ustawy z dnia 14.03. 1985r. o Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity Dz. U. Nr 90, póz. 575 z 1998r. ze zm. /oraz § 10, ust. 1 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 11.1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.) i art. 138 § 1 pkt. 1 kpa. utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego we W. z dn. [...] nr [...] orzekającą o braku podstaw do stwierdzenia u T. D. choroby zawodowej - zawodowego uszkodzenia słuchu. Z dokonanych w toku prowadzonego postępowania administracyjnego ustaleń wynika, że T. D., ur. [...] - pracował od [...] do [...] w Gospodarstwie Rolnym Skarbu Państwa w L. w charakterze brygadzisty polowego, głównego specjalisty ds. produkcji roślinnej i portiera. Od 1997r. jest na rencie i równocześnie pracuje jako strażnik w A Sp z o.o. we W. T. D. był badany w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy we W. w dn. [...], gdzie stwierdzono u pacjenta niedosłuch odbiorczy obustronny średniego stopnia /średni ubytek słuchu wynosi up.37 dB, up. 37 dB/. W czasie badania nie wykluczono , że stwierdzone uszkodzenie słuchu może być następstwem zawodowego narażenia na hałas i powołano się w tym zakresie na charakterystykę stanowiska pracy z której wynika , że T. D. pracował 18 lat w pośrednim narażeniu na hałas wytwarzany przez maszyny rolnicze. Celem wyjaśnienia tej wątpliwości w dniu [...] dokonano pomiarów hałasu na stanowisku czyszczenia rzepaku oraz przy pracujących kombajnach i ciągniku . Pomiary te nie wykazały przekroczeń normatywów higienicznych. W związku z powyższymi ustaleniami Powiatowy Inspektor Sanitarny we W. w dniu [...] wydał decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej -zawodowego uszkodzenia słuchu u p. T. D. W odwołaniu od powyższej decyzji T. D. zarzucił, że dokonane pomiary hałasu nie są miarodajne dla ustalenia warunków pracy i czynników szkodliwych dla zdrowia . Po przeprowadzeniu postępowania uzupełniającego D. Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. decyzją z dnia [...] uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego we W. i orzekł stwierdzenie choroby zawodowej - zawodowego uszkodzenia słuchu u T. D. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że zainteresowany przez 18 lat był pośrednio narażony na hałas. Wynika to zarówno z charakterystyki stanowiska pracy jak i pomiarów z [...]. Wskazano też, że pomiary z 1996 r. nie mogą stanowić podstawy do wydania rozstrzygnięcia w sprawie , gdyż we wcześniejszym okresie zatrudnienia w środowisku pracy T. D. /stara suszarnia, stare typy maszyn i ciągników/ występowały wyższe poziomy hałasu. Rozpoznana choroba u T. D. pozostaje więc w ścisłym związku z warunkami pracy. Na w/w decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego we W. wniósł Administrator Gospodarstwa Rolnego Skarbu Państwa w L., zarzucając błędne przyjęcie oceny działania czynnika szkodliwego dla zdrowia przez nie uwzględnienie jego stopnia, czasu narażenia oraz bezpośredniego z nim kontaktu. 3 II SA/Wr 13/02 3 Wyrokiem z dn. [...] sygn. akt [...] Naczelny Sąd Administracyjny we W. uchylił zaskarżoną decyzję, zarzucając organowi, iż po przeprowadzeniu postępowania uzupełniającego nie skierował powtórnie pacjenta do placówki upoważnionej do rozpoznawania chorób zawodowych. W ocenie Sądu opinia Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy we W., iż uszkodzenie słuchu może być następstwem narażenia zawodowego nie jest wystarczająca dla orzeczenia istnienia, bądź nie, choroby zawodowej u skarżącego. Opinia ta zdaniem Sądu powinna być jednoznaczna i wynikać z całego zebranego w sprawie materiału dowodowego. D. Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...] orzekającą o braku podstaw do stwierdzenia u T. D. choroby zawodowej. