II SA/Wr 1309/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia NSA Roman Ciąglewicz Sędziowie: sędzia WSA Daria Sachanbińska asesor sądowy Elżbieta Naumowicz Protokolant: sekretarz sądowy Grażyna Stykała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 marca 2004 r. przy udziale - sprawy ze skargi R. C. na decyzję Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej w O. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zmiany kategorii zdolności do służby wojskowej 1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, 2) określa, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3) zasądza od Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej w O. na rzecz skarżącego kwotę 10 zł (dziesięć złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] Powiatowa Komisja Lekarska Nr [...] dla miasta [...], Nr [...], uznała R. C. za zdolnego do służby wojskowej z kategorią zdrowia "A". W uzasadnieniu decyzji podano, iż komisja stwierdziła u poborowego stan zdrowia określony w § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 czerwca 1992 r. w sprawie zasad określania zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 57, poz. 278 z późn. zm.), zwanego dalej rozporządzeniem. Decyzję tę doręczono R. C. w dniu 13 marca 2001 r. Od powyższej decyzji wpłynęło w dniu 5 kwietnia 2001 r. odwołanie, pisane przez R. C. w dniu 4 kwietnia 2001 r. (data wskazana na piśmie). Odwołujący się podniósł, iż w trakcie badania prowadzonego przez Powiatową Komisję nie przedstawił dokumentacji lekarskiej na okoliczność choroby kręgosłupa, którą składa dopiero przy odwołaniu , gdyż wcześniej nie mógł skontaktować się z lekarzem prowadzącym. Przesyłając odwołanie do Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej w O., organ pierwszej instancji zaznaczył, że odwołanie wpłynęło po ustawowym terminie. Decyzją z dnia [...], nr [...], wydaną na podstawie art. art. 26 i 28 ust. 2 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 1992 r., Nr 4, poz. 16 z późn. zm. ) oraz § 34 pkt 1, § 63 pkt 1, § 2 pkt 7 rozporządzenia i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071), zwanej dalej k.p.a., Wojewódzka Komisja Lekarska w O. utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Stwierdziła, iż mimo występujących u poborowego wad ustroju, może on odbywać zasadniczą służbę wojskową. W skardze na decyzję Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej w O. R. C. podniósł, iż orzeczenie jest krzywdzące. Z przedstawionej dokumentacji lekarskiej wynika, że choruje na kręgosłup, przez co ma ograniczoną sprawność ruchową. Jest pod stałą kontrolą lekarską , lecz okoliczność ta nie została uwzględniona przez organ drugiej instancji. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie. Podano, iż na podstawie przedstawionego zaświadczenia lekarskiego stwierdzono u poborowego rozszczep kręgosłupa oraz okresowe bóle korzonkowe, które to schorzenia nie upośledzają sprawności ustroji określają kategorię "A" zdolności do służby wojskowej. W dniu 1 marca 2004 r. wpłynęło do Sądu pismo R. C., który wycofał skargę, jako nieaktualną. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie odnotować należy, że skoro skarga została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r., to w oparciu o treść art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawa podlega rozpoznaniu przez właściwy sąd administracyjny. W tym przypadku jest to, z mocy § 1 pkt 9 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz. U. Nr 72, poz. 652), tut. Sąd. W pierwszym rzędzie należało rozważyć skuteczność cofnięcia skargi przez R. C. Zgodnie z treścią art. 60 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej Prawo o postępowaniu, skarżący może cofnąć skargę i cofnięcie to wiąże sąd. Jednakże sąd uzna cofnięcie skargi za niedopuszczalne, jeżeli zmierza ono do obejścia prawa lub spowodowałoby utrzymanie w mocy aktu lub czynności dotkniętych wadą nieważności. Oznacza to, iż oświadczenie skarżącego o rezygnacji z kontynuowania postępowania sądowoadministracyjnego jest, co do zasady, wiążące dla Sądu, chyba że zostanie stwierdzone naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub cofnięcie skargi będzie zmierzało do obejścia prawa. Szczegółowa analiza akt sprawy doprowadziła do wniosku, iż oświadczenia R. C. nie można uznać za dopuszczalne. W sprawie zaliczenia poborowego do określonej kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej mają zastosowanie przepisy k.p.a., normujące zasady i tryb tego postępowania. Tak więc orzeczenie Powiatowej Komisji Lekarskiej Nr [...] dla miasta [...] , zwanej dalej Powiatową Komisją, oraz Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej w O., zwanej dalej Wojewódzką Komisją, powinno - oprócz oceny konkretnej sprawy z punktu widzenia medycznego – spełniać jednocześnie wymogi przewidziane dla decyzji administracyjnych a nadto organy winny przy orzekaniu uwzględniać zasady rządzące postępowaniem administracyjnym, w tym ogólną zasadę dotyczącą trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych (art. 16 k.p.a.). Decyzja Powiatowej Komisji została doręczona R. C. w dniu 13 marca 2001 r., a więc – zgodnie z treścią art. 129 § 2 k.p.a.- w dniu 27 marca 2001 r. upłynął termin do skutecznego jej zaskarżenia. Zgodnie z treścią art. 16 § 1 k.p.a., decyzje od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji, są ostateczne. Odwołanie R. C. wpłynęło do Powiatowej Komisji dopiero w dniu 5 kwietnia 2001 r., czyli po upływie przewidzianego ustawą czternastodniowego terminu do jego złożenia. Gdyby nawet przyjąć - wobec braku w dokumentach dowodu co do przesłania bądź osobistego doręczenia pisma – że przesyłka zawierająca odwołanie została nadana pocztą, to za datę jej nadania należałoby uznać najwcześniej dzień 4 kwietnia 2001 r., który jest dniem sporządzenia pisma. Wniesienie odwołania w tym dniu również trzeba by uznać za "spóźnione". Z powyższych ustaleń wynika, że decyzja organu pierwszej instancji stała się ostateczna w dniu 28 kwietnia 2001 r., zatem nie mogła być przedmiotem postępowania odwoławczego. Skoro Wojewódzka Komisja nie skorzystała z możliwości zastosowania procedur określonych w art. 58 k.p.a. i nie przywróciła terminu do wniesienia odwołania, o co zresztą strona nie występowała, to nie była organem upoważnionym do orzekania jako organ drugiej instancji. Wynika to z faktu, że tylko odwołanie wniesione przez uprawniony podmiot i z zachowaniem określonego terminu wywołuje skutek w postaci dewolucji uprawnień do rozpatrzenia sprawy za organ wyższego szczebla. Waga i rodzaj popełnionego, a wskazanego wyżej naruszenia treści art. 16 k.p.a. przesądza o uznaniu go za rażąco naruszające prawo, zatem Sąd – zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu – stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji. Wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji nakłada na organ odwoławczy obowiązek objęcia odwołania R. C. postępowaniem wstępnym, wynikającym z treści art. 134 k.p.a. Rozstrzygnięć w punkcie drugim i trzecim wyroku dokonano na podstawie art. 152 Prawa o postępowaniu oraz na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 z późn. zm.) w związku z art. 97 § 2 cyt. wyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.