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że do stwierdzenia choroby zawodowej przez Inspekcję Sanitarną muszą być spełnione jednocześnie, zgodnie z definicją choroby zawodowej zawartą w § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych, dwa warunki: choroba musi być rozpoznana przez upoważnioną do tego placówkę służby zdrowia i znajdować się w wykazie chorób zawodowych, choroba ta musi być wywołana czynnikami szkodliwymi znajdującymi się w środowisku pracy. W ocenie organu sytuacja taka nie zachodzi w przypadku schorzenia skarżącego. Wprawdzie skarżący T. D. był pośrednio i okresowo narażony na hałas wytwarzany przez maszyny rolnicze jednak nie pracował i nie obsługiwała tych maszyn lecz przebywał w ich otoczeniu, nadzorując prace polowe. Zdaniem organu nie można zatem porównywać natężenia hałasu na stanowisku osób bezpośrednio obsługujących te maszyny /np. kierowcy kombajnów, ciągników / z warunkami panującymi poza pracującą maszyną. Przyznano jednak, że pomiary hałasu przeprowadzone w analogicznych starych suszarniach (niezależnie od rodzaju suszu) z 1989r. przekraczają dopuszczalne normy o 2 i 6 dB a warunki tam panujące były porównywalne z okresu zatrudnienia T. D. Uwzględniając wyniki powyższych pomiarów Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. w dniu [...] ponownie przebadał T. D. i rozpoznał "obustronne ubytki słuchu typu odbiorczego w stopniu pozwalającym słyszeć mowę cichą z odległości: up = 2-3 m, ul = 3-5 m i wydał orzeczenie o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej narządu słuchu u zainteresowanego, uzasadniając swoje stanowisko tym, iż "stwierdzonego uszkodzenia słuchu z punktu widzenia lekarskiego nie można uznać za schorzenie zawodowe". Zgodnie z zawartymi w uzasadnieniu wyroku Sądu wytycznymi skierowano także zainteresowanego na badania do Instytutu Medycyny Pracy w S. Dnia [...] Instytut Medycyny Pracy w S. wydał orzeczenie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - zawodowego uszkodzenia słuchu u T.D., stwierdzając, iż "audiometria tonalna poparta audiometrią obiektywną (impedancyjną) wykazała istnienie u badanego obustronnego niedosłuchu typu odbiorczego. Średnie podwyższenie progu słuchu z częstotliwości 1000, 2000, 4000 Hz z uwzględnieniem fizjologicznej poprawki na wiek wynosi w kolejnych audiogramach: dla ucha prawego 23 dB, 24 dB, dla ucha lewego 24 dB, 29 dB. Obustronne obniżenie czułości słuchu nie powoduje z lekarskiego punktu widzenia upośledzenia funkcji narządu słuchu w stopniu uzasadniającym rozpoznanie choroby zawodowej". Podkreślono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że w przypadku p. T. D. obie placówki upoważnione do rozpoznawania chorób zawodowych - Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. jak i Instytut Medycyny Pracy w S. - były zgodne co do faktu, iż 3 II SA/Wr 13/02 4 obustronne obniżenie czułości słuchu nie powoduje z lekarskiego punktu widzenia upośledzenia funkcji narządu słuchu w stopniu uzasadniającym rozpoznanie choroby zawodowej. Instytut Medycyny Pracy jest tez ostatnią jednostką organizacyjną właściwą do rozpoznawania chorób zawodowych i jako taki legitymuje się najwyższym autorytetem naukowym i poziomem badań w Polsce. Wydane przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. oraz Instytut Medycyny Pracy w S. orzeczenia poprzedzone zostały specjalistycznymi badaniami stanu zdrowia zainteresowanego. Orzeczenia powyższe są obiektywne, spójne oraz przekonywujące, zatem spełniają kryteria opinii biegłego. W skardze do sądu T. D. zarzucił, że w odniesieniu do chorób zawodowych ustawodawca przyjął domniemanie związku z pracą wykonywaną w warunkach szkodliwych dla zdrowia a przeprowadzone w sprawie postępowanie wyjaśniające potwierdziło występowanie takich warunków w czasie zatrudnienia skarżącego w Gospodarstwie Rolnym w L. Z powołanego w decyzji rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1993r w sprawie chorób zawodowych nie wynika też aby stopień upośledzenia słuchu stanowił kryterium zawodowego uszkodzenia słuchu. D. Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o oddalenie skargi podtrzymując w całości argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Wobec przeprowadzonej reformy sądownictwa administracyjnego przedmiotowa skarga, choć wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego, na mocy art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) podlegała rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, jako właściwy (rzeczowo i miejscowo) z zastosowaniem przepisów ustawy z dnia 30.08.2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Po myśli art. 1 § 1 i §2 ustawy z 25.07.2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.Nr 153,poz.l269) jak i art.3§l powołanej wyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, przy czym sądy - sprawując kontrolę - stosują środki określone ustawą. Wyżej powiedziane oznacza, że skarga może zostać uwzględniona, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy (art.145-150 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że kontrolowana decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie uchybiają prawu w stopniu uzasadniającym ich wyeliminowanie z obrotu - stąd skarga, jako bezzasadna, nie zasługiwała na uwzględnienie. Przedmiotowa sprawa była już rozpoznawana przez Naczelny Sąd Administracyjny, który wyrokiem z dnia 19 września 2000r . uchylił decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej uszkodzenia słuchu u T.D.W uzasadnieniu wyroku sąd wskazał na braki w ustaleniu stanu faktycznego sprawy, a w szczególności wydanie zaskarżonego rozstrzygnięcia bez zebrania i oceny dowodów, o których mowa w § 7 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r w sprawie chorób zawodowych ( Dz.U. Nr 65, poz. 294 ze zm.). 3 II SA/Wr 13/02 5 Stosownie do treści art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995r o Naczelnym Sądzie Administracyjnym -Dz.U. 74,poz. 368 ze zm. ( obecnie kwestię tą reguluje art. 153 cyt. ustawy Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi), ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu administracyjnego jest wiążąca w sprawie dla tego sądu oraz organu administracji państwowej zarówno wówczas , gdy dotyczy zastosowania przepisów prawa materialnego, jak również przepisów postępowania administracyjnego. Oznacza to, że w sytuacji, kiedy sąd stwierdzi istotne uchybienia w postępowaniu dowodowym, uniemożliwiające mu dokonanie wydanie rozstrzygnięcia w sprawie , uchyla zaskarżony akt i przekazuje sprawę organowi administracyjnemu do ponownego rozpatrzenia. W takiej sytuacji organ jest związany orzeczeniem sądu co do uzupełnienia postępowania. W rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy przeprowadził postępowanie uzupełniające w zakresie wskazanym przez Sąd a zatem nie można organowi zarzucić naruszenia przepisu art. 30 cyt. ustawy o NSA. W ocenie Sądu zebrany materiał dowodowy daje też podstawy do przyjęcia , że stan faktyczny sprawy został wyjaśniony w stopniu dającym podstawę do podjęcia na podstawie przepisów prawa materialnego rozstrzygnięcia w sprawie. Stosownie do § 1 ust. 1 cyt. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych chorobą zawodową jest jedna z chorób wymienionych w załączniku do rozporządzenia pod warunkiem, że została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Dla uznania choroby zawodowej konieczne jest więc rozpoznanie choroby wymienionej jako zawodowa w załączniku do rozporządzenia jak również stwierdzenie, że spowodowana ona została czynnikami szkodliwymi występującymi w środowisku pracy. Za dokumenty niezbędne do ustalenia wystąpienia związku przyczynowego między rozpoznaną chorobą a narażeniem pracownika na działanie występującego w środowisku pracy czynnika szkodliwego dla zdrowia rozporządzenie uznaje dochodzenie epidemiologiczne, informacje o zagrożeniach zawodowych, dokumentację dotyczącą przebiegu zatrudnienia (§ 7 ust. 4). Oznacza to, że dla prawidłowego rozstrzygnięcia w sprawie te materiały dowodowe muszą być zgromadzone w postępowaniu i ocenione zgodnie z zasadami przewidzianymi w kodeksie postępowania administracyjnego. W ocenie sądu dokonana w rozpoznawanej sprawie przez organ administracji ocena materiału dowodowego nie może być uznana za przekraczającą przyznaną wskazanym wyżej przepisem art. 80 kpa organom administracji publicznej zasadę swobodnej oceny dowodów. T. D. poddany został badaniom przez placówki upoważnione do rozpoznawania chorób zawodowych - Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. i Instytut Medycyny Pracy w S. ( badania z dnia [...],[...],[...]). Obie placówki medyczne, po przeprowadzeniu stosownych badań zgodne były co do faktu, iż obustronne obniżenie czułości słuchu nie powoduje z lekarskiego punktu widzenia upośledzenia funkcji narządu słuchu w stopniu uzasadniającym rozpoznanie choroby zawodowej. Również materiał dowodowy będący podstawą oceny występowania związku przyczynowego między rozpoznaną choroby a działaniem czynników szkodliwych w środowisku pracy i narażenia skarżącego na ich działanie wypełnia dyspozycję § 7 rozporządzenia i art. 75 kpa. W trakcie postępowania odwoławczego zostało przeprowadzone dodatkowe postępowanie dowodowe mające na celu wyjaśnienie zarzutów skarżącego co do jego pracy w warunkach ponadnormatywnego hałasu i wpływu tych warunków na stan zdrowia skarżącego. Wprawdzie pomiary hałasu przeprowadzone w suszarniach wyposażonych w maszyny starego typu wykazały, że dopuszczalne normy zostały przekroczone o 2 i 6 dB, jednakże fakt ten nie może przesądzać o tym , że choroba skarżącego spowodowana została pracą w warunkach szkodliwych 3 II SA/Wr 13/02 6 dla zdrowia, W uzasadnieniu decyzji organu I instancji, utrzymanej w mocy zaskarżona decyzją, odwołano się do charakterystyki pracy skarżącego podanej przez zatrudniający go w latach od 1979r. do 1997r zakład pracy. Z charakterystyki tej wynika, że skarżący zatrudniony był w Gospodarstwie Rolnym w L. w charakterze brygadzisty polowego, głównego specjalisty do spraw produkcji roślinnej i portiera. Przez cały okres zatrudnienia do obowiązków skarżącego należało nadzorowanie i kontrola jakości wykonywanych prac związanych z produkcja roślinną w tym instruktaż i nadzór służby rolnej, nadzór nad wykonywaniem zabiegów ogrodniczych i nawożenia, przestrzeganiem terminowej ochrony roślin, pielęgnacji i zbioru roślin. Z pisma Gospodarstwa Rolnego w L. z dnia [...] wynika też ,że narażenie skarżącego na hałas w przypadku stanowiska pracy skarżącego było minimalne, pośrednie i trudne do określenia w czasie, ponieważ maszyny pracują na dużym areale, a skarżący nigdy nie pracował na maszynach gdyż nie posiadał takich uprawnień , a jedynie nadzorował prace związane z produkcja rolną. Skarżący zatem tylko okresowo przy kontroli wykonywania prac polowych i prac związanych z przetwórstwem roślin był narażony na hałas, który przekraczał dopuszczalne normy. W ocenie sądu prawidłowo więc przyjęły organy orzekające w sprawie, że zebrany w sprawie materiał dowodowy , a w szczególności charakterystyka pracy skarżącego wskazująca zakres wykonywanych przez niego czynności i możliwość narażenia na ponadnormatywny hałas ,nie dawały podstaw do przyjęcia związku przyczynowego pomiędzy chorobą skarżącego a wywołaniem jej przez działanie czynników szkodliwych w środowisku pracy, zgodnie zaś z cytowanym na wstępie przepisem tylko wówczas chorobę można by uznać za zawodową. Podkreślić przy tym należy, że sam fakt zapadnięcia na chorobę wymienioną w załączonym wykazie do rozporządzenia z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych nie jest wystarczającą przesłanką do uznania jej za chorobę zawodową, jeżeli nie pozostaje ona w związku przyczynowym z warunkami występującymi w środowisku pracy bądź gdy takiego związku nie można wywieść w wysokim stopniu prawdopodobieństwa. W rozpoznawanej sprawie , jak to już wyżej wskazano, takiego związku pomiędzy chorobą skarżącego a warunkami wykonywanej przez niego pracy, nie można wywieść . Z tych wszystkich względów Sąd nie dopatrzył się - wbrew podniesionym zarzutom -naruszenia przepisów prawa procesowego regulującym zasady postępowania, w tym dowodowego w stopniu dającym podstawę do uchylenia zaskarżonych decyzji. Poza tym prawidłowo interpretowane przepisy prawa materialnego organy podatkowe zastosowały stosownie do ustalonego stanu faktycznego. Wobec powyższego skarga, jako bezzasadna, podlegała oddaleniu na podstawie art.151 powołanej na wstępie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.